Πρόσωπα Θαυμάστρια της νέας Νότιας Αφρικής

Όταν ρωτάνε τη Ναντίν Γκόρντιμερ πώς αισθάνονται τώρα στη Νότια Αφρική οι
φιλελεύθεροι λευκοί, εκείνη τους κόβει απότομα: «Συμβαίνει να είμαι λευκή,
αλλά δεν είμαι φιλελεύθερη, αγαπητέ μου», απαντά. «Είμαι αριστερή».

Ναντίν Γκόρντιμερ. «Δεν είμαι φιλελεύθερη, αγαπητέ μου. Είμαι αριστερή»

Σε μια εποχή που πολλοί λευκοί Νοτιοαφρικανοί εκφράζουν ανοικτά ανησυχίες για
τη διακυβέρνηση της χώρας από το ANC, το Αφρικανικό Εθνικό Κογκρέσο, η
Γκόρντιμερ αποτελεί αξιοσημείωτη παραφωνία. Εξακολουθεί να γιορτάζει την
ελευθερία που απέκτησε η χώρα έπειτα από δεκαετίες αγώνα κατά του απαρτχάιντ,
έστω κι αν αναγνωρίζει πως υπάρχουν προβλήματα. Μερικοί λευκοί λένε πως είναι
απελπιστικά ρομαντική, μια ιδεαλίστρια που κλείνει τα αυτιά της στις ανησυχίες
των λευκών, που αποτελούν το 10% του πληθυσμού. Να, μόλις πέρυσι, λένε, έπεσε
κι αυτή θύμα του ANC, όταν τοπικοί αξιωματούχοι χαρακτήρισαν ένα βιβλίο της
«ρατσιστικό» και προσπάθησαν να το απαγορεύσουν στα σχολεία. «Το ANC δεν είχε
καμιά σχέση μ’ αυτό», βάζει εκείνη τα πράγματα στη θέση τους μιλώντας στους
«Νιου Γιορκ Τάιμς». Πρώτον, τα μέλη της επιτροπής που πρότεινε την απαγόρευση
του βιβλίου ήταν λευκοί, όχι μαύροι. Δεύτερον, ο υπουργός Παιδείας
επικοινώνησε αμέσως μαζί της, χαρακτήρισε γελοία την απαγόρευση και δήλωσε πως
ουδέποτε θα εφαρμοστεί. Τρίτον, οκτώ χρόνια μετά το τέλος του απαρτχάιντ, η
Γκόρντιμερ εξακολουθεί να είναι μέλος του ANC και αισιόδοξη για τη Νότια
Αφρική και το μέλλον της.

Από τους γίγαντες της νοτιοαφρικανικής λογοτεχνίας και βραβευμένη με Νόμπελ το
1991, η Γκόρντιμερ κατέγραψε στα μυθιστορήματα και τα διηγήματά της τις
αδικίες του απαρτχάιντ και είδε πολλά βιβλία της να απαγορεύονται από το
καθεστώς της λευκής μειοψηφίας. Εβδομήντα οκτώ χρόνων σήμερα, τονίζει πως δεν
τρέφει αυταπάτες. Βλέπει την αύξηση της εγκληματικότητας, της ανεργίας, των
κρουσμάτων του AIDS, της διαφθοράς. Βλέπει όμως και ότι μαύροι και λευκοί
αντιμετωπίζονται τώρα ως ίσοι ενώπιον του νόμου, ότι το ANC έδωσε για πρώτη
φορά στέγη σε τουλάχιστον ένα εκατομμύριο φτωχούς μαύρους, ότι «πολύ μεγάλος
αριθμός ανθρώπων, που δεν είχαν ποτέ τρεχούμενο νερό και ηλεκτρικό, τώρα
έχουν… Πολλοί τα θεωρούν αυτά δεδομένα, αλλά οι μαύροι Νοτιοαφρικανοί δεν τα
είχαν ποτέ στην εποχή του απαρτχάιντ». Θαυμάζει αυτή τη νέα Νότια Αφρική, όπου
οι λευκοί μαθαίνουν να δουλεύουν έχοντας αφεντικά μαύρους, όπου μαύροι, λευκοί
και Ασιάτες γίνονται γείτονες σε πλούσια προάστια. «Όταν ταξιδεύω», λέει, «με
ρωτούν, “Τι συμβαίνει στους λευκούς;”. Οι λευκοί στην Ευρώπη και την Αμερική
προβάλλουν τους δικούς τους φόβους στη δική μας κατάσταση. Αλλά τους λέω,
“Γιατί δεν σκέφτεστε ποτέ τι συμβαίνει στους μαύρους; Πιστεύετε μήπως ότι όλα
πάνε καλά γι’ αυτούς; Ότι η μετάβαση δεν είναι δύσκολη για όλο τον λαό;”».