Οι τέσσερις εβδομάδες που συγκλόνισαν τη χώρα

Ένας μόλις μήνας έχει περάσει από τις αποκαλύψεις για τα φρουτάκια της
επαρχίας. Μέσα σε τέσσερις εβδομάδες, μια υπόθεση που ξεκίνησε από τα
μεταμεσονύκτια ριάλιτι σόου της τηλεόρασης κλιμακώθηκε σε μια πολιτική,
οικονομική και τελικώς δικαστική αντιπαράθεση. Ο Πρωθυπουργός Κ. Σημίτης και ο
αρχηγός της Ν.Δ. Κ. Καραμανλής έφθασαν να ανταλλάξουν κατηγορίες για πολιτική
εκτροπή, ανεβάζοντας το θερμόμετρο της αντιπαράθεσης. Πολλοί διατύπωσαν και
θεωρίες συνωμοσίας για το ποιοι ενορχήστρωσαν την πρωτοφανή αυτή πολιτική
κρίση. Όποια κι αν είναι η ερμηνεία, το βέβαιο είναι ότι το πολιτικό σύστημα
αποδείχθηκε εξαιρετικά ευάλωτο στις πιέσεις των κάθε είδους συμφερόντων. Μια
απλή καταγραφή των γεγονότων σε χρονική σειρά αρκεί για να καταδείξει τους
μηχανισμούς που ετέθησαν σε κίνηση, αλλά και την πλήρη αδυναμία της κυβέρνησης
να αντιδράσει.

Με αφορμή τα «φρουτάκια», οι βασικοί παράγοντες του πολιτεύματος ενεπλάκησαν στην κρίση. Φήμες μιλούσαν για παραίτηση του κ. Κ. Στεφανόπουλου, ενώ οι κ.κ. Κ. Σημίτης και Κ. Καραμανλής αντήλλαξαν βαριές κουβέντες και κατηγορίες για «εκτροπή» το περασμένο Σαββατοκύριακο

Σε πρώτη ματιά, η Πέμπτη 24 Ιανουαρίου δεν φαινόταν προορισμένη να περάσει
στην ιστορία της ελληνικής Δημοκρατίας. Το Υπουργικό Συμβούλιο της ημέρας
εκείνης είχε ένα πολιτικώς ανιαρό θέμα, τις τηλεπικοινωνίες. Βεβαίως, η
συνεδρίαση δεν εξελίχθηκε εντελώς ομαλά. Ενοχλημένος από ένα, εμπνεύσεως του
άλλοτε συνεργάτη του κ. Θ. Τσουκάτου, κείμενο για το Ασφαλιστικό με υπογραφές
45 βουλευτών, ο Πρωθυπουργός έβγαλε ένα από τα γνωστά χειρόγραφα καρτελάκια
και είπε βαριές κουβέντες για τον κίνδυνο να ξανακυλήσει το ΠΑΣΟΚ σε
εσωστρέφεια.

Η λεγόμενη «υψηλή πολιτική» φαινόταν να κινείται στον αστερισμό τετριμμένων
συγκρούσεων. Ακόμη και τα talk shows της βραδιάς δεν υπόσχονταν φοβερές
εκπλήξεις. Και τότε, κοντά στα μεσάνυχτα, ήρθε η «Ζούγκλα» του κ. Μ.
Τριανταφυλλόπουλου να αποδείξει ότι οι κρίσεις είναι απρόβλεπτες.
Παραφράζοντας την ερμηνευτική του Χάους, το «πέταγμα μιας πεταλούδας» ανάμεσα
στους πάγκους και τους κοκκοφοίνικες, που συνιστούν το ντεκόρ της εκπομπής,
επρόκειτο να προκαλέσει πολιτικό σεισμό.

