Πεθαίνουν παρά τον πλούτο

«Σε αυτή την εποχή της παγκόσμιας αφθονίας, γιατί άραγε ο κόσμος συνεχίζει
να ανέχεται την πείνα και τις στερήσεις που πλήττουν καθημερινά τουλάχιστον
800 εκατομμύρια ανθρώπους;»

Λιμός στην Αφρική. Ο υποσιτισμός σε χώρες με πλούσιους φυσικούς πόρους οφείλεται στις αποφάσεις και τη διαφθορά της εξουσίας μάλλον, παρά σε φυσικούς παράγοντες

Την ώρα που η Διάσκεψη Κορυφής των Ηνωμένων Εθνών για τη Διατροφή ξεκινάει τις
εργασίες της σήμερα στη Ρώμη, η πείνα σκοτώνει στον κόσμο έναν άνθρωπο κάθε
τέσσερα λεπτά. Και το παραπάνω ερώτημα που θέτει ο Ζακ Ντιούφ, ο γενικός
διευθυντής του ΟΗΕ για τα Τρόφιμα και τη Γεωργία (FAO), δύσκολα μπορεί να
απαντηθεί. Όπως και το γιατί χιλιάδες άνθρωποι πεθαίνουν από την πείνα σε
χώρες με πλούσιους φυσικούς πόρους, όπως αυτές της Αφρικής, και μάλιστα της
Νότιας, που διαθέτει τεράστιο φυσικό πλούτο. Η ξηρασία και οι πλημμύρες φέρουν
μέρος της ευθύνης, αλλά φταίνε και οι αποφάσεις και η διαφθορά της εξουσίας.
Όπως η απόφαση των αρχών του Μαλάουι να ξεπουλήσουν το στρατηγικό απόθεμα της
χώρας σε σιτάρι (167.000 τόνοι) ή η απόφαση του προέδρου Μουγκάμπε της
Ζιμπάμπουε να προχωρήσει σε κατασχέσεις καλλιεργήσιμων εκτάσεων. Και σίγουρα
δεν είναι σύμπτωση το γεγονός ότι ελλείψεις τροφίμων πλήττουν τις χώρες
εκείνες στις οποίες επικρατεί και έντονη πολιτική αναταραχή ­ Ζιμπάμπουε,
Μαλάουι, Ζάμπια. Η Ζιμπάμπουε, για παράδειγμα, ήταν εξαγωγός τροφίμων. Τώρα
5,3 εκατομμύρια κάτοικοί της χρειάζονται επειγόντως βοήθεια σε τρόφιμα και ο
ΟΗΕ υπολογίζει ότι ως το τέλος του χρόνου θα υπερβούν τα έξι εκατομμύρια. Το
κλίμα παίζει σημαντικό ρόλο σ’ αυτό που ο ΟΗΕ χαρακτηρίζει «μαζικές κρίσεις»,
αλλά θεωρείται πλέον σίγουρο ότι το πρόβλημα μεγεθύνει η έλλειψη δημοκρατίας
και αποτελεσματικής διακυβέρνησης.

Τι σημαίνει να πεινάς; Σημαίνει να ξαπλώνεις κάθε βράδυ για να κοιμηθείς με
άδειο στομάχι, επειδή δεν υπήρχε αρκετός χυλός για όλη την οικογένεια και να
ξυπνάς το πρωί χωρίς να ξέρεις αν θα βρεις ή όχι κάτι για να φας ολόκληρη τη
μέρα. Πιο σχηματικά, σημαίνει να μη διαθέτεις διατροφική μερίδα επαρκή για να
καλύψει τις βασικές ενεργειακές ανάγκες σου, που υπολογίζονται σε 2.400
θερμίδες ανά άτομο ημερησίως. Η Διάσκεψη της Ρώμης, που ξεκινάει σήμερα,
ακολουθεί εκείνη του 1996, στην οποία είχε αναληφθεί η δέσμευση να μειωθεί ο
αριθμός των πεινασμένων, από σχεδόν 840 εκατομμύρια που ήταν τότε (800
εκατομμύρια στις αναπτυσσόμενες χώρες, 27 εκατομμύρια σ’ εκείνες της
Ανατολικής Ευρώπης και τη Ρωσία και 11 εκατομμύρια στις αναπτυγμένες), σε 400
εκατομμύρια ως το 2015. Από τότε και μέχρι σήμερα, ο αριθμός τους έχει μειωθεί
μόλις στα 815 εκατομμύρια…

Οικονομική βοήθεια

Η Διάσκεψη Κορυφής του FAO, που αρχίζει σήμερα στη Ρώμη, αναμένεται ότι θα
ζητήσει να διατεθούν επιπλέον 24 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως σε γεωργικές
και αγροτικές επενδύσεις, ώστε να μειώνεται ο αριθμός των πεινασμένων κατά 20
εκατομμύρια κάθε χρόνο και έτσι να επιτευχθεί ο στόχος του 2015. Σήμερα, η
παγκόσμια αναπτυξιακή βοήθεια φτάνει συνολικά τα 68 δισεκατομμύρια δολάρια
ετησίως, από τα οποία μόνον 11 δισεκατομμύρια διατίθενται για τη γεωργία,
έναντι 15 δισεκατομμυρίων το 1988.

