ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ποίηση και «αξιοποίηση»

Ένας περίπατος στην εξοχή, σε μια από τις μοναδικές περιοχές της Εύβοιας, τις
μέρες αυτές της διστακτικής άνοιξης, στάθηκε αφορμή για κάποιες σκέψεις που
αναφέρονται στην αποκαλούμενη «αξιοποίηση» περιοχών ιδιαίτερου φυσικού
κάλλους, σύμφωνα με τον όρο που έχει επικρατήσει στη σχετική νομοθεσία.

Η διαδρομή από τη δημοσιά μέχρι τη νεροτριβή και τον μικρό καταρράκτη,
διάσπαρτη με αγριολούλουδα, συνδυασμός μαγικός της εσωτερικής νομοτέλειας των
φυτών με την ελευθερία της μορφής και των χρωμάτων τους – μάθημα
αρχιτεκτονικής των παραλλαγών σε μια αυστηρά καθορισμένη δομή.

Γεωμετρία και ποίηση συνοψίζονται σ’ αυτά τα μικρά λαμπερά αστεράκια που
κοσμούν το γήινο διάστημα και μαρτυρούν το βαθύ νόημα του «κόσμου».

Ο σχετικά δύσβατος δρόμος, ή μάλλον το μονοπάτι που οδηγεί στη νεροτριβή και
στη γέφυρα, κινείται σε δύο επίπεδα, ένα ψηλά και κάπως απόκρημνα και το άλλο
παράλληλα με το ποτάμι, που διακλαδίζεται σε ρυάκια, λιμνούλες και μικρούς
καταρράκτες.

Το νερό τρεχάμενο, στάσιμο, οριζόντιο ή αφρισμένο, σχηματίζει επίπεδα ποικίλα,
κρυστάλλινες επιφάνειες ή σταγόνες σε παράξενους σχηματισμούς που
εκτινάσσονται ως σπινθήρες και αποδίδουν το φως με λαμπρούς ιριδισμούς.

Αξίζει να καθήσεις εκεί κοντά, να πίνεις τη δροσιά του νερού, να ακούς το
κελάρυσμά του υπόκωφο, τραγουδιστό, μακρόσυρτο ή κοφτό. Θυμήθηκα εκείνο το
χειμαρρώδες ποιητικό κείμενο όπου ο Τζέιμς Τζόις απαριθμεί τους λόγους που
έκαναν τον νεροβγάλτη Μπλουμ να θαυμάζει το νερό… τη διαμετακομιστική του
διακλάδωση σε ρυάκια με λίμνες και συγκλίνοντες προς τη θάλασσα ποταμούς, με
τους παραποτάμους τους και τα ωκεάνια ρεύματα, το γκολφστρίμ, με τις
ισημερινές πορείες… φουσκονεριές, χειμάρρους, στροφάλους, πλημμύρες,
υπερχειλίσεις, αποτραβήγματα… κατακλυσμούς, μπόρες… το αλάθητό του ως
παράδειγμα στις μεταμορφώσεις του σε ατμούς, ομίχλη, σύννεφο, βροχή,
χιονόνερο, χιόνι, χαλάζι, τη δύναμή του…

(Από τον Οδυσσέα, Εκδόσεις Κέδρος 1990 – μετάφραση Σωκράτης Καψάσκης).

Οι υπεύθυνοι της «αξιοποίησης» του μοναδικού αυτού τοπίου σκέφτηκαν ότι δεν
είναι δύσκολο ούτε και σπουδαίο τεχνικό έργο να κατασκευάσουν ένα μεγάλο
πλάτωμα με πεζούλια και τραπέζια για να απολαμβάνουν τη φύση οι «φυσιολάτρες»
τρώγοντας δίπλα στο νερό. Για τον σκοπό αυτό, αφού έκοψαν τα σκιερά πλατάνια
που εμπόδιζαν την ολοκλήρωση του εγχειρήματος, σκάρωσαν μια άχαρη ορθογώνια
επιφάνεια που στρώθηκε με σχιστόπλακες, επιλογή αρκετή κατά την επικρατούσα
άποψη για την ένταξη μιας νέας κατασκευής στο φυσικό περιβάλλον.

Πεζούλια από γκρίζα πέτρα στήθηκαν τυχαία εν σειρά και ογκώδη τραπέζια από
μπετόν συμπλήρωσαν το έργο παραπέμποντας στις γνωστές εύκολες γραφικότητες που
δεν έχουν καμιά σχέση με το τοπίο.

Κάποιος ενθουσιώδης επισκέπτης, θαυμάζοντας το έργο, μονολογούσε ότι η
αξιοποίηση θα πρέπει να συμπληρωθεί και με έναν δρόμο που θα επιτρέπει στα
αυτοκίνητα να φτάνουν μέχρι τον διαμορφωμένο χώρο.

Η πρώτη ένδειξη των προθέσεων «αξιοποίησης» της περιοχής, αναγνωρίζεται και
στην ανακαίνιση του μικρού παρεκκλησιού στην αρχή της διαδρομής προς το
ποτάμι. Ελάχιστα έχουν απομείνει από την ταπεινή στοά στον περίβολο του
ναΐσκου. Οι αναλογίες έχουν βάναυσα αλλοιωθεί, μια επιδεικτικά μικρομέγαλη
κατασκευή αντικατέστησε το ταπεινό υπόστεγο – προέκταση ενός κόσμου
πνευματικού μακριά από ευτελείς και εύκολες γραφικότητες.

Έργα βαρβαρότητας και υπεροψίας, μικρής ή μεγάλης κλίμακας, θυσιάζουν
καθημερινά την ποίηση στην αξιοποίηση.

Ο Δ. Πικιώνης στο «Γαίας ατίμωσις», οργισμένος για την καταστροφή της γης,
συνδέει τη μορφή της, η οποία έχει διδάξει την αποκάλυψη του παγκόσμιου λόγου,
με τον «συλλογικό μύθο του Ελληνισμού» και «με την υπακοή στις Αρχές της Φύσης
που επιτελείται ακέραια όταν ακέραια είναι η ενότητα των δημιουργικών δυνάμεων
του ανθρώπου…».

Η Σουζάνα Αντωνακάκη είναι αρχιτέκτονας.