Για τον τζόγο

Η εκπομπή εικονογράφησε το πάθος ενός περιθωριακού βουλευτή του ΠΑΣΟΚ, του κ.
Αλ. Χρυσανθακόπουλου για τον τζόγο ­ και πιο συγκεκριμένα τα λεγόμενα
«φρουτάκια». Ο Αχαιός βουλευτής εμφανιζόταν στην εκπομπή να υποκύπτει στο
πάθος του στην Πάτρα. Αλλά αυτό ήταν το λιγότερο. Έκπληκτοι οι θεατές
παρακολούθησαν απόσπασμα κινηματογραφημένο με «κρυφή κάμερα», όπου ο κ.
Χρυσανθακόπουλος διαπραγματευόταν με τον παρουσιαστή την απαλλαγή του, με
αντάλλαγμα να αποκαλύψει άλλους. Κάθε έννοια, όχι μόνο προσωπικής αλλά και
πολιτικής ηθικής κατέρρεε.

Η κλειδαρότρυπα της «κρυφής κάμερας» κόστισε ακριβά στον κ. Χρυσανθακόπουλο.
Λιγότερο από 24 ώρες αργότερα, ετίθετο εκτός Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΠΑΣΟΚ
με εντολή του ιδίου του κ. Σημίτη. Εκ πρώτης όψεως, η περίπτωση του κ.
Χρυσανθακόπουλου έδινε την εντύπωση μεμονωμένου περιστατικού ή, εν πάση
περιπτώσει, «πολιτικού ατυχήματος». Τα πατρινά «φρουτάκια» άρχισαν να
αναπαράγονται σε ραδιοφωνικές εκπομπές και σε ταμπλόιντ εφημερίδες ελαφρού
χαρακτήρα, όπως η «Espresso» και το «Traffic».

Το «ξεγύμνωμα» μιας πόλης

Απλοί θεατές, δημοσιογράφοι, βουλευτές και υπουργοί παρακολούθησαν έκθαμβοι το
«ξεγύμνωμα» μιας πόλης, της Πάτρας, που φαινόταν να κυβερνάται περίπου από τα
«φρουτάκια» και τους «φρουτάδες». Στο επίκεντρο, οι αποκαλύψεις για την
«αυτοκρατορία» του κ. Γ. Νικολετάτου που, ξεκινώντας από τον ηλεκτρονικό
τζόγο, είχε εξαπλωθεί σε κάθε πτυχή της πατρινής ζωής, από οικοδομικές
δραστηριότητες ώς την έκδοση της τοπικής εφημερίδας, φθάνοντας μέχρι
«διαπλοκή» με τοπικούς πολιτικούς παράγοντες. Σε λίγες ημέρες είχε αποκαλυφθεί
ότι ο εκ Πατρών βουλευτής Επικρατείας της Ν.Δ. κ. Α. Σπηλιωτόπουλος διατηρούσε
διαμέρισμα στο συγκρότημα «Αρσινόη», που είχε οικοδομήσει τεχνική εταιρεία
συμφερόντων του κ. Νικολετάτου. Ήταν μόνο η αρχή.

Αν η θεωρία του Χάους διδάσκει κάτι, είναι ότι τα φαινόμενα δεν εξελίσσονται
γραμμικά, προοδευτικά, αλλά με τρόπο αλματώδη. Ένα ανάλογο πολιτικό φαινόμενο
επρόκειτο να διαδραματισθεί από την Πέμπτη 24 ώς την Πέμπτη 31 Ιανουαρίου.
Μέσα σε μία εβδομάδα η κλίμακα περνάει από το μηδέν στο άπειρον. Στη διάρκεια
της ημέρας οι φήμες οργιάζουν στην Αθήνα ότι υπάρχουν πληροφορίες για ανάμειξη
του κ. Κωστή Στεφανόπουλου στα «φρουτάκια».

Το θέμα, που ξεκίνησε από έναν περιθωριακό βουλευτή του ΠΑΣΟΚ, αγγίζει τον
Πρόεδρο της Δημοκρατίας και ρυθμιστή του πολιτεύματος. Κάποιοι, επικαλούμενοι
την ευθιξία του κ. Στεφανόπουλου, πιθανολογούν παραίτησή του και εκλογές. Ο κ.
Σημίτης, που απουσιάζει σε επίσημο ταξίδι στις Βρυξέλλες, πληροφορείται το
θέμα. Δραστηριοποιούνται, κατόπιν πρωθυπουργικής εντολής, ο γενικός γραμματέας
του Υπουργικού Συμβουλίου κ. Σ. Κοσμίδης και ο υπουργός Τύπου κ. Χρ.
Πρωτόπαπας. Η κυβέρνηση επικοινωνεί με τη Ρηγίλλης, ενώ, σύμφωνα με μια
εκδοχή, ασκούνται πιέσεις στον, ιδιοκτησίας κ. Γ. Κουρή, τηλεοπτικό σταθμό
EXTRA και στον δημοσιογράφο κ. Σπ. Καρατζαφέρη να μην προβάλλουν το θέμα, όπως
έχουν προγραμματίσει.

