5.000 απολύσεις σε εταιρείες χρηματιστηριακών υπηρεσιών

Η κατακόρυφη πτώση των τιμών των μετοχών, η συρρίκνωση του τζίρου στο
Χρηματιστήριο, οι ζημίες στα χαρτοφυλάκια και η απώλεια εισοδήματος για
εκατοντάδες χιλιάδες επενδυτές και τις οικογένειές τους, αποτελούν τη μία όψη
του νομίσματος. Η άλλη όψη σχετίζεται με την κρίση που περνούν οι εταιρείες
που παρέχουν χρηματιστηριακές υπηρεσίες. Σε αυτόν τον κλάδο περιλαμβάνονται
κυρίως οι χρηματιστηριακές εταιρείες, οι εταιρείες παροχής επενδυτικών
υπηρεσιών και οι ΕΛΔΕ, οι οποίες γνώρισαν ιδιαίτερη άνθιση στο υπέρθερμο
χρηματιστηριακό 1999.

Οι εταιρείες αυτές, προκειμένου να αντιμετωπίσουν τη μείωση των εσόδων (κυρίως
από προμήθειες από χρηματιστηριακές συναλλαγές) από την πτώση του τζίρου,
αναγκάστηκαν να μειώσουν το κόστος τους, το οποίο είχε αυξηθεί από επενδύσεις
που είχαν κάνει, από προσλήψεις, χρηματοδότηση κόκκινων κωδικών κ.λπ. Σε όλα
αυτά θα πρέπει να προστεθούν και οι ζημίες στα χαρτοφυλάκιά τους από την πτώση
των τιμών των μετοχών.

Ένας από τους τρόπους περικοπής δαπανών, είναι οι απολύσεις. Σήμερα εκτιμάται
ότι οι χρηματιστηριακές εταιρείες και οι ΕΛΔΕ λειτουργούν με το μισό προσωπικό
σε σχέση με το 1999 και το 2000. Οι περισσότερες απολύσεις έγιναν το 2001.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, στις χρηματιστηριακές εταιρείες εργάζονται σήμερα 3.000
– 3.500 υπάλληλοι. Κατά το 2001 και τους πρώτους μήνες του 2002 υπολογίζεται
ότι έχασαν τη δουλειά τους περίπου 2.000 εργαζόμενοι. Ο αριθμός αυτός αφορά
τόσο σε υψηλόβαθμα όσο και σε μεσαία και χαμηλόβαθμα στελέχη, που είτε
απολύθηκαν είτε βρέθηκαν χωρίς αντικείμενο εργασίας και αναγκάστηκαν να
μετακινηθούν σε άλλο χώρο.

Ο αντίστοιχος αριθμός στις ΕΛΔΕ, είναι μεγαλύτερος. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, ο
αριθμός των εργαζομένων στις ΕΛΔΕ που έχασαν τη δουλειά τους ανέρχεται σε
3.000. Η συνολική, όμως, εικόνα στις ΕΛΔΕ φαίνεται ότι είναι αρκετά
διαφορετική σε σχέση με τις χρηματιστηριακές εταιρείες, καθώς οι τελευταίες
όχι μόνο δεν επέλεξαν τον δρόμο του «λουκέτου», αλλά προχώρησαν σε ανάπτυξη
των μεγεθών τους, σε συγχωνεύσεις κ.λπ.

Σήμερα, στον χρηματιστηριακό χώρο δραστηριοποιούνται 90 χρηματιστηριακές
εταιρείες, έναντι 89 το 2001 και το 2000, 74 το 1999 και 61 το 1996. Σε ό,τι
αφορά τις ΕΛΔΕ, μέχρι τα τέλη του 1998 είχαν συσταθεί 273 εταιρείες λήψης και
διαβίβασης εντολών, ενώ σήμερα ο αριθμός τους (μαζί με τα υποκαταστήματά τους)
ξεπερνά τις 1.900. Όμως, από αυτές, σήμερα λειτουργούν σχεδόν οι μισές.
Σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία του κλάδου, οι ΕΛΔΕ σε όλη τη χώρα ανέρχονται σε
1.102 και τα υποκαταστήματά τους σε 843. Από τα υποκαταστήματα αυτά, 263 έχουν
σταματήσει τις εργασίες, ενώ τα υπόλοιπα 580 εμφανίζονται ως ενεργά. Στελέχη
του κλάδου εκτιμούν ότι σχεδόν οι μισές από τις 1.102 ΕΛΔΕ είναι κλειστές (όχι
με τη νομική έννοια).

