Παγκόσμιο σαφάρι ταλέντων για την ανάπτυξη τεχνολογιών

Η Φορντ κατασκευάζει αυτοκίνητα στη Γερμανία από τη δεκαετία του ’30, αλλά δεν
λειτούργησε εκεί τμήμα έρευνας και τεχνολογίας, παρά πριν από μόλις οκτώ
χρόνια. Το κέντρο αυτό βρίσκεται στο Άαχεν και φιλοξενεί ένα από τα καλύτερα
σχολεία μηχανικών της χώρας. Στο κέντρο αυτό απασχολούνται τώρα 150 μηχανικοί
και ερευνητές, που εργάζονται πάνω σε ένα ευρύ φάσμα προϊόντων. Μεταξύ αυτών,
η επόμενη γενιά πετρελαιοκινητήρων, οι οποίοι αναμένεται ότι θα κινούν το 40%
των νέων ευρωπαϊκών αυτοκινήτων στα επόμενα πέντε χρόνια.

Η Φορντ ανακαλύπτει πως μερικές εταιρείες, όπως η ΙΒΜ, έμαθαν το μάθημά τους
εδώ και δεκαετίες. «Η δεξαμενή ταλέντων είναι τεράστια σε μερικά μέρη του
κόσμου ­ και όχι μόνο στις ΗΠΑ», λέει ο αντιπρόεδρος του Τμήματος Στρατηγικής
της ΙΒΜ, Vijay Lund. «Πάντα ψάχναμε για μέρη στα οποία θα δημιουργούσαμε την
υποδομή για να καλλιεργήσουμε καλύτερη τεχνολογία», συνεχίζει. Η ΙΒΜ έχει στο
δυναμικό της περισσότερους από χίλιους ερευνητές, οι οποίοι απασχολούνται σε
εργαστήρια που βρίσκονται σε χώρες όπως η Ελβετία, το Ισραήλ, η Ιαπωνία και η
Ινδία.

Η ΙΒΜ μπορεί πραγματικά να ψάξει κάθε γωνιά του πλανήτη για να ανακαλύψει τα
καλύτερα «μυαλά» του κόσμου. Το Ισραήλ έχει την πρωτοπορία στην τεχνολογία
κρυπτογράφησης, που είναι υποπροϊόν της τεχνολογίας που αναπτύσσεται για
στρατιωτικές εφαρμογές, τομέας στον οποίο η χώρα είχε πάντοτε παράδοση.

Πρωτοπορούν οι ΗΠΑ

Οι ΗΠΑ πρωτοπορούν στην ανάπτυξη υψηλής τεχνολογίας κάθε είδους σε τέτοιο
βαθμό, που η χώρα θεωρείται η πιο καινοτόμος σε ολόκληρο τον κόσμο. Αυτό
προκύπτει από τα στοιχεία μελέτης που έγινε το 2001 για λογαριασμό του
Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, που πραγματοποιήθηκε στη Γενεύη. Την έρευνα
πραγματοποίησαν οι Michael Porter του Χάρβαρντ και Scott Stern του
Πανεπιστημίου Northwestern, οι οποίοι κατηγοριοποίησαν περισσότερες από 70
χώρες με τέτοιο τρόπο, ώστε να φαίνεται η πρόοδος που συντελείται εκεί, στην
τεχνολογία. Για να βγει η τελική κατάταξη, υπολογίστηκαν, μεταξύ άλλων,
παράγοντες όπως πόσες διεθνείς πατέντες αναλογούν σε κάθε κάτοικο κάθε χώρας,
καθώς και η αναλογία επιστημόνων και μηχανικών στον συνολικό πληθυσμό.

Η Φινλανδία ήρθε δεύτερη, κυρίως λόγω της ηγετικής θέσης που κατέχει η Νόκια
στην τεχνολογία ασύρματης επικοινωνίας. Η Ιαπωνία ηγείται σε άλλους τομείς: Οι
επιστήμονες της χώρας αναπτύσσουν ψηφιακές κάμερες και υβριδικά αυτοκίνητα.
Ωστόσο, η Ιαπωνία βρίσκεται μόλις στη 12η θέση της τελικής κατάταξης, κυρίως
επειδή όσοι ανακαλύπτουν πράγματα εκεί, δεν τυγχάνουν της ανάλογης
αναγνώρισης.