Στις 6 το απόγευμα ο κ. Στεφανόπουλος, στο Προεδρικό Μέγαρο, και η μισή Ελλάδα
στήνονται μπρος στις τηλεοράσεις, καθώς ο κ. Καρατζαφέρης βγαίνει στον αέρα. Ο
δημοσιογράφος παρουσιάζει ισχυρισμούς ότι ακίνητο ιδιοκτησίας του κ.
Στεφανόπουλου είναι μισθωμένο σε επιχείρηση «φρουτακίων». Μισή ώρα αφού έχει
ξεκινήσει η εκπομπή κάνει δηλώσεις ο κ. Χρ. Πρωτόπαπας και ακολουθεί
καταιγισμός ανακοινώσεων από όλα τα κόμματα και όλους τους πολιτικούς
αρχηγούς. Η τηλεδημοκρατία βρίσκεται στο απόσπασμα. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας
δεν παραιτείται, γεγονός που καθίσταται σαφές με τρόπο πανηγυρικό. Πάντως, το
θέμα αναπαράγεται, αργότερα το ίδιο βράδυ, και στην εκπομπή του κ. Γ. Τράγκα
στον τηλεοπτικό σταθμό STAR.

Δύο σενάρια

Στο σημείο αυτό, ανεπαίσθητα αλλά ουσιαστικά, τα «φρουτάκια» διασταυρώνονται
με τη γνωστή πολιτική φιλολογία περί «διαπλεκομένων» συμφερόντων που
αντιμάχονται μεταξύ τους. Λέγεται ότι η εμπλοκή του ονόματος του Προέδρου στα
«φρουτάκια» με στόχο την παραίτησή του οφείλεται σε σκοπιμότητες
επιχειρηματιών. Σε κυβέρνηση και αντιπολίτευση κυκλοφορούν δύο τουλάχιστον
σενάρια συνωμοσίας, που «φωτογραφίζουν» διαφορετικά επιχειρηματικά κέντρα,
προσκείμενα στο ΠΑΣΟΚ ή την Ν.Δ. Το ενδιαφέρον είναι ότι οι μισοί κυβερνητικοί
υιοθετούν το ένα σενάριο και οι άλλοι μισοί το άλλο, ενώ το ίδιο ισχύει και
στη Ρηγίλλης. Όσο κι αν φαίνεται απίθανο, είναι κάποιοι νεοδημοκράτες που
διακινούν το σενάριο που καταλήγει σε δεξιά επιχειρηματικά συμφέροντα!

Τον τίτλο «Η συνωμοσία» έχει την Κυριακή 3 Φεβρουαρίου και το κύριο άρθρο της
εφημερίδας «Η Καθημερινή», που φέρει την υπογραφή του κ. Αντ. Καρακούση με την
επεξήγηση: «To σχέδιο, τα πρόσωπα, τα συμφέροντα». Ο αρθρογράφος κάνει
αναδρομή στις εκλογές του 2000 και επισημαίνει ότι «το «σύστημα» τα είχε δώσει
όλα στην προεκλογική περίοδο και αφού γιόρτασε τη νίκη Μεγαλοβδόμαδα στη
Μύκονο, επιχείρησε στη συνέχεια να απαιτήσει τις «αποζημιώσεις»». Το άρθρο
υπαινίσσεται ουσιαστικά ότι συγκεκριμένα επιχειρηματικά συμφέροντα, που
ορίζονται ως «σύστημα της μίζας και της επιδότησης» και βρίσκονται σε δυσχερή
οικονομική θέση, εκβιάζουν το Μέγαρο Μαξίμου γιατί «αντί να κλείνει τις
«τρύπες» του ενός και του άλλου, άρχισε να κινείται σε άλλες σφαίρες και να
μιλάει για ανταγωνιστικότητα και παραγωγικότητα».