Από την πλευρά τους, οι χρηματιστηριακές εταιρείες αντιμετωπίζουν μόνο το θέμα
της κερδοφορίας η οποία παραμένει θετική. Τα ίδια κεφάλαιά τους έχουν σχεδόν
τετραπλασιαστεί σε σχέση με το 1996, η απόδοση ιδίων κεφαλαίων έχει
διπλασιαστεί, το περιθώριο κέρδους παραμένει υψηλό και τα κέρδη είναι σχεδόν
τριπλάσια από εκείνα του 1998. Βέβαια, σε αυτό το διάστημα αυξήθηκε ο αριθμός
των χρηματιστηριακών εταιρειών.

Από τα στοιχεία όμως προκύπτει ότι ο ρυθμός ανάπτυξης των οικονομικών μεγεθών
του κλάδου ήταν μεγαλύτερος από την αύξηση του αριθμού των εταιρειών.
Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το 1996, 61 χρηματιστηριακές εταιρείες είχαν κέρδη
προ φόρων 7,7 δισ. δραχμές, με απόδοση ιδίων κεφαλαίων γύρω στο 9%. Το 2000,
τα κέρδη προ φόρων 89 χρηματιστηριακών εταιρειών ανήλθαν σε 123 δισ. δραχμές,
ενώ ο τζίρος τους σε 360 δισ. δραχμές. Τα ίδια κεφάλαιά τους ήταν 335,2 δισ.
δραχμές (έναντι 261,6 δισ. δραχμών το 1999) και η απόδοση ιδίων κεφαλαίων
περίπου 37%. Για το 2001 εκτιμάται (με την προϋπόθεση ότι το περιθώριο κέρδους
κυμαίνεται γύρω στο 42% και η μέση προμήθεια των χρηματιστηριακών συναλλαγών
γύρω στο 0,51%), ότι τα κέρδη προ φόρων διαμορφώθηκαν σε 62 δισ. δραχμές
(πτώση κατά 49%, σε σχέση με το 2000).

Βασική αιτία της συρρίκνωσης των οικονομικών αποτελεσμάτων ήταν η μείωση των
εσόδων από προμήθειες, καθώς έπεσε η συναλλακτική δραστηριότητα στο
Χρηματιστήριο. Σύμφωνα με στοιχεία, οι επενδυτές που δραστηριοποιούνται
καθημερινά στη Σοφοκλέους μειώθηκαν κατά 77% τον Φεβρουάριο του 2002, σε σχέση
με τον Σεπτέμβριο του 1999. Τον Σεπτέμβριο του 1999 είχαν κάνει πράξεις στη
Σοφοκλέους 585.198 διαφορετικοί κωδικοί.

Τον Φεβρουάριο του 2002, ο αντίστοιχος αριθμός των κωδικών ανήλθε σε 135.857,
που αντιστοιχεί στο 7,5% των συνολικών κωδικών που υπάρχουν σήμερα. Με άλλα
λόγια, τον Σεπτέμβριο του 1999 εκινείτο καθημερινά ­ κατά μέσο όρο ­ το 2,7%
των συνολικών κωδικών, ενώ σήμερα το 0,4%. Καθημερινά κάνουν πράξεις περίπου
6.800 επενδυτές κατά μέσο όρο, έναντι 30.000 τον Σεπτέμβριο του 1999. Σύμφωνα
με στοιχεία εξαμήνου, στο χρονικό διάστημα 1.6.1999 έως 1.12.1999 είχαν κάνει
πράξεις 1.026.798 διαφορετικοί κωδικοί. Στην περίοδο 1.9.2001 έως 1.3.2002
είχαν κάνει πράξεις 314.342 διαφορετικοί κωδικοί (πτώση 62%).

