Ευρωπαίοι εναντίον Ευρωπαίων

Τίμοθι Γκάρτον Ας

Με γαμήλια δεξίωση που καθυστερεί επί 15 χρόνια λόγω υπεκφυγών του γαμπρού
παρομοιάζει ο γνωστός Βρετανός ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας τη διεύρυνση της
Ε.Έ. Ακόμη και το περιεχόμενο της πρόσκλησης έχει κουράσει: κανείς δεν μιλά
πια για επανένωση της Ευρώπης και πολύ περισσότερο για την επούλωση των πληγών
της. Όλοι μιλούν για «διεύρυνση»: πόσο ανιαρό στ’ αλήθεια!

Η σύνοδος της Σεβίλλης επαναβεβαίωσε τη δέσμευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να
δεχθεί 10 νέα μέλη μέχρι το τέλος του 2004. Ταυτόχρονα, όμως, ανέβαλε τις
οικονομικές διαπραγματεύσεις για μετά τις γερμανικές εκλογές. Στην
πραγματικότητα, γράφει ο Ας στην «Γκάρντιαν», οι Ευρωπαίοι ηγέτες
ενδιαφέρονται περισσότερο να κρατήσουν τον κόσμο έξω από την Ένωση παρά να τον
αφήσουν να εισέλθει. Το καυτό θέμα στη σημερινή Ευρώπη, όπου κυριαρχεί ο
λαϊκισμός, είναι η καταστολή της λαθρομετανάστευσης.

Πολλοί θα θυμούνται εκείνες τις καλοκαιρινές ημέρες του 1989, όταν ο
κομμουνισμός κατέρρεε με ειρηνικό τρόπο. Το βασικό σύνθημα της Κεντρικής
Ευρώπης ήταν τότε «επιστροφή στην Ευρώπη». Τι πήγε στραβά; Ποιος φταίει που οι
ελπίδες εκείνων των λαών διαψεύστηκαν; Εμείς, απαντά ο αρθρογράφος. Εμείς, οι
Δυτικοευρωπαίοι. Πολλοί Δυτικοευρωπαίοι δεν αισθάνθηκαν ποτέ ότι αυτές οι
«μακρινές χώρες» αποτελούν μέρος της Ευρώπης. Άλλοι, κυρίως στη Γαλλία, δεν
θέλουν αυτές τις χώρες στο πλούσιο κλαμπ τους.

Και τώρα που αποφάσισαν επιτέλους πως η διεύρυνση πρέπει να γίνει, κανείς δεν
είναι διατεθειμένος να πληρώσει. Η αλληλεγγύη των Ευρωπαίων προς τους
Ευρωπαίους δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ζηλευτή. Η ανησυχητικότερη
εξέλιξη, όμως, είναι η εντεινόμενη εχθρότητα απέναντι στην Ευρώπη στο
εσωτερικό των ίδιων των υποψηφίων χωρών. Στις έξι από τις δέκα χώρες που είναι
υποψήφιες, λιγότεροι από τους μισούς πολίτες απάντησαν σε πρόσφατη δημοσκόπηση
ότι η ένταξή τους στην Ε.Έ. θα έκανε καλό στη χώρα τους.