«Μαύρη τρύπα» 150 δισ. δρχ. στον προϋπολογισμό

Η περίοδος των «παχειών αγελάδων» έχει περάσει ανεπιστρεπτί για τον
προϋπολογισμό. Μαζί με αυτήν και τα χαμόγελα στο οικονομικό επιτελείο, το
οποίο έχει μπροστά του όχι μόνο την εκτέλεση του φετινού προϋπολογισμού, αλλά
και τον επόμενο, ο οποίος έχει πολλούς «ανοικτούς λογαριασμούς».

Το 2002 θα είναι ο δεύτερος κατά σειράν χρόνος που ο προϋπολογισμός θα κλείσει
με σημαντική υπέρβαση στόχων. Χωρίς να υπολογίζεται η υστέρηση των εσόδων, τα
οποία κινούνται ήδη σε «τεντωμένο σχοινί», η «μαύρη τρύπα» του φετινού
προϋπολογισμού υπολογίζεται σε τουλάχιστον 150 δισ. δρχ. και θα προέλθει από
τις υπερβάσεις στο σκέλος των δημοσίων δαπανών σε σχέση με τους στόχους που
έχουν τεθεί.

Σε αυτήν την εκτίμηση καταλήγουν τώρα στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης
και ανησυχούν, καθώς βλέπουν ότι η επίτευξη του στόχου του προϋπολογισμού και
του προγράμματος σταθερότητας, για πλεόνασμα στα επίπεδα του 0,8% του ΑΕΠ
φέτος από 0,1% πέρυσι, είναι μάλλον ανέφικτη. Το μέγεθος της απόκλισης από τον
στόχο αυτό θα εξαρτηθεί τελικά από την έκταση της «μαύρης τρύπας», που
θεωρείται σίγουρο ότι θα υπάρξει και στην πλευρά των εσόδων, τους επόμενους
μήνες, αφού στο πρώτο πεντάμηνο του έτους τα έσοδα μόλις και μετά βίας
συγκρατήθηκαν στα επίπεδα του στόχου του προϋπολογισμού και αποφεύχθηκαν,
έτσι, τα χειρότερα.

Οι «ανοιχτοί λογαριασμοί» του 2003

Αυτό που προβληματίζει περισσότερο την ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών δεν
είναι τόσο οι επιπτώσεις που θα υπάρξουν σε διάφορα μεγέθη ­ και στην
οικονομία ­ από τις αποκλίσεις του φετινού προϋπολογισμού όσο το ότι αυτές θα
προστεθούν στις υποχρεώσεις που πρέπει να καλύψει ο επόμενος προϋπολογισμός,
ώστε να εκπληρωθούν οι στόχοι του προγράμματος σταθερότητας, για την επίτευξη
των οποίων υπάρχει η δέσμευση απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Και αυτές οι
υποχρεώσεις είναι πολλές. Οι κυριότερες, από άποψη του μεγέθους τους, είναι:

* Η κάλυψη του κόστους της φορολογικής μεταρρύθμισης, αφού το 2003 θα είναι ο
πρώτος χρόνος εφαρμογής των αλλαγών στη φορολογία, που θα αποφασισθούν.

* Η κάλυψη του πρόσθετου κόστους των επιπλέον προσλήψεων, που αποφασίσθηκε να
γίνουν το επόμενο έτος ­ όπως γίνεται και φέτος ­ ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες
σε προσωπικό στο Δημόσιο και να λειτουργήσουν μια σειρά από νέα προγράμματα
στα υπουργεία. Πρόκειται, κυρίως, για προσλήψεις που αφορούν στα υπουργεία
Υγείας, Παιδείας, Δημόσιας Τάξης και Εμπορικής Ναυτιλίας.

* Η κάλυψη του κόστους του εξοπλιστικού προγράμματος του υπουργείου Δημόσιας
Τάξης.