Το άρθρο της «Καθημερινής» εμπλέκει και την τρομοκρατία, καθώς γίνεται λόγος
για ανώτερο δικαστικό που «περνούσε τις πύλες του Μεγάρου Μαξίμου και
ενημέρωνε τους ανθρώπους του Πρωθυπουργού για τις μεγάλες δικαστικές
εκκρεμότητες, την αναψηλάφηση των υποθέσεων που πηγάζουν από τα επικυρωμένα με
τη βούλα του γερμανικού Κοινοβουλίου αρχεία της Στάζι, τις πιθανές συνδέσεις
του Κάρλος με την εγχώρια τρομοκρατία και άλλα άκρως επικίνδυνα και ίσως
οδυνηρά για ορισμένους εντός του «συστήματος»».

Το νομοσχέδιο για τα ΜΜΕ

Την εβδομάδα που ξεκινάει στις 4 Φεβρουαρίου κυριαρχεί ο απόηχος από την
«απόπειρα σπίλωσης του Προέδρου της Δημοκρατίας». Το υπουργείο Τύπου
εμφανίζεται αποφασισμένο να τελειώνει με την υπερδεκαετή εκκρεμότητα της
αδειοδότησης των ιδιωτικών τηλεοπτικών σταθμών, ενώ αναφέρεται ότι είναι σε
τελική φάση προετοιμασίας το νομοσχέδιο που θα εξειδικεύει την συνταγματική
επιταγή ο «βασικός μέτοχος» σε ηλεκτρονικά ΜΜΕ να μην είναι και προμηθευτής
του Δημοσίου. Το ποσοστό ορίζεται στο 5%. Στις προθέσεις του κ. Χρ. Πρωτόπαπα
είναι και η θεσμοθέτηση σε συνεργασία με τις δημοσιογραφικές οργανώσεις και το
ΕΣΡ ενός κώδικα δεοντολογίας που να ενσωματωθεί σε Προεδρικό Διάταγμα.
Προαναγγέλλεται ότι θα μπει επιτέλους «τάξη στο τηλεχάος» και ότι ο
Πρωθυπουργός θα ξεκινήσει κύκλο συναντήσεων με ιδιοκτήτες μέσων ενημέρωσης.

Ωστόσο, η πολιτική δέσμευση για ρύθμιση της τηλεοπτικής αγοράς δεν ανακόπτει
τις εξελίξεις. Στις 8 Φεβρουαρίου η Intracom και ο κ. Σωκράτης Π. Κόκκαλης
προσωπικά καταθέτουν αγωγή κατά της εφημερίδας «Καθημερινή», του εκδότη, του
διευθυντή και του συντάκτη δημοσιευμάτων που οι ενάγοντες χαρακτηρίζουν
«συκοφαντικά», ζητώντας αποζημίωση 6 εκατ. ευρώ και 600.000 ευρώ αντιστοίχως.
Η ανακοίνωση της Intracom αναφέρει ότι «κατά τη χρονική περίοδο 01.01.2001
μέχρι και την 09.12.2001 κυκλοφόρησαν συνολικά 293 φύλλα της εφημερίδας
«Καθημερινή» και σε 153 από αυτά περιλαμβάνονται σχόλια και κρίσεις εις βάρος
της Intracom και του προέδρου της!». Την επομένη, σε δημοσίευμα με τίτλο «Ο κ.
Κόκκαλης σε ρόλο θύματος», η «Καθημερινή» αναφέρει μεταξύ άλλων ότι ο κ.
Κόκκαλης «επιχειρεί πλέον να δώσει «μηνύματα» προς τις πολιτικές, δικαστικές
αλλά και κυβερνητικές δυνάμεις που επιχειρούν να κόψουν τους ομφάλιους λώρους
της διαπλοκής».

