Φόβοι για πυρηνικό όλεθρο

Η Ινδία επιτίθεται σε πακιστανικές θέσεις. Απωθείται. Επιτίθεται ξανά, πιο
ορμητικά. Και το Πακιστάν αντεκδικείται χρησιμοποιώντας πυρηνικά όπλα… Το
σενάριο που παρουσιάζει ένας Βρετανός αξιωματούχος στην «Γκάρντιαν» είναι
εφιαλτικό αλλά όχι απίθανο. Αρκεί μια αφορμή, προειδοποιούν οι αναλυτές, για
να ανάψει η θρυαλλίδα του πολέμου.

«Ετοιμαστείτε για θυσίες», είπε χθες ο Ινδός πρωθυπουργός, Ατάλ Μπιχάρι
Βαζπαγί, στους στρατιώτες που έχουν αναπτυχθεί στα σύνορα με το Πακιστάν, στο
βόρειο Κασμίρ. «Στόχος μας είναι η νίκη. Διότι έχει έλθει η ώρα για μία
αποφασιστική μάχη». Ο Βαζπαγί δεν διευκρίνισε ποια θα είναι η φύση αυτής της
μάχης. Επιβεβαίωσε, όμως, τις εκτιμήσεις ότι η επίσκεψή του αυτή στην πρώτη
γραμμή του μετώπου, σε μία περίοδο μεγάλης έντασης ανάμεσα στις δύο πυρηνικές
δυνάμεις, πρέπει να εκληφθεί ως σημάδι.

«Το αν ο γείτονάς μας θα καταλάβει αυτό το σημάδι ή όχι», είπε, «το αν ο
κόσμος θα το λάβει υπόψη του ή όχι, θα το καταγράψει η ιστορία. Εμείς, θα
γράψουμε ένα νέο κεφάλαιο νίκης».

Θα γίνει, λοιπόν, το Κασμίρ αιτία και ενός τέταρτου πολέμου ανάμεσα στην Ινδία
και το Πακιστάν; Τα «σημάδια» είναι, πράγματι, δυσοίωνα. Οι δύο χώρες έχουν
αναπτύξει στα μεταξύ τους σύνορα περίπου ένα εκατομμύριο στρατιώτες. Τις
τελευταίες επτά ημέρες, μετά την επίθεση που εξαπέλυσαν μουσουλμάνοι
αυτονομιστές αντάρτες εναντίον βάσης του ινδικού Κασμίρ, οι ανταλλαγές πυρών
είναι καθημερινές, το ίδιο και οι θάνατοι αμάχων. Η Ινδία ανακοίνωσε χθες ότι
ενισχύει τον δυτικό στόλο της στην Αραβική Θάλασσα με πέντε πολεμικά σκάφη από
τον ανατολικό στόλο. Το Πακιστάν δήλωσε πως επιθυμεί την «αποκλιμάκωση της
έντασης στην περιοχή», αλλά είναι έτοιμο να αντιμετωπίσει «με όλα τα μέσα»
οποιαδήποτε επίθεση. Δεσμεύτηκε πως δεν θα επιτρέψει να χρησιμοποιηθεί το
τμήμα του Κασμίρ που ελέγχει για τρομοκρατικές δραστηριότητες, αλλά επανέλαβε
ότι στηρίζει «ηθικά, πολιτικά και διπλωματικά τον αγώνα για αυτοδιάθεση του
Κασμίρ».

Η κλιμάκωση της έντασης ανάμεσα στις δύο χώρες ανησυχεί πολύ την Ευρωπαϊκή
Ένωση και τις ΗΠΑ. Κυρίως διότι, αντίθετα με την Αμερική και τη Ρωσία στη
διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η Ινδία και το Πακιστάν δεν διαθέτουν τους
κατάλληλους μηχανισμούς, τα λεγόμενα κόκκινα τηλέφωνα, που θα μπορούσαν να
αποτρέψουν, έστω και την ύστατη στιγμή, την κρίση. Η Ε.Ε. κάλεσε χθες την
Ινδία να μετριάσει τους τόνους και τον Πακιστανό πρόεδρο, Περβέζ Μουσάραφ, να
υλοποιήσει τις υποσχέσεις του και να πατάξει την τρομοκρατία. Ο Βρετανός
πρωθυπουργός, Τόνι Μπλερ, κάλεσε και τις δύο χώρες «να σκεφτούν πριν αναλάβουν
οποιαδήποτε δράση που απειλεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις για ολόκληρο τον
κόσμο». Στο μεταξύ, όμως, και για λόγους ασφαλείας, ανακάλεσε τους Βρετανούς
διπλωμάτες από το Πακιστάν. Στο τέλος της εβδομάδας αναμένεται να μεταβεί στο
Δελχί ο Ευρωπαίος επίτροπος Κρις Πάτεν. Θα ακολουθήσει, την επόμενη εβδομάδα,
ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών, Τζακ Στρο. Και λίγο αργότερα, ο Αμερικανός
υφυπουργός Εξωτερικών, Ρίτσαρντ Άρμιτατζ.

Όπως επισημαίνει ωστόσο ο Λιουκ Χάρντινγκ στη βρετανική εφημερίδα
Γκάρντιαν, ο διπλωματικός αυτός πυρετός «ανέβηκε» λίγο καθυστερημένα.
«Τα τελευταία χρόνια», επισημαίνει ο Χάρντινγκ, «η Δύση έχει δείξει ελάχιστο
ενδιαφέρον για το Κασμίρ. Περισσότεροι από 50.000 άνθρωποι – μαχητές και
άμαχοι – έχουν χάσει τη ζωή τους από το 1990. Αυτή η αδιαφορία της Δύσης, και
τα δύο μέτρα και δύο σταθμά που εφαρμόζει, κατά την Ινδία, σε ό,τι αφορά την
τρομοκρατία, έχουν μετατρέψει σήμερα το Κασμίρ στην πιο επικίνδυνη περιοχή του
κόσμου – και από τη Ραμάλα ακόμα».

Η ειρωνεία

Οι αναλυτές, πάντως, πιστεύουν πως η Ινδία θα δώσει κάποια πίστωση χρόνου στην
– έστω και καθυστερημένη – παρέμβαση της διεθνούς κοινότητας.

Οι ξένοι διπλωμάτες θα προσπαθήσουν, όπως εκτιμάται, να πιέσουν τον Μουσάραφ
να λάβει αυστηρότερα μέτρα εναντίον της τρομοκρατίας. Αλλά και να πείσουν την
Ινδία ότι το περιθώριο ελιγμών του Πακιστανού προέδρου μπορεί να είναι
περιορισμένο, μπορεί να μην ελέγχει όλους τους μαχητές. «Η ειρωνεία»,
επισημαίνει ο Ινδός αναλυτής Μπράχμα Τσελανάι, «είναι ότι η πυροδότηση μιας
σύγκρουσης μπορεί να μην αποφασιστεί ούτε από το Νέο Δελχί ούτε από το
Πακιστάν – αλλά από κάποιον τρομοκράτη».