Σύμπτωσις επαναλαμβανομένη…

…Παύει να είναι σύμπτωσις. Η νέα νίκη (όγδοη στη φετινή πορεία) του
Παναθηναϊκού στην Ευρώπη και ο τρόπος (πανομοιότυπος με τους προηγουμένους),
με τον οποίο επιτεύχθηκε, αφαιρούν κάθε δικαίωμα αμφιβολίας. «Η ομάδα
γυρνάει», που λένε κι οι Ιταλοί, είναι άξια διεθνούς σεβασμού και δικαίως
μπορούμε να θεωρήσουμε ότι δεν είπε ακόμα την τελευταία της λέξη.

Μπροστά σ’ αυτή τη διαπίστωση, που οφείλει να κάνει κάθε Έλληνας φίλαθλος, όλα
τ’ άλλα έρχονται δεύτερα. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως δεν υπάρχουν κι όλα τ’
άλλα και πως δεν πρέπει, κι αυτά, να τα βλέπουμε: διαφορά στην απόδοση μεταξύ
Ευρώπης και Ελλάδας, κληρώσεις που αποδεικνύονται παραπάνω από βατές, σειρά
παιχνιδιών και αποτελέσματα μεταξύ των άλλων ομάδων που αποβαίνουν εξαιρετικά
ευνοϊκά, ντεφορμάρισμα των αντιπάλων την κατάλληλη στιγμή, θυσία του θεάματος
και του ρίσκου υπέρ της αποτελεσματικής πεπατημένης. Δεν μνημονεύεται καν ένα
στοιχείο που είναι συνυφασμένο με το Τσάμπιονς Λιγκ και δεν αφορά μόνο τον
Παναθηναϊκό: η διαιτησία δεν αδικεί ποτέ την ομάδα, παρ’ όλο που είναι
ελληνική, ακριβώς γιατί η ίδια έχει επιτύχει, με την πορεία της όλα αυτά τα
χρόνια, να της συμπεριφέρονται όπως στους άλλους μεγάλους του ευρωπαϊκού
ποδοσφαίρου (με την εξαίρεση της Ρεάλ, που δεν αντιμετωπίζεται απλώς ευμενώς,
αλλά βοηθιέται συστηματικά, ακόμα και όταν δεν το χρειάζεται, από τους
ανθρώπους με τα γκρίζα). Το ξανάπαμε όμως: όλα αυτά έρχονται, ως σκέψεις και
ως κρίσεις, μετά τις επιτυχίες που κατακτώνται με άξιο ιδρώτα μέσα στον
αγωνιστικό χώρο.

ΠΟΥ’ ΣΑΙ ΓΙΑΝΝΗ ΝΑ ΜΑΣ ΔΕΙΣ

Πρωταρχικής σημασίας στη φετινή πορεία του Παναθηναϊκού, που κατά κάποιο τρόπο
συμπυκνώνει και υπερβαίνει τις αντίστοιχες των τελευταίων χρόνων, μοιάζουν να
είναι, με λίγη αναδρομική σοφία, τρία στοιχεία: η επιλογή της Λεωφόρου ως
έδρας, η επιμονή σε ένα συγκεκριμένο, αλλά πολύ χαρακτηριστικό, τρόπο
παιχνιδιού και το ψυχικό δέσιμο των παικτών, που αποδεικνύεται ισχυρότερο από
τις αλλαγές των προπονητών. Γιατί το πρώτο πράγμα που έρχεται στο νου όποιου
φιλάθλου συγκρίνει την ομάδα του Αναστασιάδη με την ομάδα του Κυράστα κι
ύστερα με την ομάδα του Μαρκαριάν είναι ότι μοιάζουν τόσο πολύ, που μπορούμε
άνετα να πούμε ότι οι προπονητές απορρόφησαν το σύστημα της ομάδας και όχι η
ομάδα το σύστημα των προπονητών. Καθοριστικός τερματοφύλακας, άμυνα με δύο
ζώνες και φοβερή αλληλοκάλυψη, κέντρο με ανασταλτικά κυρίως καθήκοντα, λίγες
αλλά καλές αντεπιθέσεις στηριγμένες στην ταχύτητα. Εδώ και τρία χρόνια, η
ομάδα έτσι παίζει και διακρίνεται στην Ευρώπη (αλλά, περιέργως, και
παλαιότερα, για παράδειγμα στην πορεία επί Γκμοχ, ακόμα και επί Ρότσα, το ίδιο
στυλ κυριαρχούσε, παρά τη μεγάλη διαφορά στους παίκτες – εξ ου και η
αυτοπεποίθηση του Παναθηναϊκού στην Ευρώπη). Αν δε αναλογισθεί κανείς ότι,
πριν από τον εκ Μακεδονίας Άγγελο, ξανακαθόταν στον πράσινο πάγκο ο εκ
Πειραιώς Ιωάννης – και πολλές καθοριστικές τεχνικές επιλογές παγιώθηκαν σ’
αυτή την περίοδο – τότε δεν θα ήταν υπερβολή να ισχυρισθούμε ότι ο
«παναθηναϊκός ευρωπαϊκός τρόπος» αντανακλά σε μεγάλο βαθμό τη δουλειά και την
προσωπικότητα του Κυράστα – κάτι που θα καθιστά σήμερα, φαντάζομαι, διπλά
δύσκολο για τον ίδιο να καταπιεί την βιαστική και αδικαιολόγητη απόσυρσή του.

ΜΑΚΑΡΙΟΙ ΟΙ ΚΛΗΡΟΝΟΜΟΥΝΤΕΣ

Το σίγουρο είναι ότι ο Μαρκαριάν δεν μπορεί ακόμα να κριθεί – πέρα ίσως από
την ιδιαίτερα φιλότιμη προσπάθειά του να προσαρμοσθεί στη γλώσσα του Αισχύλου
και στο πνεύμα του Δομάζου -, όμως δεν είναι τόσο χαζός ώστε να μην δεχθεί –
και να μην αξιοποιήσει – δύο μεγάλα δώρα που δεν προορίζονταν ειδικά γι’
αυτόν: το πρόσθετο πάθος που δίνει σε παίκτες και οπαδούς η αίσθηση της
φυσικής έδρας και το ψυχικό δέσιμο, που πάλι αντανακλάται στους οπαδούς,
μεταξύ των πλειοψηφικά Ελλήνων, και πλειοψηφικά παναθηναϊκής καταγωγής,
ποδοσφαιριστών. Αν σε όλους αυτούς τους καλούς οιωνούς προστεθεί το γεγονός
της σίγουρης ύπαρξης στα προημιτελικά (αφού ο Παναθηναϊκός έχει ουσιαστικά
περάσει) αρκετών ομάδων που δεν είναι αχτύπητες (πρέπει βέβαια και η
κληρωτίδα, ξανά, να βάλει λίγο το χεράκι της), δεν είναι ν’ απορεί κανείς πως
αρκετοί φίλοι μου αρχίζουν να κοιτάζουν κρυφά τα δρομολόγια προς Γλασκώβη.
Αρκετές πάντως ελληνικές ομάδες, αρχίζοντας από την ΑΕΚ, στοχεύοντας πιο
χαμηλά, φιλοδοξούν να καταστήσουν το ντους σκωτσέζικο πριν την ώρα του.