Στις 12 Φεβρουαρίου η Intracom και ο κ. Κόκκαλης καταθέτουν αγωγή για
συκοφαντική δυσφήμηση και κατά της εφημερίδας «Αυριανή» και του εκδότη της.
Δύο ημέρες αργότερα ο κ. Χρ. Πρωτόπαπας εισηγείται στο Υπουργικό Συμβούλιο το
νομοσχέδιο του υπουργείου του για τα ΜΜΕ. Στο μεταξύ, αποκαλύπτεται ότι ο
καρκίνος των «φρουτακίων» έχει κάνει μετάσταση. Στο στόχαστρο του κ.
Τριανταφυλλόπουλου ο υπουργός Μακεδονίας – Θράκης κ. Γ. Πασχαλίδης και ο
υφυπουργός Εσωτερικών κ. Στ. Μπένος.

Παρεμβαίνουν οι εισαγγελείς

Την ώρα που ο σάλος από τα «φρουτάκια» αρχίζει και υποχωρεί, υπάρχουν
εξελίξεις στο επιχειρηματικό μέτωπο. Στις 13 Φεβρουαρίου, σύμφωνα με
δημοσίευμα της «Καθημερινής», ο κ. Κόκκαλης βλέπει τον Πρωθυπουργό στο πλαίσιο
του γνωστού κύκλου συναντήσεων. Δεν έχει περάσει ούτε μία εβδομάδα, όταν ο
εισαγγελέας Πρωτοδικών κ. Δ. Παπαγγελόπουλος ασκεί ποινική δίωξη κατά του κ.
Κόκκαλη για κατασκοπεία, απάτη, ξέπλυμα χρήματος και δωροδοκία σε βαθμό
κακουργήματος. Την ανακοίνωση, στις 12.30 το μεσημέρι, ακολουθεί κατακρήμνιση
των μετοχών της Intracom και των άλλων εταιρειών συμφερόντων του κ. Κόκκαλη.
Σε μία ημέρα χάνονται 164 δισ. δρχ. κεφαλαιοποίηση. Τις επόμενες ημέρες
ακολουθεί μπαράζ δημοσιευμάτων στην «Καθημερινή», καθώς και την
«Ελευθεροτυπία» για τη «διαδρομή του Σωκράτη Κόκκαλη στη Στάζι».

Στις 23 Φεβρουαρίου η «Καθημερινή» αποκαλύπτει «δύο νέα κρίσιμα έγγραφα από τη
γερμανική Βουλή», επικαλούμενη αποκαλύψεις της γερμανικού ραδιοφώνου Ντόιτσε
Βέλε. Έτσι επισημαίνεται ότι «από έγγραφα μυστικών υπηρεσιών της Ανατολικής
Γερμανίας πιστοποιείται ότι ο Έλληνας επιχειρηματίας Σωκράτης Κόκκαλης ήταν
συνεργάτης του τμήματος κατασκοπείας της «Στάζι» τουλάχιστον από τις αρχές του
1986 μέχρι τις αρχές του 1987 και είχε το ψευδώνυμο Κρόκους». Την ίδια ημέρα η
«Ελευθεροτυπία» φιλοξενεί συνέντευξη του επικεφαλής της Εξεταστικής Επιτροπής
της γερμανικής Βουλής κ. Φόλκερ Νόιμαν. Ο κ. Νόιμαν λέει ότι «ο Σωκράτης
Κόκκαλης ήταν πράκτορας της «Στάζι» τη δεκαετία του ’60 και υπάρχουν όλα τα
επίσημα έγγραφα που αποδεικνύουν κάτι τέτοιο» Ο κ. Νόιμαν προσθέτει ότι μένει
ανοιχτό το θέμα αν «η εταιρεία Ιντρακόμ δημιουργήθηκε με χρήματα της
Ανατολικής Γερμανίας». Την επομένη ημέρα, Κυριακή 24 Φεβρουαρίου, η
«Καθημερινή» επανέρχεται στο θέμα και φιλοξενεί δημοσίευμα που βασίζεται στα
έγγραφα της Ντόιτσε Βέλε για χρηματοδοτήσεις «κατά την προεκλογική περίοδο του
1986» του ΠΑΣΟΚ, της Ν.Δ. και του ΚΚΕ από τον Σωκράτη Κόκκαλη. Στο πρωτοσέλιδό
της η εφημερίδα υποστηρίζει μεταξύ άλλων ότι «το φθινόπωρο του 1992 ο τότε
πρωθυπουργός κ.Κ. Μητσοτάκης, στη διάρκεια συνομιλιών με τον καγκελάριο
Χέλμουτ Κολ ζήτησε να μη θιγούν ανεπανόρθωτα τα συμφέροντα του κ. Κόκκαλη.
Σημειώνεται ότι το 1992 οι σχέσεις Μητσοτάκη – Κόκκαλη ήταν αγαστές…». Στο
επόμενο φύλλο της εφημερίδας, ο κ. Μητσοτάκης, σε επιστολή του, διαψεύδει τους
ισχυρισμούς αυτούς.

