Διαστάσεις Όνειρο πάντα η «αιώνια ειρήνη»

Το σύνδρομο του Βιετνάμ ανήκει στο παρελθόν. Ο πόλεμος είναι όλο και πιο
εύκολος. Κι ας έχουμε ρεκόρ δημοκρατιών στον κόσμο.

«Το κάνει να φαίνεται τόσο εύκολο» (σκίτσο από τον «Νιου Γιόρκερ»)

Το 1795 εκδόθηκε ένα από εκείνα τα βιβλία που θα έμεναν στην ιστορία. Λεγόταν
«Η αιώνια ειρήνη». Και ο συγγραφέας του, ο Ιμάνουελ Καντ, προέβλεπε ότι όσο τα
έθνη προωθούν τον δημοκρατικό τους χαρακτήρα και μια μεγαλύτερη οικονομική
αλληλεξάρτηση, τόσο οι πόλεμοι και η αιματοχυσία θα χάνουν το νόημά τους. Ήταν
μια ριψοκίνδυνη πρόβλεψη, δεδομένου ότι δεν είχαν περάσει πολλά χρόνια από τη
Γαλλική Επανάσταση. Είχε όμως μία λογική. Η ιστορία έχει αποδείξει ότι οι
δημοκρατίες δεν κηρύσσουν τον πόλεμο σε άλλες δημοκρατίες, αλλά προσπαθούν να
λύσουν τις διαφορές τους με διαπραγματεύσεις και αμοιβαίες υποχωρήσεις.

Σύμφωνα με την τελευταία ετήσια έκθεση του Freedom House, οι 121 από τις 192
χώρες που υπάρχουν σήμερα στον κόσμο μπορούν να θεωρηθούν «αντιπροσωπευτικές
δημοκρατίες». Επιπλέον, η οικονομική αλληλεξάρτησή τους είναι μεγαλύτερη από
ποτέ λόγω της παγκοσμιοποίησης. Θα περίμενε κανείς λοιπόν μια θεαματική μείωση
των συγκρούσεων, έναν όλο και πιο σφιχτό εναγκαλισμό της ανθρωπότητας με την
«αιώνια ειρήνη» του Καντ. Συμβαίνει όμως το αντίθετο. Τα τελευταία δέκα χρόνια
έχουν υπάρξει περισσότεροι εμφύλιοι και διακρατικοί πόλεμοι από οποιαδήποτε
άλλη δεκαετία στο διάστημα των δύο τελευταίων αιώνων. Οι Ηνωμένες Πολιτείες
έχουν ηγηθεί δύο πολέμων, το 1991 και το 2001, και έχουν λάβει μέρος σε
δεκάδες «ειρηνευτικές» επιχειρήσεις. Κάθε μέρα χρησιμοποιείται όλο και
περισσότερη βία. Γιατί;

Σύμφωνα με τον Αμερικανό ιστορικό Πωλ Κέννεντυ, συγγραφέα μεταξύ άλλων του
βιβλίου «Άνοδος και πτώση των μεγάλων δυνάμεων», τρεις είναι οι λόγοι που
εξηγούν αυτή την τάση. Πρώτον, δεν θεωρεί όλος ο κόσμος ότι ο θάνατος και οι
φόνοι είναι κάτι κακό. Οι νεαροί καμικάζι που ανατινάζονται κάθε τόσο στο
Ισραήλ πιστεύουν ότι θα συναντήσουν τον Προφήτη στον Παράδεισο. Γιατί να
συνεχίσουν να ζουν σε άθλιες συνθήκες στη Δυτική Όχθη αν τους περιμένει η δόξα
στον ουρανό; Ο Καντ και άλλοι φιλόσοφοι πίστευαν ότι ο άνθρωπος βρίσκεται στο
κέντρο της δημιουργίας- Δυστυχώς, όμως, οι τρομοκράτες που έπεσαν στους
Δίδυμους Πύργους δεν συμφωνούν μαζί τους.

Ο δεύτερος λόγος είναι ότι οι τοπικές εντάσεις οδηγούν εύκολα σε μια
γενικότερη ανάφλεξη: αν επιβεβαιωθεί η πρόβλεψη ότι ο πληθυσμός του Πακιστάν
θα αυξηθεί μέσα σε 50 χρόνια από 145 σε 345 εκατομμύρια ψυχές, πώς θα αντέξει
ο κοινωνικός ιστός της χώρας αυτό το βάρος; Και ο τρίτος λόγος, λέει ο
Κέννεντυ, σχετίζεται με την έκβαση των πολέμων στον Κόλπο και στο Αφγανιστάν.
Η λεγόμενη «επανάσταση της πολεμικής τεχνολογίας», με τη χρήση δορυφόρων,
υπολογιστών και «έξυπνων» όπλων, οδηγεί όλο και περισσότερο τους Αμερικανούς
να θεωρούν τον πόλεμο κάτι εύκολο και φτηνό. Εύκολο, όσο μια βόμβα που πέφτει
σε ένα γάμο. Φτηνό, όσο η ζωή ενός Αφγανού.