Ο άνθρωπος που δεν υπήρξε

Βρετανοί πράκτορες στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο χρησιμοποίησαν το πτώμα ενός
Ουαλού επαίτη χωρίς την άδεια της οικογένειάς του για να ξεγελάσουν τους ναζί.
Φόρεσαν στο πτώμα στολή, έβαλαν στις τσέπες του πλαστά έγγραφα και φρόντισαν
να εκβρασθεί στην Ισπανία το 1943.

Χουέλβα, Ισπανία. Ο τάφος του Γκλίντουρ Μάικλ, που ονομάστηκε Ουίλιαμ Μάρτιν κατά τη διάρκεια του πολέμου

Χάρη στο τέχνασμα αυτό, ο Χίτλερ ξεγελάστηκε και έσπευσε να ενισχύσει τις
δυνάμεις του στη Σαρδηνία και την Ελλάδα εις βάρος της Σικελίας, η οποία ήταν
ο πραγματικός στόχος της συμμαχικής εισβολής στην Ιταλία.

Χθες μια ηλικιωμένη Αγγλίδα, που ζει στην Ισπανία, παρασημοφορήθηκε από τη
βασίλισσα επειδή τα τελευταία 40 χρόνια φρόντιζε σε κοιμητήριο έξω από τη
Χουέλβα τους τάφους τριών Βρετανών, μεταξύ των οποίων εκείνος του «Ανθρώπου
Που Δεν Υπήρξε Ποτέ». Σύμφωνα με την επίσημη εκδοχή της ιστορίας, που έχει
γίνει βιβλίο και κλασική κινηματογραφική ταινία, οι συγγενείς του νεκρού είχαν
δώσει τη συγκατάθεσή τους για να χρησιμοποιηθεί το πτώμα στην πολεμική
προσπάθεια. Αλλά ένας ερασιτέχνης ιστορικός, ο Ρότζερ Μόργκαν, έκανε έρευνες
επί 16 χρόνια και πιστεύει πλέον ότι η ΜΙ5 οικειοποιήθηκε το πτώμα χωρίς
άδεια. Η έρευνά του τερματίστηκε το 1996 όταν ανακάλυψε πως το πτώμα ανήκε
στον Γκλίντουρ Μάικλ, έναν αγράμματο Ουαλό ψυχασθενή.

Όταν ο αξιωματικός της υπηρεσίας πληροφοριών του Ναυτικού Γιούιν Μόνταγκιου, ο
οποίος διηύθυνε την Επιχείρηση Κιμάς, έγραψε το 1953 τα απομνημονεύματά του με
τίτλο «Ο Άνθρωπος Που Δεν Υπήρξε Ποτέ», επέλεξε προσεκτικά τι θα πει. «Ψάξαμε
επιμελώς για συγγενείς του. Διαπιστώσαμε σύντομα ότι αυτοί δεν θα μιλούσαν
ούτε θα διέδιδαν τις πληροφορίες που θα τους δίναμε, αλλά υπήρχε ένα κρίσιμο
ερώτημα: θα μπορούσαμε άραγε να πάρουμε άδεια να χρησιμοποιήσουμε το πτώμα
χωρίς να πούμε τι θέλουμε να κάνουμε μ’ αυτό και γιατί; Πήραμε την άδεια, για
την οποία οφείλουμε μεγάλη ευγνωμοσύνη, με τον όρο ότι δεν θα γινόταν ποτέ
γνωστό σε ποιον ανήκε το πτώμα». «Αυτά τα έλεγε ο Μόνταγκιου στο βιβλίο», λέει
ο Μόργκαν. «Δεν περίμενε ότι ο φάκελος θα δινόταν στη δημοσιότητα. Υποψιάζομαι
ότι πήραν το πτώμα χωρίς να ζητήσουν την άδεια κανενός».

Άκρως απόρρητο

Ο επαίτης φαίνεται πως πέθανε από πνευμονία ή αυτοκτόνησε με ποντικοφάρμακο
στο Λονδίνο. Η Επιχείρηση Κιμάς τηρήθηκε άκρως απόρρητη. Καταστρώθηκε το 1943,
όταν ο Ουίνστον Τσώρτσιλ σχεδίαζε να εισβάλει στην Ιταλία από τη Σικελία. Για
να κάνει τους Γερμανούς να πιστέψουν ότι η επίθεση θα γινόταν αλλού, ο
σμήναρχος της ΜΙ5 Τσαρλς Τσόμλι συνέλαβε την ιδέα να τοποθετηθούν πλαστά
έγγραφα στο πτώμα ενός αξιωματικού, του οποίου το αεροπλάνο υποτίθεται ότι
είχε συντριβεί στη θάλασσα. Ο Μόνταγκιου, ο οποίος είχε αναλάβει την υλοποίηση
της Επιχείρησης Κιμάς, εντόπισε το πτώμα ενός 34χρονου σε νοσοκομείο του
Λονδίνου. Ο 34χρονος ονομάστηκε Ουίλιαμ Μάρτιν, ταγματάρχης των Πεζοναυτών,
και στις τσέπες του τοποθετήθηκαν δύο ερωτικές επιστολές από τη δήθεν μνηστή
του, μια φωτογραφία μιας ελκυστικής υπαλλήλου της ΜΙ5 που κολυμπούσε στον
Τάμεση και μια επιστολή από τον διευθυντή της τράπεζάς του που παραπονιόταν
για μια ακάλυπτη επιταγή. Τα πλαστά έγγραφα τοποθετήθηκαν σε έναν χαρτοφύλακα
που δέθηκε με αλυσίδα στον καρπό του. Περιελάμβαναν επιστολές που ανέφεραν ότι
οι Σύμμαχοι θα έκαναν επίθεση μέσω της Σαρδηνίας και της Ελλάδας. Στη συνέχεια
το πτώμα μεταφέρθηκε με υποβρύχιο στα ανοιχτά της ισπανικής Χουέλβα, όπου οι
Βρετανοί γνώριζαν ότι είχε την έδρα του ένας Γερμανός πράκτορας. Ο καπετάνιος
διάβασε έναν νεκρώσιμο ψαλμό και το πτώμα ρίχτηκε με σωσίβιο στη θάλασσα, όπου
εντοπίστηκε από έναν ψαρά.

Το κόλπο έπιασε

Η Ισπανία του Φράνκο ήταν επισήμως ουδέτερη, αλλά οι βρετανικές υπηρεσίες
πληροφοριών ήξεραν ότι οι Αρχές θα έδιναν τα έγγραφα στους Γερμανούς. Και
σύντομα υποκλοπές των γερμανικών τηλεπικοινωνιών έδειξαν πως ο Χίτλερ έστελνε
εσπευσμένα ενισχύσεις στη Σαρδηνία και την Ελλάδα, μειώνοντας τις δυνάμεις στη
Σικελία. Ο Μόνταγκιου τηλεγράφησε στον Τσώρτσιλ: «Κατάπιαν Ολόκληρο τον Κιμά».
Σύντομα οι Σύμμαχοι εισέβαλαν και κατέλαβαν σχετικά εύκολα τη Σικελία.

Στη βάση της ταφόπλακας του «Ουίλιαμ Μάρτιν», στην Ισπανία, η Επιτροπή
Πολεμικών Τάφων της Κοινοπολιτείας πρόσθεσε τώρα τις λέξεις: «Γκλίντουρ Μάικλ
– Υπηρέτησε ως Ταγματάρχης Ουίλιαμ Μάρτιν».