Ωστόσο η αποτυχία την περασμένη εβδομάδα των υπουργών να συμφωνήσουν σ’ ένα
σχέδιο δράσης που θα ψηφιζόταν κατά τη Διάσκεψη Κορυφής του ΟΗΕ για τη Γη, τον
Αύγουστο στη Νότια Αφρική, αυξάνει τις επιφυλάξεις ότι οι διασκέψεις του
είδους αυτού σπάνια καταλήγουν σε δράσεις που ανταποκρίνονται στα υψηλά ιδεώδη
τα οποία θέτουν. Χιλιάδες διαδηλωτές, ανάμεσα στους οποίους Ινδονήσιοι,
Μεξικάνοι και Αφρικανοί αγρότες, πραγματοποίησαν το Σάββατο ειρηνική πορεία
στους δρόμους της Ρώμης ζητώντας από τους ηγέτες του κόσμου να αλλάξουν την
τακτική τους στον πόλεμο κατά της πείνας. «Δεν είναι πρόβλημα ποσότητας
τροφίμων, είναι ένα οικονομικό και πολιτικό πρόβλημα», τονίζει ο Ζοζέ Μποβέ, ο
Γάλλος αγρότης που έγινε διάσημος με τους αγώνες του κατά της παγκοσμιοποίησης.

Η πείνα σε αριθμούς

* Περίπου 815 εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο υποφέρουν από την πείνα.
Σε αντίθεση, περίπου 300 εκατομμύρια υποφέρουν από παχυσαρκία.

* Ένας στους πέντε ανθρώπους στον αναπτυσσόμενο κόσμο πάσχει από χρόνιο
υποσιτισμό – συνολικά 777 εκατομμύρια άνθρωποι.

* Ένας άνθρωπος πεθαίνει κάθε τέσσερα λεπτά ως άμεσο ή έμμεσο
αποτέλεσμα του υποσιτισμού, σύμφωνα με ανεπίσημες εκτιμήσεις.

* Το 55% των 12 εκατομμυρίων θανάτων παιδιών ετησίως έχουν σχέση με τον
υποσιτισμό.

* Μόνο 32 από τις 99 αναπτυσσόμενες χώρες που μελέτησε ο FAO κατέγραψαν
την τελευταία δεκαετία μείωση του αριθμού των πολιτών τους που υποσιτίζονται.
Στην κορυφή του καταλόγου η Κίνα, η οποία μείωσε τον αριθμό των πεινασμένων
της κατά 76 εκατομμύρια. Στο άλλο άκρο η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, ο
υποσιτιζόμενος πληθυσμός της οποίας αυξήθηκε, από 35% του συνολικού την
περίοδο 1990-92, σε 64% το 1997-99.

* Από τον Οκτώβριο του 1999 έως τον Ιούνιο του 2001, 22 χώρες επλήγησαν
από ξηρασίες, 17 αντιμετώπισαν πλημμύρες και τυφώνες, σε 14 σημειώθηκαν
πόλεμοι ή εμφύλιες συγκρούσεις και τρεις επλήγησαν από πολύ βαρείς χειμώνες.

* Ο αριθμός των χωρών που πλήττονται από προκαλούμενες από τον άνθρωπο
καταστροφές, όπως οι πόλεμοι, αυξήθηκε από πέντε ετησίως, κατά μέσον όρο, στη
δεκαετία του 1980, σε 22 το 2000.

* Περίπου 1,1 δισ. άνθρωποι, το ένα έκτο του παγκόσμιου πληθυσμού, δεν
έχουν πρόσβαση σε ασφαλές πόσιμο νερό.

* Ο παγκόσμιος πληθυσμός αναμένεται να αυξηθεί σε οκτώ δισεκατομμύρια
ανθρώπους το 2030, από έξι δισεκατομμύρια που είναι τώρα.

(Τα στοιχεία προκύπτουν από στατιστικές του ΟΗΕ)