Αδικαιολόγητοι οι φόβοι

Παρά τους φόβους των οικολόγων, το γενετικά μεταλλαγμένο καλαμπόκι Bt, που
έχει τροποποιηθεί ώστε να αντέχει στην πεταλούδα pyrale, η κάμπια της οποίας
προκαλεί μεγάλες απώλειες στις σοδειές, δεν αποτελεί τελικά κίνδυνο για το
περιβάλλον.

Μεταλλαγμένο καλαμπόκι. Πρόσφατες μελέτες υποστηρίζουν πως το καλαμπόκι Bt με την εντομοκτόνο δράση δεν επιδρά σε άλλες καλλιέργειες, ούτε στις πεταλούδες τις οποίες δεν προορίζεται να καταπολεμήσει

Αυτό υποστηρίζει τουλάχιστον η γαλλική εφημερίδα «Λε Φιγκαρό», επικαλούμενη
την ετυμηγορία πολλών επιστημονικών μελετών που πραγματοποιήθηκαν στη Γαλλία
και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Διαθέτουμε αριθμητικά δεδομένα που δείχνουν ότι οι κίνδυνοι για το περιβάλλον
από το γενετικά τροποποιημένο καλαμπόκι Bt είναι μικροί και απολύτως
αντιμετωπίσιμοι», δήλωσε ο Γκι Ριμπά, επιστημονικός διευθυντής του γαλλικού
Εθνικού Ινστιτούτου Αγρονομικής Έρευνας (INRA), στη διάρκεια συνεδρίου που
οργανώθηκε πρόσφατα με θέμα το μέλλον της αγρονομικής έρευνας στη Γαλλία.

Πρώτη διαπίστωση: τα καλαμπόκια αυτά, τα οποία φέρουν το βακτήριο Bacillus
thuringensis (Bt) που τους επιτρέπει να εκκρίνουν μια εντομοκτόνο ουσία, είναι
εξαιρετικά αποτελεσματικά. Μέσα σε δύο ημέρες, το 99% από τις κάμπιες της
πεταλούδας pyrale που βρίσκονταν στο πρώτο στάδιο της ανάπτυξής τους
εξαλείφθηκαν, αντί των έξι ημερών που απαιτούνται με τα καλύτερα χημικά
εντομοκτόνα. Κυρίως όμως είναι πολύ μικρή η πιθανότητα να μειωθεί η
αποτελεσματικότητα αυτή με την εμφάνιση ατόμων της πεταλούδας ανθεκτικών στην
εντομοκτόνο ουσία.

Ο Ντενί Μπουργκέ, ερευνητής του INRA, και ο Ντέιβιντ Άντοου, του αμερικανικού
Πανεπιστημίου της Μινεσότα, ανέλυσαν επί δύο χρόνια πεταλούδες pyrale από τη
«Ζώνη του Καλαμποκιού» των ΗΠΑ, όπου εδώ και πέντε χρόνια καλλιεργείται σε
μεγάλη κλίμακα το καλαμπόκι Bt, και από τη Νοτιοδυτική Γαλλία, όπου οι αγρότες
δεν καλλιεργούν γενετικά τροποποιημένο καλαμπόκι. Τα συμπεράσματά τους, τα
οποία δημοσιεύονται στην επιθεώρηση «Theoretical Applied Genetics», είναι
καθησυχαστικά: οι πιθανότητες οι πεταλούδες να αναπτύξουν αντίσταση στο
καλαμπόκι Bt είναι της τάξεως της μίας στο εκατομμύριο. «Βέβαια η πιθανότητα
ουδέποτε θα είναι μηδενική, δεδομένης της τεράστιας γενετικής ποικιλίας αυτών
των πληθυσμών εντόμων», εξηγεί ο Μπουργκέ, σύμφωνα με τον οποίο «το πρόβλημα
δεν είναι να αποφευχθεί η ανάπτυξη αντίστασης, αλλά να ελεγχθεί». Να
δημιουργηθούν δηλαδή παρατηρητήρια «βιοεπαγρύπνησης» στις ζώνες των
καλλιεργειών και, αν παρατηρηθεί κάπου αύξηση των ανθεκτικών ατόμων της
πεταλούδας pyrale, θα είναι αρκετό για να σταματήσει η εξέλιξη αυτή να
διακοπεί τον επόμενο χρόνο η καλλιέργεια του καλαμποκιού Bt στην περιοχή και
να επιστρέψουν οι καλλιεργητές στην κλασική αντιμετώπιση του εντόμου με
χημικά.

Οι μελέτες

Ένα άλλο θετικό αποτέλεσμα για τους υποστηρικτές των γενετικά τροποποιημένων
τροφών που προέκυψε από την έρευνα, είναι ότι το καλαμπόκι Bt προφυλάσσει τα
έντομα στα οποία δεν στοχεύει. Πριν από τρία χρόνια, μελέτη που δημοσιεύθηκε
στην επιθεώρηση «Nature» προκάλεσε έντονες αντιδράσεις επειδή άφηνε να
εννοηθεί πως αυτό το μεταλλαγμένο καλαμπόκι απειλούσε την επιβίωση της
πεταλούδας Μονάρχης, που είναι εξαιρετικά δημοφιλής στην Αμερική.

Αλλά τον περασμένο Σεπτέμβριο, πέντε άλλες μελέτες που δημοσιεύθηκαν στην
επιθεώρηση «Proceedings of the National Academy of Sciences» υποστήριζαν το
αντίθετο. Η εξήγηση είναι ότι, βάζοντας τεχνητά σε επαφή κάμπιες της
πεταλούδας Μονάρχης με πολύ αυξημένες δόσεις γύρης μεταλλαγμένου καλαμποκιού,
ήταν αναμενόμενο να διαπιστωθεί υψηλή θνησιμότητα. Η τοξίνη Bt δρα πράγματι
ειδικά πάνω στις πεταλούδες, αλλά σε φυσικές συνθήκες οι κάμπιες της
πεταλούδας Μονάρχης δεν αναπτύσσονται πάνω στα φύλλα του καλαμποκιού κι έτσι
είναι περισσότερο εκτεθειμένες στους εναέριους χημικούς ψεκασμούς, που έχουν
πολύ ευρύτερο εύρος δράσης, εξηγεί ο Ντενί Μπουργκέ, ο οποίος ετοιμάζεται να
δημοσιεύσει στην επιθεώρηση «Environmental Biosafety Research» μελέτη που
καταδεικνύει την απουσία «παράπλευρων επιπτώσεων» του καλαμποκιού Bt στα
έντομα, τα οποία δεν προορίζεται να καταπολεμήσει.