Προϊόντα που θα γνωρίζουν τα πάντα για τους καταναλωτές

Το μέλλον τώρα ετοιμάζεται στο υπερμάρκετ Sam’s Club, που βρίσκεται στην
Οκλαχόμα των ΗΠΑ. Όμως, τις διεργασίες για το μέλλον αυτό ουδείς μπορεί να τις
δει ή να τις ακούσει. Μέσα σε κουτιά με ξυραφάκια και απορρυπαντικά βρίσκονται
μικροτσίπ, τα οποία διεγείρουν ειδικούς αισθητήρες όταν τα εμπορεύματα φθάσουν
στο σημείο φόρτωσης. Άλλοι αισθητήρες, που βρίσκονται στα ράφια, ειδοποιούν
τους αρμόδιους του καταστήματος, όταν κάποιο προϊόν χρειάζεται αντικατάσταση.

Πρόκειται για τον απόλυτο έλεγχο αποθήκης. Απολύτως ουδεμία ανάγκη υπάρχει να
καταμετρηθεί οποιοδήποτε υλικό με το χέρι. Το τσιπάκι απλώς ειδοποιεί όταν το
προϊόν που έχει παραγγελθεί φθάνει στον προορισμό του. Μέσα σε δέκα χρόνια,
σχεδόν κάθε καταναλωτικό προϊόν θα έχει πάνω του ένα μικροσκοπικό τσιπ, που θα
αναφέρει την πορεία του από το σημείο φόρτωσης εμπορευμάτων στα ράφια των
καταστημάτων, τις εισόδους, τους σταθμούς ελέγχου ή στα πάρκινγκ όπου αφήνουν
τα αυτοκίνητά τους οι καταναλωτές.

Όπως οι κωδικοί με μπάρες (bar code) βοήθησαν τις εταιρείες να ξέρουν τι
ακριβώς πουλάνε, έτσι και αυτά τα τσιπάκια ­ έχουν έναν μοναδικό αριθμό γνωστό
ως ηλεκτρονικό κώδικα προϊόντος ­ θα επιτρέψουν σε επιχειρήσεις να
παρακολουθούν τι αγοράζουν οι καταναλωτές. Τα τσιπάκια δεν περιέχουν
περισσότερες πληροφορίες απ’ ό,τι οι κωδικοί με μπάρες, αλλά με τη χρήση τους
εξαλείφεται η ανάγκη της καταγραφής τους με ειδικά φορητά μηχανήματα, όπως
γίνεται σήμερα. Αυτό το καλοκαίρι, το Sam’s Club θα αρχίσει να δοκιμάζει την
τοποθέτηση τσιπ σε μεμονωμένα προϊόντα. Οι εταιρείες που παράγουν διάφορα
καταναλωτικά προϊόντα εκτιμούν ότι με τη μέθοδο αυτή μέσα σε δέκα χρόνια θα
«σημαδεύεται» κάθε προϊόν.

Το κέρδος των εταιρειών

Σε μερικά χρόνια, τα προϊόντα που θα αγοράζουμε από τα καταστήματα θα περιέχουν ηλεκτρονικά τσιπ, τα οποία θα καταγράφουν τι αγοράζουμε, τι τρώμε και τι φοράμε

Το κέρδος για τις εταιρείες είναι πολύ μεγαλύτερο από αυτό που ίσως φαίνεται
με την πρώτη ματιά. Τα καταστήματα λιανικής θα έχουν μικρότερες ζημιές από
κλοπές. Στόχος της Procter & Gamble είναι να χρησιμοποιήσει τις
πληροφορίες από τα τσιπάκια, ώστε να μειώσει τα αποθέματα προϊόντων κατά 40%,
κάτι που μεταφράζεται σε 1,5 δισ. δολάρια. Σύμφωνα με τις πρώτες αναλύσεις της
εταιρείας, το κέρδος για κάθε συναλλαγή αναμένεται ότι θα είναι 4 σεντ σε κάθε
δολάριο.

Καθώς η τεχνολογία αυτή θα προχωρά, αναμένεται να κατασκευαστούν ακόμη πιο
προηγμένα τσιπ, που θα επιτρέπουν στους υπεύθυνους των καταστημάτων λιανικής
να γνωρίζουν την πορεία κάθε προϊόντος, από το εργοστάσιο μέχρι την
κατανάλωση. Η Πράντα, η γνωστή εταιρεία παραγωγής ειδών πολυτελείας, επικολλά
ένα τσιπάκι τής Texas Instruments σε κάθε τσάντα, ψηλοτάκουνη γόβα και κομψό
φόρεμα, από αυτά που πωλούνται στη «διάσημη» νέα μπουτίκ, στο Σόχο της Νέας
Υόρκης. Όταν οι πελάτες κρεμούν τα ρούχα που θα δοκιμάσουν στο δοκιμαστήριο,
αρχίζει να παίζει βίντεο με μοντέλα που φορούν τα συγκεκριμένα είδη και με
προτάσεις σχεδιαστών της εταιρείας για αξεσουάρ.

Νέες εφαρμογές

Ήδη, στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ) γίνεται έρευνα για να
ανακαλυφθούν νέες εφαρμογές της τεχνολογίας αυτής. Ο προϋπολογισμός για τις
έρευνες αυτές φθάνει το ύψος των εννέα εκατομμυρίων δολαρίων και καλύπτεται
από κοινοπραξία μεγάλων εταιρειών και κυβερνητικών υπηρεσιών, στις οποίες
περιλαμβάνονται η Πέπσι, η Τζόνσον & Τζόνσον, η UPS και το υπουργείο
Άμυνας των ΗΠΑ. Ο Κέβιν Άστον, ο οποίος είναι επικεφαλής τής Procter &
Gamble για το κέντρο αυτό, προβλέπει πως η τεχνολογία που αναπτύσσεται θα
επιτρέπει την πλήρη αυτοματοποίηση της συγκέντρωσης πληροφοριών.