Αναθεώρηση των στόχων

Η πορεία του φετινού προϋπολογισμού εξετάσθηκε σε σύσκεψη, που έγινε την
περασμένη εβδομάδα, μεταξύ του υπουργού Οικονομίας κ. Νίκου Χριστοδουλάκη, του
υφυπουργού Οικονομικών κ. Απόστολου Φωτιάδη, καθώς και υπηρεσιακών παραγόντων
του υπουργείου, ενώ ειδικότερα για την πορεία των δαπανών γίνονται συνεχείς
συσκέψεις μεταξύ του υπουργού και του αρμόδιου υφυπουργού Οικονομικών κ.
Γιώργου Φλωρίδη. Στο οικονομικό επιτελείο έχουν αποκλείσει το ενδεχόμενο
παρέμβασης στον προϋπολογισμό με τη λήψη έκτακτων μέτρων, ώστε να
αντισταθμισθούν οι αποκλίσεις στις δαπάνες, καθώς και στο σκέλος των εσόδων
του. Οι αποκλίσεις, σύμφωνα με τις αποφάσεις που έχουν ληφθεί, θα
αντιμετωπισθούν, όπου αυτό είναι εφικτό, με συγκράτηση των δαπανών για
επιχορηγήσεις που χορηγούνται στους φορείς του Δημοσίου. Διαφορετικά, θα
υπάρξει αναθεώρηση προς τα κάτω του στόχου για το πλεόνασμα της γενικής
κυβέρνησης. Θα επαναληφθεί, δηλαδή, ό,τι έγινε το 2001. Το πλεόνασμα της
γενικής κυβέρνησης περιορίσθηκε στο 0,1% του ΑΕΠ, από 0,5% του ΑΕΠ που ήταν ο
αρχικός στόχος. Τώρα, όλα δείχνουν ότι το 2002 το πλεόνασμα της γενικής
κυβέρνησης θα περιορισθεί σε επίπεδα κάτω του 0,5% του ΑΕΠ από 0,8% που είναι
ο επίσημος κυβερνητικός στόχος.

Πού αποκλίνουν οι δαπάνες

Όσον αφορά τα σημεία στα οποία «χωλαίνει» ο φετινός προϋπολογισμός ως προς το
σκέλος των δαπανών, όπως προκύπτει από τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή του το
οικονομικό επιτελείο, εντοπίζονται στα εξής:

* Στις δαπάνες για νέες προσλήψεις. Πρόκειται για προσλήψεις που έχουν γίνει
φέτος ή θα γίνουν τους επόμενους μήνες στα μεγάλα και κρίσιμα υπουργεία,
προκειμένου να υλοποιηθεί η κυβερνητική πολιτική. Αυτές οι πρόσθετες
προσλήψεις, που αφορούν στα υπουργεία Υγείας, Παιδείας, Δημόσιας Τάξης και
Εμπορικής Ναυτιλίας, υπολογίζονται σε περίπου 5.000 επιπλέον αυτών που είχαν
προγραμματισθεί αρχικά κατά την κατάρτιση του προϋπολογισμού.

* Στις έκτακτες δαπάνες για αποζημιώσεις. Το μεγαλύτερο ποσό των δαπανών αυτών
αφορά στις δαπάνες που χορηγεί ο προϋπολογισμός ως αποζημιώσεις προς τους
αγρότες, για την κάλυψη των ζημιών που είχαν από την κακοκαιρία στις αρχές του
έτους. Το σύνολο των δαπανών για αποζημιώσεις, οι οποίες δεν ήταν δυνατόν να
προβλεφθούν αρχικά στον προϋπολογισμό, υπολογίζεται σε 50 δισ. δρχ.

* Στις δαπάνες για νοσήλια. Πρόκειται για τις δαπάνες που καταβάλλει ο
προϋπολογισμός για νοσήλια στον ΟΓΑ, καθώς και στο Δημόσιο. Η υπέρβαση των
δαπανών αυτών φέτος υπολογίζεται πάνω από 30 δισ. δρχ.

* Στις δαπάνες μισθοδοσίας. Οι υπερβάσεις στις δαπάνες αυτές αφορούν κυρίως σε
αποφάσεις που ελήφθησαν τελευταία σχετικά με τη χορήγηση επιδομάτων σε
διάφορες κατηγορίες εργαζομένων στο Δημόσιο. Μεταξύ αυτών είναι και το επίδομα
που χορηγήθηκε στους αστυνομικούς, το κόστος του οποίου υπολογίζεται σε 10
δισ. δρχ.

Για την πορεία των εσόδων, οι επόμενοι μήνες θα είναι καθοριστικοί. Ο ρυθμός
αύξησής τους θα εξαρτηθεί, σε μεγάλο βαθμό, από την ανταπόκριση που θα δείξουν
οι φορολογούμενοι (επιχειρήσεις και ελεύθεροι επαγγελματίες) στη ρύθμιση του
υπουργείου Οικονομικών για το κλείσιμο με ευνοϊκούς όρους των εκκρεμών
υποθέσεων της εξαετίας 1993-1998. Από την ανταπόκριση αυτή θα εξαρτηθεί το
μέγεθος της υστέρησης που θα παρουσιάσουν στο τέλος του έτους, αφού μέχρι
τώρα, με εξαίρεση τον ΦΠΑ, τα έσοδα από τις κυριότερες κατηγορίες (φόρος
εισοδήματος νομικών προσώπων, φόρος χρηματιστηριακών συναλλαγών κ.ά.)
κινούνται σε επίπεδα κάτω από τους στόχους που έχουν τεθεί.