Η μπούρκα έφυγε – οι αλυσίδες μένουν

Ο πόλεμος στο Αφγανιστάν δεν έγινε για την μπούρκα. «Πρέπει να αλλάξουν
ακόμη πολλά, αλλά αυτό δεν θα γίνει σε μια μέρα», λέει στα «ΝΕΑ» η κ. Σίμα
Σαμάρ, υπουργός στην προσωρινή κυβέρνηση του Αφγανιστάν, η οποία θα ζητήσει
από τον Έλληνα υπουργό Εξωτερικών «να δώσει άσυλο στους Αφγανούς πρόσφυγες που
βρίσκονται στην Ελλάδα».

Σίμα Σαμάρ: «Οι άντρες έχουν αλλάξει τα μυαλά τους. Υποστηρίζουν περισσότερο από πριν τις γυναίκες, προσπαθούν να τις βοηθήσουν. Κι αυτοί όμως περνούν δύσκολα. Κι αυτοί παλεύουν με τα ίδια προβλήματα»

Η κ. Σίμα Σαμάρ είναι μία από τους πέντε αντιπροέδρους και υπουργός Γυναικείων
Θεμάτων στην προσωρινή κυβέρνηση του Χαμίντ Καρζάι και μία από τις τρεις
γυναίκες σε υπουργική θέση στο 30μελές Υπουργικό Συμβούλιο της χώρας της.

Η 45χρονη Αφγανή δεν μπήκε στην πολιτική ζωή της χώρας της από το πουθενά. Από
το 1989 αγωνίζεται για τη λειτουργία σχολείων για κορίτσια και γυναίκες, καθώς
και κλινικών σε πολλές επαρχίες του Αφγανιστάν, αλλά και για καταυλισμούς
προσφύγων στην Κουέτα του Πακιστάν, ενώ υποστηρίζει θερμά τη συμμετοχή των
Αφγανών γυναικών στην κυβέρνηση και την ανασύνθεση της κοινωνίας.

Τα πράγματα δεν της ήρθαν εύκολα, αφού είχε να αντιμετωπίσει απειλές για τη
ζωή της από τους Ταλιμπάν, αλλά και μια συντηρητική κοινωνία. «Ποτέ δεν
φοβήθηκα ότι διακινδυνεύω τη ζωή μου. Ήμουν και είμαι αποφασισμένη. Να αλλάξω
τα πράγματα. Κι αν προσπαθήσεις, μπορείς. Βλέπετε πως αλλάζει η κατάσταση στη
χώρα μου. Η αρχή έγινε. Τώρα χρειαζόμαστε πιο πρακτικά πράγματα, χρήματα και
υποδομές».

Από παιδί συνειδητοποίησε τι σημαίνει να ανήκεις σε μια μειονότητα, να πέφτεις
θύμα διακρίσεων. Η Σίμα Σαμάρ, που γεννήθηκε το 1957 στο Γκαζάνι του
Αφγανιστάν, ανήκει στη φυλή των Hazara, μια από τις πιο κυνηγημένες εθνικές
μειονότητες της χώρας. Στα 18 της παντρεύτηκε και ξεκίνησε τις σπουδές της
στην Ιατρική. Απέκτησε το πτυχίο της το 1982 από το Πανεπιστήμιο της Καμπούλ
και είναι από τις λίγες γυναίκες της φυλής της που έχουν πτυχίο. Το δικό της
σοκ με την επικράτηση των Ταλιμπάν ήταν διπλό. «Όταν βλέπεις μια χώρα όπου
έζησες φυσιολογικά, πήγες στο Πανεπιστήμιο, έβγαινες έξω, να βυθίζεται στο
σκοτάδι, είναι πολύ δύσκολο να το δεχτείς αυτό που σου συμβαίνει», λέει.

Λίγο μετά το πτυχίο της, ήρθε και η σοβιετική εισβολή. Τότε παρείχε ιατρική
βοήθεια στους μουτζαχεντίν. Το 1984 συνελήφθη και ο σύζυγός της, ο οποίος από
τότε αγνοείται. Έχει ένα γιο 24 ετών, ο οποίος σπουδάζει στην Αμερική.

Η Δύση έμεινε με την εντύπωση ότι αυτός ο πόλεμος έγινε για… την μπούρκα.
Δεν υπάρχουν άλλα προβλήματα για τις γυναίκες στο Αφγανιστάν; «Και βέβαια δεν
είναι μόνο η μπούρκα. Υπάρχουν πολλά προβλήματα. Δεν έχουν να φάνε, δεν έχουν
σπίτι να μείνουν, όλα είναι κατεστραμμένα, δεν έχουν ιατρική περίθαλψη».

Προβλήματα. Η μπούρκα «έφυγε από τη μια μέρα στην άλλη», όχι όμως και τα
προβλήματα. «Για 23 χρόνια ζούσαμε σε μια χώρα πολέμου και αναρχίας. Η
κοινωνία άλλαξε, άρα τα πράγματα μπορούν να αλλάξουν και αυτό με ευχαριστεί
και μου δίνει τη δύναμη να συνεχίζω. Δεν θα αλλάξουν όμως από τη μια μέρα στην
άλλη».

