Διαστάσεις Αντιπαράθεση συστημάτων

Πολλοί λένε ότι μετά την 11η Σεπτεμβρίου η ζωή μας δεν είναι πια η ίδια.
Ποια είναι όμως η γνώμη ενός ποιητή που συνόδευσε ολόκληρο τον περασμένο
αιώνα;

«Όχι, όχι. Υπανάπτυκτη χώρα ήμασταν παλιά, τώρα είμαστε αναπτυσσόμενη χώρα» (σκίτσο από τον «Νιου Γιόρκερ»)

Ο Μάριο Λούτσι δεν μπορεί να καταλάβει γιατί οι δημόσιες δραστηριότητες της
Πόλης είναι κάτι ξεχωριστό, και συχνά αντίθετο, προς τον πολιτισμό. Η ιστορία
της Ευρώπης είναι αποτέλεσμα σύνθεσης αυτών των δύο πραγμάτων, της τέχνης και
της πολιτικής. Το διαζύγιό τους είναι λοιπόν απαράδεκτο, αφόρητο. Η συμφιλίωσή
τους, επείγουσα ανάγκη. Εκείνος, ένας καταξιωμένος ποιητής, είχε συγκινηθεί
από τον θάνατο του Άλντο Μόρο και είχε γράψει για το γεγονός αυτό. Αισθάνεται
λοιπόν την ανάγκη να μιλήσει και για τη σημερινή κρίση, μια κρίση αξιών,
πολιτισμών και συστημάτων.

Οι επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, λέει ο 88χρονος ποιητής στην
Κοριέρε, έφεραν ξαφνικά αντιμέτωπη τη χριστιανική σχέση ανάμεσα στη ζωή
και στον θάνατο με μια πολύ πιο μυστικιστική σχέση ζωής και θανάτου που
εμπεριέχεται στο Ισλάμ. Ήλθε βίαια στην επιφάνεια μια υπαρξιακή πρόταση
διαφορετική από τη δική μας. Οι επιθέσεις εκείνες ήταν ένα επεισόδιο αφύσικο,
συνταρακτικό: το να βλέπεις την αγαλλίαση μερικών ανθρώπων που ξεχύνονται
εναντίον συνανθρώπων τους θυσιάζοντας τη ζωή τους ξύπνησε μέσα μας μια
πρωτόγονη, αρχαιοελληνική μυθολογία που την είχαμε ξεχάσει. Περισσότερο από
σύγκρουση πολιτισμών, πρόκειται για αντιπαράθεση μεταξύ συστημάτων. Και
ασφαλώς δεν πρόκειται για μια επίθεση κατά της δημοκρατίας, όπως θέλει να μας
πείσει ο πρόεδρος Μπους.

Το κατά πόσον οι αξίες που αντιπροσωπεύουν αυτά τα συστήματα μπορούν να
συμφιλιωθούν είναι ένα ερώτημα που παραμένει εκκρεμές εδώ και αιώνες, αν όχι
χιλιετίες. Η μετανάστευση, για παράδειγμα, είναι η εκδήλωση μιας ανησυχίας που
μπορεί να συγκριθεί με τις λεγόμενες εισβολές των βαρβάρων στον Μεσαίωνα. Οι
λαοί αυτοί κινούνται από οικονομική ανάγκη, αλλά και από την απαίτηση να
αποκτήσουν γνώσεις. Ο Πάπας το έχει καταλάβει: αυτό που έχουμε μπροστά μας δεν
είναι μια κρίση του χριστιανισμού, αλλά του ανθρώπου. Ένα φαινόμενο που δεν
μπορεί να αντιμετωπιστεί με καταστολή και νόμους. Δεν μπορεί από τη μια μεριά
να εκμεταλλευόμαστε αυτούς τους ανθρώπους και από την άλλη να τους
δαιμονοποιούμε, να τους θεωρούμε εγκληματίες και παράνομους. Όταν ο φόβος
μεταμορφώνεται σε νόμο, υπάρχει κίνδυνος να φθάσουμε στη φρίκη του ναζισμού.

Αυτός ο φόβος, τονίζει ο Λούτσι, γεννιέται από την κρίση μιας κοινωνίας που
δεν ενώνει πια, αλλά χωρίζει. Το να μην αισθάνεσαι μέρος μιας ομοιογενούς
κοινωνίας προκαλεί κατάθλιψη, μοναξιά, ανασφάλεια, φόβο απέναντι στους άλλους.
Από την άλλη πλευρά, δημιουργεί μια ανάγκη να επανεφευρεθεί η συλλογικότητα.
Το κίνημα κατά της παγκοσμιοποίησης αποτελεί αναμφισβήτητα ένα σύμπτωμα μιας
νέας, διάχυτης κριτικής αίσθησης, που αντιλαμβάνεται τη σοβαρότητα της
παγκόσμιας κατάστασης.