Δημοσιογραφία με χαλινάρια

Οι τέσσερις δημοσιογράφοι που βρέθηκαν απέναντι από τον Πρωθυπουργό στην
προχθεσινή τηλεοπτική του εμφάνιση, Παύλος Τσίμας, Τέρενς Κουίκ, Μανώλης Καψής
και Σταύρος Θεοδωράκης υπηρέτησαν με συνέπεια τους όρους της εμφάνισής τους,
όχι όμως και την τέχνη της συνέντευξης, που άλλωστε ήταν εξ ορισμού
υπονομευμένη από την αυστηρότητα των κανόνων.

Ωστόσο ακόμη κι έτσι στάθηκε αδύνατον να ελιχθούν και να αξιοποιήσουν την
παρουσία του Πρωθυπουργού οι τέσσερις δημοσιογράφοι, θέτοντας λίγες, σαφείς
και κατανοητές ερωτήσεις, καθώς υπέκυψαν στον τηλεοπτικό εαυτό τους, με κύρια
χαρακτηριστικά την τοποθέτηση πριν από κάθε ερώτηση και την απόπειρα
εντυπωσιασμού του κοινού με λαϊκίστικες ερωτήσεις. Κανένας Πρωθυπουργός στον
κόσμο δεν θα απαντούσε με ένα «ναι» ή με ένα «όχι» στην ερώτηση «Αν θα ανέβει
το Χρηματιστήριο» στους επόμενους μήνες, που έκανε ο κ. Καψής. Απλώς το θέμα
ευαισθητοποιεί πάμπολλους πολίτες και η αμηχανία του Πρωθυπουργού αξιοποιήθηκε
από τις ενημερωτικές υπερπαραγωγές τηλεπαραθύρων που οργανώθηκαν μετά το πέρας
της συνέντευξης από όλα τα κανάλια.

Με τους δημοσιογράφους να μακρηγορούν και να ολισθαίνουν προς την κριτική του
κυβερνητικού έργου πριν θέσουν μια ερώτηση, γι’ αυτό και τον Πρωθυπουργό να
επιμένει πεισματικά να πει όσα είχε προαποφασίσει, ο τηλεθεατής δεν
καταλάβαινε αν όσα συζητιούνται τον αφορούν και απαντούν στα δικά του
ερωτήματα.

Ο Παύλος Τσίμας επέμεινε στις διευκρινίσεις, κυνηγώντας την ακρίβεια. Ο Τέρενς
Κουίκ θύμιζε μάλλον πολιτευτή σε προεκλογική του εμφάνιση, που κάνει κριτική
στην κυβέρνηση, παρά δημοσιογράφο, ενώ επέμεινε σε θέματα συμπεριφοράς, όπως
το γιατί ο Πρωθυπουργός δεν δέχεται τους πολίτες στου Μαξίμου, λες και είναι ο
Πρωθυπουργός μιας χώρας σπλαχνικός πατερούλης.

Ο Μανώλης Καψής, πιο σύντομος από τους υπόλοιπους και λαϊκός, έκανε ερωτήσεις
κατανοητές, αλλά αυτές που θα απηύθυνε σε πολιτικό σε τηλεπαράθυρο του δελτίου
του και όχι σε έναν Πρωθυπουργό που έχει οργανώσει τον λόγο του και απαιτεί
ακρίβεια σε κάθε ερώτηση. Ο Σταύρος Θεοδωράκης διαβασμένος και οργανωμένος,
επέδειξε πειθαρχία, σοβαρότητα και ατολμία. Η τελευταία ερώτηση του συντονιστή
Νίκου Χατζηνικολάου, για το αν ο κ. Σημίτης αισθάνεται ότι έχει κάνει λάθη,
ήταν σύμφωνη με την τηλεοπτική του εμπειρία σε πιο «προσωπικές» συζητήσεις.

Είναι επόμενο τηλεοπτικά γεγονότα που υπακούουν σε ένα αυστηρό τελετουργικό,
όπως οι πρωθυπουργικές συνεντεύξεις που έχουν καθιερωθεί στη χώρα μας, να
αξιοποιούν τον διαφημιστικό ρόλο του μέσου περισσότερο από τον ενημερωτικό. Το
πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει παράδοση πρωθυπουργικών εμφανίσεων στα μέσα,
όπως σε άλλες χώρες και δεν έχει αναπτυχθεί η κουλτούρα τέτοιου είδους
συνεντεύξεων. Το θέαμα έδινε την αίσθηση γρανιτένιας ακαμψίας, με την ζυγαριά
να γέρνει σε βάρος της δημοσιογραφικής παρουσίας που αν και πιο έμπειρη
τηλεοπτικώς παγιδεύτηκε στο ελάττωμα της αυταρέσκειας αντί να επιδείξει το
προτέρημα της σαφήνειας.

Αν άφησε πάντως μια εμπειρία η συνέντευξη αυτή του Πρωθυπουργού είναι αυτή της
αδυναμίας να ανταποκριθούν τέτοιου είδους «εκδηλώσεις» – σύμφωνα με τον
χαρακτηρισμό που ο ίδιος ο κ. Σημίτης χρησιμοποίησε στο τέλος της συνέντευξής
του – στις πραγματικές ανάγκες της ενημέρωσης. Ανταποκρίνονται ενδεχομένως σε
έναν διαφημιστικό σχεδιασμό, επιτυγχάνουν έναν πρόσκαιρο στόχο, όπως είναι να
συγκεντρώσει την προσοχή των μέσων η κυβέρνηση, γι’ αυτό και η επιλογή να
συμμετέχουν δημοσιογράφοι της τηλεόρασης, ώστε η τηλεοπτική τους «αύρα» να
αξιοποιηθεί στη σκηνοθεσία του γεγονότος, αλλά αφήνουν μια αίσθηση
ανικανοποίητου.

Και αν αποκάλυψε κάτι η συνέντευξη είναι τις αδυναμίες μιας πολιτικής εξουσίας
να εμπιστευθεί δημοσιογράφους χωρίς αυστηρούς όρους περιορισμού τους και τις
αδυναμίες μιας τηλεοπτικής δημοσιογραφίας να αποδεσμευτεί από τον φλύαρο εαυτό
της και να περιοριστεί στην αυστηρή, σύντομη και περιεκτική ανάκριση αφήνοντας
στο κοινό και μόνον τα συμπεράσματα.