Το κόστος από τη «δεξιά στροφή» της Ευρώπης

Μετά το αρχικό σοκ που προκάλεσε η είσοδος του Λεπέν στον δεύτερο γύρο των
γαλλικών προεδρικών εκλογών, στο υπουργείο Εξωτερικών, αλλά και στο Μέγαρο
Μαξίμου σε κάποιο βαθμό, άρχισε η ανάλυση των συνεπειών που θα μπορούσαν να
υπάρξουν για την ελληνική εξωτερική πολιτική από μία δεξιά στροφή στην Ευρώπη.
Στροφή, που φαίνεται κατά κύριο λόγο με τη ραγδαία άνοδο της ξενοφοβίας σε μια
σειρά από χώρες – ορισμένες μάλιστα, εξ αυτών ( όπως η Ολλανδία ή η Δανία) με
μια μακρά παράδοση στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η άνοδος της ξενοφοβίας, λένε διπλωματικές πηγές, μπορεί να έχει σημαντικές
συνέπειες στις πολιτικές προτεραιότητες στην Ευρώπη, στις οποίες καθοριστικό
ρόλο καλείται να παίξει – λόγω της ευρωπαϊκής της προεδρίας – η Ελλάδα. Την
άνοιξη του 2003, η χώρα μας θα προεδρεύσει ενός Συμβουλίου των «15» ηγετών που
θα πρέπει να αποφασίσει για τη γραμμή στα ασφαλιστικά συστήματα. Είναι
προφανές ότι εάν έως τότε έχουν επικρατήσει στην Ευρώπη – κατά το μάλλον ή
ήττον – δεξιά κυβερνητικά σχήματα, οι οπαδοί του «σταδιακού» και «κοινωνικά
ευαίσθητου» συστήματος – όπως ήταν στη Βαρκελώνη ο κ. Ζοσπέν ή ο κ. Σημίτης –
θα βρεθούν στη μειοψηφία. Ποιο θα είναι δίλημμα της Ελλάδας; Να παίξει τον
ρόλο της ως προεδρεύουσας χώρας αναζητώντας τη «χρυσή τομή» μεταξύ των απόψεων
των «15» σε μία, πλέον, συντηρητικότερη κατεύθυνση από αυτήν που θα ήθελε η
ελληνική κυβέρνηση και άρα να μένει ανοιχτή στην εσωτερική κριτική μερικούς
μήνες πριν από τις εθνικές εκλογές. Ή μένοντας πιστή στις θέσεις της να μην
παίξει τον ρόλο που πρέπει να παίζει παραδοσιακά η προεδρία, προκαλώντας την
μήνι των εταίρων. Μήνι που μπορεί να εκδηλωθεί σε άλλα θέματα ελληνικού
ενδιαφέροντος.

Διότι συνέπειες από τη «δεξιά στροφή» της Ευρώπης ενδέχεται να υπάρξουν ακόμη
και στο κορυφαίο θέμα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής – την ένταξη της
Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση εκτιμούν διπλωματικές πηγές στην Αθήνα. Τα
ξενόφοβα αισθήματα σε πολλές χώρες, τα οποία λαμβάνουν φυσικά υπόψη τους οι
κυβερνώντες όταν μάλιστα είναι συντηρητικής απόκλισης, υπαγορεύουν την
επιφύλαξη ή και εναντίωση στη διεύρυνση των «15» με 10 ακόμη χώρες. Όχι,
βέβαια, λόγω Κύπρου, αλλά διότι πολλοί εντός Ένωσης φοβούνται – όπως λένε οι
ειδικές για θέματα διεύρυνσης στο υπουργείο Εξωτερικών – ότι όλοι οι
Ανατολικοευρωπαίοι θα εισρεύσουν στις δικές τους αγορές εργασίας, οδηγώντας
τους σε διψήφια ποσοστά ανεργίας.

Τούτων δοθέντων, είναι πιθανά δύο ενδεχόμενα. Το ένα είναι να χρησιμοποιηθεί η
Κύπρος ως πρόσχημα για να καθυστερήσει γενικώς επ’ αόριστον η διεύρυνση, διότι
ουδείς εκ των εταίρων, φυσικά, αμφιβάλλει πως εάν η Ένωση πει «όχι» στην
Κύπρο, τότε και η Αθήνα θα μπλοκάρει ολόκληρη τη διεύρυνση. Το δεύτερο
ενδεχόμενο, και πιο πιθανό, είναι να γίνουν πολύ πιο δύσκολες οι ενταξιακές
διαπραγματεύσεις με τους εντός να αρνούνται να χρηματοδοτήσουν γενναία τους
καινούργιους, και τους καινούργιους να αρνούνται να συμφωνήσουν να μπουν στην
Ένωση έναντι πινακίου φακής.

Αντιστοίχως, βέβαια, προσθέτουν διπλωματικοί κύκλοι, ενδέχεται να υπάρξει
σκλήρυνση των εταίρων και σε θέματα εσωτερικής χρηματοδότησης – στη νέα Κοινή
Αγροτική Πολιτική, για παράδειγμα, ή στα Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης. Κι ένας
δεξιός Γερμανός καγκελάριος, για παράδειγμα, να μην επιθυμεί – άρτι εκλεγείς
μάλιστα – να στηρίξει τις φτωχές χώρες της Ένωσης, όπως η Ελλάδα, εις βάρος
του Γερμανού φορολογουμένου.

Το μεγάλο ερωτηματικό, τέλος, είναι τι στάση θα κρατήσει η Δεξιά της Ευρώπης,
έναντι της Τουρκίας. Στο σημείο αυτό οι περισσότερες εκτιμήσεις στο ελληνικό
υπουργείο Εξωτερικών συγκλίνουν ότι η Άγκυρα θα λάβει μεγαλύτερη στήριξη στα
θέματα της εξωτερικής της πολιτικής – ευρωστρατός, λόγου χάριν -, αλλά θα
βρεθεί σε μειονεκτικότερη θέση σε ό,τι αφορά την πορεία της στο να γίνει μέλος
της Ένωσης (ένα ξενόφοβο κοινό δεν θα δει με καλό μάτι το ενδεχόμενο
εκατομμυρίων Τούρκων μεταναστών).

Άλλωστε, ορισμένοι θυμούνται ότι στη σύνοδο κορυφής του Λουξεμβούργου, το
1977, όταν η Ελλάδα άσκησε βέτο στην τουρκική υποψηφιότητα, ο τότε καγκελάριος
Χέλμουτ Κολ δεν έκρυβε την ικανοποίησή του.