Από την πλευρά τους, οι ΕΛΔΕ που λειτουργούν σήμερα κινούν το 10% των κωδικών
των πελατών τους. Στελέχη ΕΛΔΕ διατυπώνουν την εκτίμηση ότι ο συνολικός
αριθμός των επενδυτών (κωδικοί) που είναι πελάτες ΕΛΔΕ ανέρχεται σε 500.000, πανελλαδικά.

Πιστοποίηση στελεχών της κεφαλαιαγοράς

Τέλη Μαρτίου πραγματοποιούνται εξετάσεις από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς για
την πιστοποίηση στελεχών της κεφαλαιαγοράς. Αυτό γίνεται για πρώτη φορά στην
ιστορία του ελληνικού Χρηματιστηρίου και πρόκειται να πιστοποιηθούν σε τρεις
εξεταστικές περιόδους (η πρώτη γίνεται στις 30 και 31 Μαρτίου 2002) πέντε
ειδικότητες: αναλυτές, διαχειριστικές, αντικριστές, σύμβουλοι επενδύσεων και
στελέχη λήψης και διαβίβασης. Μέχρι στιγμής έχουν υποβληθεί πάνω από 1.000
αιτήσεις, ενώ η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς αναμένει να δεχθεί συνολικά πάνω από
4.000 αιτήσεις για πιστοποίηση στελεχών από ΑΧΕ, ΕΠΕΥ, ΕΛΔΕ και τράπεζες.

Αν και κανείς δεν είναι αντίθετος με την υποχρεωτική πιστοποίηση των στελεχών
της κεφαλαιαγοράς, εντούτοις ανεπισήμως ασκείται από ορισμένους η εξής πίεση:
όσοι δεν πιστοποιηθούν, θα οδηγηθούν στην ανεργία, καθώς οι χρηματιστηριακές
εταιρείες και οι ΕΛΔΕ θα το χρησιμοποιήσουν ως άλλοθι, λόγω των κακών
οικονομικών τους στοιχείων. Οι αρμόδιοι απαντούν λέγοντας ότι ο φόβος αυτός
δεν ισχύει, καθώς η υποχρεωτική πιστοποίηση αφορά σε συγκεκριμένα στελέχη που
έχουν επαγγελματική εμπειρία, ενώ όσα νέα στελέχη πιστοποιηθούν «κατοχυρώνουν»
την εργασία τους στον χώρο. Από την πλευρά τους, στελέχη χρηματιστηριακών
εταιρειών επισημαίνουν ότι οι απολύσεις σε καμία περίπτωση δεν συνδέονται με
την πιστοποίηση, ενώ πιστεύουν ότι όσα στελέχη πρέπει να πιστοποιηθούν, θα το
καταφέρουν στις τρεις εξεταστικές περιόδους που προβλέπονται σε ένα έτος.
Εξάλλου, όπως λένε, τα οικονομικά τους στοιχεία δεν είναι τόσο άσχημα.

Σύμφωνες με την πιστοποίηση είναι και οι ΕΛΔΕ, αν και διατηρούν ορισμένες
επιφυλάξεις ως προς τον χρόνο που επελέγη να πραγματοποιηθούν και ως προς την
εξεταστέα ύλη. Ο πρόεδρος του Συνδέσμου των ΕΛΔΕ (ΣΕΔΥΚΑ) κ. Σπύρος Μπονάτος,
μιλώντας στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ», δήλωσε ότι οι ΕΛΔΕ είναι υπέρ της πιστοποίησης των
στελεχών, καθώς μάλιστα η διαδικασία αυτή ήταν ένα από τα αιτήματα του
Συνδέσμου. Πιστεύει, όμως, ότι η επιλογή του χρόνου που αυτή γίνεται,
επιδεινώνει το πρόβλημα της ανεργίας στον κλάδο. Εκτιμά ότι θα πρέπει να
αναθεωρηθεί η εξεταστέα ύλη, όπως και τα απαιτούμενα έτη προϋπηρεσίας, ώστε να
εξαιρεθούν και άλλα στελέχη από την υποχρεωτική πιστοποίηση. Τέλος, ο κ.
Μπονάτος επισήμανε το υψηλό κόστος της πιστοποίησης για τις εταιρείες.