Ύστερα από δύο εικοσιτετράωρα αμηχανίας, η κυβέρνηση αποφασίζει να
πολιτικοποιήσει το θέμα. Σε περιοδεία του στη Βόρεια Ελλάδα, ο κ. Σημίτης έχει
διαρκώς δίπλα του τον κ. Πασχαλίδη, τον οποίο παίρνει επιδεικτικά μαζί και στο
αυτοκίνητό του. Είναι ωστόσο μια φράση του Πρωθυπουργού, εκτός κειμένου, σε
ομιλία στη Βέροια, που μιλάει για «εκτροπή», που βάζει φωτιά στο πολιτικό
κλίμα. Ο Πρωθυπουργός μιλάει για «μυστικά ή φανερά κέντρα που στηρίζουν την
Ν.Δ.», την οποία κατηγορεί ότι «ψαρεύει στα θολά νερά της διαπλοκής, των
υπαινιγμών, της μισαλλοδοξίας και της μιζέριας». Στο κλειστό γυμναστήριο της
Έδεσσας ο κ. Σημίτης μιλάει για «συμμαχία των αναχρονιστικών συμφερόντων, της
γκρίζας ενημέρωσης και των πολιτικών χωρίς πολιτική και χωρίς κύρος».

Μιλάει επίσης για «θολό τοπίο» όπως εκείνο που κατέληξε στη δικτατορία.
Οξύτατη είναι η αντίδραση του κ. Καραμανλή, ο οποίος χαρακτηρίζει τον
Πρωθυπουργό «πανικόβλητο».

Την επομένη το πρωτοσέλιδο της «Ελευθεροτυπίας» συνιστά: «Ψυχραιμία, κ.
Πρωθυπουργέ!», επισημαίνοντας ότι «το φαινόμενο Κόκκαλη είναι ένα
εγκαθιδρυμένο, διαχρονικό και διακομματικό καθεστώς διαπλοκής». Ο κ. Σημίτης
επιμένει στη γραμμή αυτή σε συνάντησή του με βουλευτές στο Μέγαρο Μαξίμου την
ίδια ημέρα. Η «Καθημερινή» της 26ης Φεβρουαρίου ζητεί «να ανοίξουν οι επίμαχοι
λογαριασμοί Κόκκαλη» και έχει ειδικό πίνακα με αριθμούς και αναλυτικές
κινήσεις.

Ωστόσο, η είδηση της ημέρας είναι η προκαταρκτική εξέταση που αναλαμβάνει ο
εισαγγελέας Πρωτοδικών κ. Αθ. Ψαράκης «προκειμένου να διαπιστωθεί η βασιμότητα
δημοσιευμάτων της 21ης και 22ας Φεβρουαρίου των εφημερίδων «Ελεύθερος Τύπος»
και «Ελεύθερος» σχετικά με την επένδυση της «Καθημερινής Α.Ε.» στη ναυτιλία».

Η υπόθεση αφορά την αξιοποίηση των κεφαλαίων που άντλησε η «Καθημερινή Α.Ε.»
από το Χρηματιστήριο, και ιδίως το γεγονός ότι δεν επενδύθηκαν στα ΜΜΕ αλλά
στη ναυτιλία.

Όσο κι αν φαίνεται απίστευτο, μόλις ένας μήνας έχει περάσει από την εκπομπή
του «Μάκη» για τα «φρουτάκια» και τον κ. Χρυσανθακόπουλο, και η δημόσια ζωή
βρίσκεται εν τω μέσω μιας μείζονος κρίσης με πολιτικά, δικαστικά και
επιχειρηματικά χαρακτηριστικά.