Οι ευρεσιτεχνίες

Μια λιγότερο ασφαλής, είναι η αλήθεια, ένδειξη για την τεχνολογική πρωτοπορία
μιας χώρας, είναι ο αριθμός των ευρεσιτεχνιών που κατατίθενται σε αυτή. Με
βάση την κατάταξη αυτή (κατά κεφαλήν πατέντες) πάλι οι ΗΠΑ βρίσκονται στην
πρώτη θέση. Άλλες χώρες, πάντως, έχουν επιδείξει θεαματική βελτίωση στον τομέα
αυτόν. Ανάμεσά τους είναι η Ταϊβάν, που αναδεικνύεται σε παράδεισο για
σχεδιαστές ημιαγωγών. Ανάλογη ανάπτυξη υπάρχει, ακόμη, στη Σκανδιναβία, στην
Κορέα και στη Σιγκαπούρη. Πάντως, η συντριπτική πλειονότητα των αιτήσεων για
«πατέντες» εξακολουθεί να κατατίθεται στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το αρμόδιο
γραφείο στις ΗΠΑ έχει «μπλοκάρει» από τη σημαντική αύξηση των αιτήσεων για
ευρεσιτεχνίες.

Η… συνταγή

Όμως, γιατί μερικές χώρες τα καταφέρνουν τόσο καλά; Σύμφωνα με τους δύο
πανεπιστημιακούς ερευνητές, αυτό οφείλεται στο αρμονικό «πάντρεμα» της
ιδιωτικής πρωτοβουλίας με την κυβερνητική υποστήριξη. Το Ισραήλ ωφελήθηκε
σημαντικά από μια συμφωνία που έκανε με τις ΗΠΑ, στο πλαίσιο προγράμματος που
ξεκίνησε τη δεκαετία του ’80 για την προώθηση της έρευνας και της ανάπτυξης
για διάφορα προϊόντα. Η ισραηλινή κυβέρνηση δημιούργησε ένα πρόγραμμα έρευνας
και τεχνολογίας, με το οποίο το κράτος χορηγεί στους ερευνητές το 50% των
κεφαλαίων που χρειάζονται για τις έρευνές τους. Όπως λέει ο Stern, «η
κυβέρνηση δεν επέλεγε η ίδια πού θα επικεντρωνόταν η έρευνα. Το βασικό
κριτήριο ήταν το υπό ανάπτυξη προϊόν να είχε σοβαρές πιθανότητες να φτάσει
στην παγκόσμια αγορά».

Κίνητρα

Στη Φινλανδία, η κυβέρνηση έχει προβλέψει ώστε να αυξάνεται το εργατικό
δυναμικό που ασχολείται με τις επιστήμες και την τεχνολογία. Δημιούργησε
προγράμματα με τα οποία φοιτητές πήγαιναν για μεταπτυχιακά και διδακτορικά
στην τεχνολογία, με τον όρο ότι θα επιστρέψουν στην Φινλανδία για να εργαστούν
εκεί ­ τουλάχιστον για κάποιο χρονικό διάστημα. Η κυβέρνηση της Φινλανδίας, σε
μια προσπάθεια να αυξηθούν οι ευρεσιτεχνίες που κατατίθενται, προέβλεψε ακόμη
να προστατεύονται τα πνευματικά δικαιώματα των δημιουργών.

Αντίθετα, η Λατινική Αμερική βρίσκεται πίσω στην τεχνολογία, καθώς, σύμφωνα με
τους ερευνητές, οι κυβερνήσεις δεν ενδιαφέρονται να προωθήσουν τις
καινοτομίες. Το ίδιο γινόταν και στην Ασία. Τότε, δύο χώρες κυρίως, η
Σιγκαπούρη και η Ταϊβάν, πήραν πρωτοβουλία για να αναστραφεί αυτή η πορεία.

Σαφάρι ταλέντων

Η Μπόινγκ, η αμερικανική εταιρεία κατασκευής αεροσκαφών, καθυστέρησε να
ξεκινήσει ένα πρόγραμμα αναζήτησης ταλέντων σε ολόκληρο τον κόσμο. Τώρα
καταβάλλει σκληρές προσπάθειες για να καλύψει το χαμένο έδαφος, στέλνοντας
νεαρά στελέχη να αναζητήσουν ταλέντα σε ολόκληρο τον κόσμο. Το πρώτο κέντρο
έρευνας και τεχνολογίας έξω από τις ΗΠΑ άρχισε να λειτουργεί πέρυσι, στην
Ισπανία. Αυτό έγινε επειδή στελέχη της Μπόινγκ κατάφεραν να πραγματοποιήσουν
τις κατάλληλες επαφές με την ισπανική κυβέρνηση και να μάθουν για το δυναμικό
που έχει η χώρα στην έρευνα και την τεχνολογία. Τώρα, η Μπόινγκ έχει τη
δυνατότητα να διαλέγει από τα καλύτερα «μυαλά» στην Ισπανία, αλλά και στις
γειτονικές χώρες. Όπως λέει ο επικεφαλής της κέντρου της Μπόινγκ στην Ισπανία,
ο Miguel Hernan, «έχω πολύ περισσότερες αιτήσεις για δουλειά από τις
διαθέσιμες θέσεις. Έτσι, δημιουργούνται πολλές ευκαιρίες για την εταιρεία να
βρει το προσωπικό που θέλει».

© Forbes Global Inc.

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Σπύρος Δημητρέλης, Γιώργος Κανελλόπουλος