Κλώνοι που… νιαουρίζουν

Τεράστια μάτια, υγρή μουσούδα και μια έκφραση που σου λέει ξεκάθαρα «πάμε
για παιχνίδια», μία εικόνα στην οποία ελάχιστοι μπορούν να αντισταθούν. Ίσως
έτσι να εξηγείται γιατί, πριν από λίγες ημέρες, η είδηση για την πρώτη
κλωνοποιημένη γάτα δεν ξεσήκωσε τις συνήθεις σε έκταση και ένταση αρνητικές
αντιδράσεις που ακολουθούν παρόμοιες ειδήσεις.

Αν και οπτικά υπάρχουν διαφορές, η Σίσι – όπως ονομάστηκε από τη συντομογραφία
του «copy cat» (c.c.: γάτα αντίγραφο) – είναι γενετικό πανομοιότυπο της
βιολογικής της μητέρας. Χαριτωμένη και γλυκιά στα περισσότερα μάτια, η
δημιουργία της θέτει πρώτη φορά το θέμα της συναισθηματικής πρόκλησης στην
ταραχώδη συζήτηση της κλωνοποίησης. Προχωρώντας ένα βήμα από εδώ, δύσκολα
παρακάμπτεται το ερώτημα τι θα συμβεί στην περίπτωση που θα δούμε το πρώτο
κλωνοποιημένο μωρό να χαμογελά, αν το συμπαθές κατοικίδιο μάς συγκινεί. Μήπως,
δηλαδή, είναι διαφορετικό να μιλάει κανείς για τα πλεονεκτήματα της τακτικής
και να αναφέρεται σε πρόβατα, ποντίκια, κατσίκες και γουρούνια, και άλλο για
το γατάκι που τριγυρίζει ανάμεσα στα πόδια σου ζητώντας παιχνίδι και αγάπη;

«Πριγκίπισσα» Σίσι. Το πρώτο κλωνοποιημένο γατάκι στην Ιστορία

Ηθικές προεκτάσεις. Έτσι, το μεγάλο ζήτημα που άνοιξε το 1997 με τη
γέννηση της Ντόλι, του πρώτου κλωνοποιημένου προβάτου, έλαβε νέες διαστάσεις
με τη γέννηση της Σίσι. Οι ηθικές προεκτάσεις απασχόλησαν και πάλι, όμως αυτή
τη φορά στους υποστηρικτές της κλωνοποίησης προστέθηκαν και οι φωνές των
ζωόφιλων που θα ήθελαν να εξασφαλίσουν διαδοχή του αγαπημένου τους οικόσιτου,
αν το έχαναν, καταβάλλοντας ακόμη και μεγάλα ποσά. Ήδη, η εταιρεία Genetic
Savings & Clone προσφέρει κατάψυξη DNA οικόσιτων για μελλοντική
κλωνοποίηση, αντί 895 δολαρίων + 100 για κάθε χρόνο που θα το κρατά
αποθηκευμένο. Πρόκειται για μία ιδιωτική εταιρεία που υποστήριξε την
προσπάθεια κλωνοποίησης της γάτας, από το Πανεπιστήμιο του Τέξας Α&Μ. Μια
προσπάθεια που όμως συνοδεύτηκε από πολλά προβλήματα και τεχνικές δυσκολίες,
δεδομένου ότι η αναλογία εγχειρημάτων και επιτυχίας διαμορφώνεται αντίστοιχα
στο 87/1 στο εργαστήριο του Τέξας, επιβεβαιώνοντας άλλη μία φορά ότι μπορεί να
παραχθούν δεκάδες νεκρά έμβρυα για κάθε ένα που ζει. Ένα ακόμη στοιχείο που θα
πρέπει να απασχολήσει όσους επιδιώξουν να απευθυνθούν σε κέντρα κλωνοποίησης
για τα κατοικίδιά τους είναι το ότι υπάρχουν πολλές πιθανότητες τα δύο ζώα –
το υπάρχον κατοικίδιο και ο κλώνος του – να μη μοιάζουν παρά μόνο στα γονίδιά
τους. Μπορεί, για παράδειγμα, να έχουν διαφορετικό χρώμα και αυτό γιατί το
τρίχωμα καθορίζεται τόσο από τα γονίδια όσο και από τις τυχαίες μοριακές
αλλαγές στη διάρκεια της ανάπτυξης. Δεν υπάρχουν εγγυήσεις και για την
προσωπικότητα του ζώου και αυτό γιατί είναι πολύ δύσκολο να καθοριστεί σε ποιο
βαθμό τα στοιχεία που τη συνθέτουν είναι γραμμένα στον γενετικό του κώδικα και
δεν διαμορφώνονται ανάλογα με το περιβάλλον. Επικεφαλής του προγράμματος της
τελευταίας κλωνοποίησης Μαρκ Γουέστχασιν παραδέχεται: «Δεν πρόκειται για
“νεκρανάσταση”. Ο κόσμος πρέπει να το καταλάβει». Άλλο αρνητικό, τα προβλήματα
υγείας που έχουν αναφερθεί στα κλωνοποιημένα ζώα.

Οι προβληματισμοί. Για τους επικριτές της μεθόδου, η δημιουργία της
νεαρής Σίσι εντείνει τους ηθικούς προβληματισμούς που καταλήγουν στην
κλωνοποίηση του ανθρώπου. «Μπορεί ένας πολιτισμός που δεν μπορεί να συμφωνήσει
στο ηθικό μέρος της χρήσης ανθρώπινου εμβρύου για τη δημιουργία βλαστικών
κυττάρων να ανεχθεί την τεχνολογία που θέλει 86 ανθρώπινα έμβρυα νεκρά για τη
δημιουργία του 87ου;» αναρωτιέται η Πασέλ.

Σαν να άκουσε το ερώτημα ο Κύπριος καθηγητής Παναγιώτης Ζαβός, ο οποίος επί
δύο χρόνια επαναλάμβανε ότι θα είναι ο πρώτος που θα κλωνοποιήσει άνθρωπο,
ανακοίνωσε πως επέλεξε 10 στείρα ζευγάρια και τον ερχόμενο μήνα, όπως αναφέρει
το περιοδικό «ΤΙΜΕ», είναι έτοιμος ν’ αρχίσει δουλειά… Τον περασμένο
Νοέμβριο, ο ίδιος είχε δηλώσει στα «ΝΕΑ» ότι «σε λίγους μήνες θα αρχίσει η
διαδικασία κυοφορίας του πρώτου κλωνοποιημένου ανθρώπου».

LINKS:

* www.tamu.edu

* www.nature.com