Τσιπάκια χρησιμοποιούνται εδώ και καιρό για να μαρκάρονται ζώα σε κοπάδια και
για την είσπραξη διοδίων σε αυτοκινητοδρόμους. Το σύστημα SpeedPass, της Exxon
Mobil, επιτρέπει στους οδηγούς να πληρώνουν για τη βενζίνη που αγοράζουν,
περνώντας μπροστά από την αντλία καυσίμων ένα μπρελόκ με ειδική αλυσίδα. Ήδη,
έξι εκατομμύρια οδηγοί έχουν γραφτεί για να χρησιμοποιούν αυτό το σύστημα.

Όφελος από τα νέα και πιο μικρά τσιπ θα υπάρχει, ακόμη, στον τομέα ανάπτυξης
δικτύων, καθώς θα επιτευχθεί η κατασκευή πιο ισχυρών δεκτών και πομπών, αλλά
και πιο «έξυπνων» προγραμμάτων, για να αναλύουν τα δεδομένα. Τέτοια
μικροσκοπικά τσιπ κατασκευάζει ήδη η εταιρεία Alien Technology. Τα τσιπάκια
αυτά, που έχουν μια μικρή κεραία, εκπέμπουν σε ελεύθερες συχνότητες και σε
απόσταση μερικών εκατοστών ή αρκετών μέτρων. Η SAP και η Sun Microsystems
είναι ανάμεσα στις εταιρείες οι οποίες εργάζονται να αναπτύξουν λογισμικό που
θα επιτρέπει την επεξεργασία των δεδομένων τα οποία θα αποστέλλονται από τα
τσιπάκια. Το Καζίνο Star City, στο Σίδνεϊ, εγκατέστησε το 1997 τσιπάκια σε
80.000 στολές εργαζομένων, με σκοπό να τους κάνει να μην… εξαφανίζονται. Το
σύστημα μείωσε τον ρυθμό αντικαταστάσεων στο μισό, σε λιγότερο από 10%,
σύμφωνα με εκπρόσωπο της εταιρείας Accenture, που σχεδίασε το σύστημα.

Η εταιρεία Gap, σε συνεργασία με την Texas Instruments, τοποθέτησε πρόσφατα
τσιπάκια στα προϊόντα καταστήματος που βρίσκεται στην Ατλάντα των ΗΠΑ. Το
σύστημα χρησιμοποιήθηκε για να ελέγχει την πορεία των τζιν, από τα κέντρα
διανομής στα ράφια, στα οποία είχαν τοποθετηθεί άλλα τσιπάκια. Με δυνατότητα
να ελέγχει 50 ετικέτες το δευτερόλεπτο, το σύστημα επέτρεπε στο προσωπικό να
γνωρίζει άμεσα πού βρισκόταν κάθε συγκεκριμένο παντελόνι.

Προτού προχωρήσει η τεχνολογία, όμως, θα πρέπει να λυθούν ζητήματα, όπως είναι
το κόστος, αλλά και το προσωπικό απόρρητο. Οι εταιρείες που κατασκευάζουν
καταναλωτικά προϊόντα θέλουν το κόστος, για κάθε ετικέτα με τσιπάκι, να πέσει
κάτω από το ένα σεντ. Το κόστος σήμερα είναι ένα ή δύο δολάρια για κάθε
ετικέτα. Οι ερευνητές του ΜΙΤ πιστεύουν ότι σε πέντε χρόνια θα μπορούν να
κατασκευάζονται ετικέτες με κόστος πέντε σεντ η μία.

Προσωπικά δεδομένα

Από την άλλη πλευρά, όσοι ανησυχούν για την ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων
επισημαίνουν πως με την τεχνολογία αυτή καθένας, περιλαμβανομένης και της
κυβέρνησης, θα μπορεί να μάθει από πού ψώνισε κάθε περαστικός τα παπούτσια που
φορά. Θα είναι εύκολο για τα Wal-Mart, για παράδειγμα, να χρησιμοποιήσουν την
τεχνολογία αυτή, για να μαθαίνουν ποια ανταγωνιστικά καταστήματα επισκέπτονται
οι πελάτες τους. «Είναι πολύ σοβαρό αυτό», επισημαίνει η δικηγόρος Λι Τιεν,
της εταιρείας Electronic Frontier Foundation. «Από τη στιγμή που θα ισχύσει η
πρακτική αυτή, θα πρέπει κανείς να σκέπτεται την πιθανότητα ότι έστω και αν τα
Wal-Mart και τα Kmart δεν μοιράζονται μεταξύ τους τις πληροφορίες τις οποίες
θα συλλέγουν, θα υπάρξουν φορές που οι πληροφορίες αυτές θα απαιτηθούν από την
κυβέρνηση, όταν θα γίνεται κάποια έρευνα».

Πέρασε πολύς καιρός από το 1974, όταν ένα πακέτο τσίχλες της Wrigley ήταν το
πρώτο προϊόν που απέκτησε barcode. Σε δέκα χρόνια από σήμερα, μια τέτοια
συσκευασία μπορεί να έχει πάνω της ένα τσιπάκι.

© Forbes Global Inc.

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Σπύρος Δημητρέλης, Γιώργος Κανελλόπουλος