Έχει επισημάνει επανειλημμένα τα προβλήματα των γυναικών στη χώρα της και
μάλιστα τα ιατρικά. Έχει επιστήσει την προσοχή για το γεγονός ότι πολλές
γυναίκες στο Αφγανιστάν υποφέρουν από μια πάθηση η οποία χαρακτηρίζεται από
μαλάκυνση των οστών εξαιτίας της ανεπαρκούς διατροφής. Είναι τόσο άσχημα τα
πράγματα; «Οι γυναίκες παλεύουν καθημερινά. Δεν έχουν δουλειά, δεν έχουν
σπίτια, γιατί καταστράφηκαν από τον πόλεμο. Παλεύουν με τη φτώχεια. Μόνο στο
τέλος του μήνα παίρνουν κάποια χρήματα, τα οποία δεν φτάνουν για τίποτα».

Και οι άντρες; Έχουν αλλάξει νοοτροπία ή παραμένουν… Ταλιμπάν; «Οι άντρες
έχουν αλλάξει τα μυαλά τους. Υποστηρίζουν περισσότερο από πριν τις γυναίκες,
προσπαθούν να τις βοηθήσουν. Κι αυτοί όμως περνούν δύσκολα. Κι αυτοί παλεύουν
με τα ίδια προβλήματα».

Τους τελευταίους μήνες ήρθαν πολλοί Αφγανοί στη χώρα μας ζητώντας άσυλο. Τι
πρέπει να γίνει για τους πρόσφυγες; Τι θα ζητήσει από τον υπουργό Εξωτερικών
στη συνάντηση που θα έχουν; «Θα του πω ότι πρέπει να τους δώσει άσυλο. Να
μπορέσουν να δουλέψουν και να σπουδάσουν στην Ελλάδα. Θέλουμε αυτοί οι
άνθρωποι να γυρίσουν στο Αφγανιστάν, χρειαζόμαστε μορφωμένους ανθρώπους. Και
θέλουμε να κάνουμε το Αφγανιστάν μια χώρα που θα θέλουν να επιστρέψουν. Αυτό
όμως δεν μπορεί να γίνει τώρα».

Η κ. Σαμάρ είναι επίσης μέλος του διεθνούς δικτύου «Γυναίκες κάτω από
Μουσουλμανικούς Νόμους» με διασυνδέσεις σε 40 χώρες και ισχυρή φωνή στον ΟΗΕ,
ενώ το 1984 έλαβε το βραβείο Ramon Magsaysay για την κοινωνική της
δραστηριότητα.

Διοικεί σχολεία και νοσοκομεία

Η κ. Σαμάρ και το ιατρικό προσωπικό της διοικούν τώρα τέσσερα νοσοκομεία και
δέκα κλινικές στο Αφγανιστάν κι ένα ακόμη νοσοκομείο στην Κουέτα, τα οποία
παρέχουν ιατρική βοήθεια και εκπαίδευση σε Αφγανές γυναίκες και παιδιά. Η ίδια
παραδίδει και μαθήματα εκπαίδευσης σε ιατρικά θέματα σ’ αυτά τα νοσοκομεία.
Επίσης διοικεί σχολεία σε διάφορες περιοχές της χώρας, όπου περισσότεροι από
20.000 μαθητές παρακολουθούν μαθήματα, καθώς και ένα σχολείο με περισσότερα
από 1.000 κορίτσια-πρόσφυγες στην Κουέτα. Τα προγράμματα βασικής εκπαίδευσης
συνοδεύονται από παροχή σίτισης, πληροφοριών υγιεινής και οικογενειακού
προγραμματισμού, ενώ οι υπηρεσίες περιλαμβάνουν κινητές μονάδες υγείας και
ιατρικό προσωπικό που πραγματοποιεί επισκέψεις από πόρτα σε πόρτα. Πέρυσι οι
Ταλιμπάν έκλεισαν δύο από τα νοσοκομεία της στο Αφγανιστάν, τα υπόλοιπα όμως
εξακολουθούν να λειτουργούν με τη βοήθεια που παρείχε το ελληνικό υπουργείο
Εξωτερικών μέσω της Υπηρεσίας Διεθνούς Αναπτυξιακής Συνεργασίας (ΥΔΑΣ) και σε
συνεργασία με ελληνικές μη κυβερνητικές οργανώσεις.

Η πρόσκληση για την επίσκεψή της στην Ελλάδα έγινε με πρωτοβουλία της γενικής
γραμματέως Ισότητας, κ. Έφης Μπέκου, της συντονίστριας της Ειρηνευτικής
Πρωτοβουλίας Γυναικών Ελλάδας – Τουρκίας (Winpeace), κ. Μαργαρίτας Παπανδρέου,
της αντιπροσώπου της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Ελλάδα,
κ. Φλορίντα Ρόχας Ροδρίγεζ, της κ. Άννας Καραμάνου, ευρωβουλευτού και προέδρου
της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ίσων Ευκαιριών του Ευρωπαϊκού
Κοινοβουλίου και του Πολιτικού Συνδέσμου Γυναικών.

Κατά την επίσκεψή της στη χώρα μας η κ. Σαμάρ θα συναντηθεί με γυναίκες-μέλη
οργανώσεων, αλλά και προσωπικότητες της πολιτικής ζωής. Θα συναντηθεί με τον
υπουργό Εξωτερικών, κ. Γιώργο Παπανδρέου, τον υπουργό Εσωτερικών, κ. Κώστα
Σκανδαλίδη, ενώ υπάρχει και το ενδεχόμενο συνάντησής της με τον Πρόεδρο της
Δημοκρατίας, κ. Κων/νο Στεφανόπουλο.