ΓΕΒΓΚΕΝΙ ΠΡΙΜΑΚΟΦ Δεν ακολουθούμε παντού τις ΗΠΑ

Στο ερώτημα αν σκοπεύει να επιστρέψει στην ενεργό πολιτική δράση, ο
Γεβγκένι Πριμακόφ απαντά με ένα αφοπλιστικό χαμόγελο: «Μα δεν αισθάνομαι ότι
την έχω εγκαταλείψει», λέει προκαλώντας αμηχανία στον συνομιλητή του: «Τυπικά,
ναι, είμαι εκτός πολιτικής. Διατηρώ όμως τις σχέσεις μου και ζητούν τη γνώμη
μου».

Πράγματι, το κινητό του χτύπησε μόλις προσγειώθηκε το αεροπλάνο που τον έφερε
στην Αθήνα. Στην άλλη άκρη της γραμμής ήταν ο Βλαντίμιρ Πούτιν, που πιθανόν να
ήθελε τη συμβουλή του στο Μεσανατολικό.

Σήμερα ο Πριμακόφ είναι πρόεδρος των Οικονομικού και Βιομηχανικού
Επιμελητηρίου της Ρωσίας. Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια όμως ανήκε στα ανώτατα
κλιμάκια της εξουσίας. Σύμβουλος του Γκορμπατσώφ σε θέματα εξωτερικής
πολιτικής, αναπληρωματικό μέλος του Πολίτμπυρο, υπουργός Εξωτερικών,
πρωθυπουργός. Απολαμβάνει την πολιτική χωρίς να υφίσταται τα εξαντλητικά της
ωράρια. Στην Αθήνα βρέθηκε για την παρουσίαση του βιβλίου του, «Η άγνωστη
Ρωσία», που κυκλοφορεί από τον εκδοτικό οίκο Κούριερ Εκδοτική. Ένα βιβλίο που
φωτίζει από τα μέσα τη στάση της ρωσικής ηγεσίας από τον Πόλεμο του Κόλπου
μέχρι το Κόσοβο και προσπαθεί να εξηγήσει τις επιπτώσεις της κατάρρευσης των
κοινωνικών και οικονομικών δομών της Ρωσίας στην πολιτική της.

Ο Γεβγκένι Πριμακόφ χειρίστηκε το θέμα του Κοσόβου από πολύ κοντά, είχε
αναλάβει ειρηνευτική διαδικασία πηγαίνοντας στο Βελιγράδι και έχει την
εντύπωση ότι ο Μιλόσεβιτς έκανε ό,τι ήταν δυνατόν για να σταματήσει ο πόλεμος.
Προτίθεται να καταθέσει λοιπόν μάρτυρας υπεράσπισης αν του το ζητήσουν.
Παραμένει επιφυλακτικός για την αμερικανική παρουσία στην Κεντρική Ασία και
είναι βέβαιος ότι η Ρωσία δεν θα ακολουθήσει τους Αμερικανούς στο Ιράκ.

Θεωρείτε σωστό το ότι δικάζεται ο Μιλόσεβιτς;

Δεν θεωρώ αυτή τη δίκη σωστή. Ακριβώς γι’ αυτό δήλωσα στο Παρίσι ότι θα ήμουν
πρόθυμος να καταθέσω, τουλάχιστον για τα σημεία όπου εγώ ήμουν αυτόπτης
μάρτυρας.

Τι γνώμη έχετε για τους χειρισμούς του στο Κόσοβο;

Δεν υποστηρίζω εξολοκλήρου την πολιτική του. Ήταν μεγάλο λάθος η κατάργηση της
αυτονομίας του Κοσόβου. Θα έπρεπε να είχε συνεννοηθεί εγκαίρως με τους
μετριοπαθείς του Ρουγκόβα. Αυτά όμως δεν δικαιολογούν τη δίκη ενός αρχηγού
κράτους. Δεν ήταν ο Μιλόσεβιτς που προκάλεσε τους βομβαρδισμούς της
Γιουγκοσλαβίας. Και έκανε ό,τι του ζητούσαν για να σταματήσει ο πόλεμος. Εγώ
μπορώ να καταθέσω ως μάρτυρας ότι υποχώρησε πάρα πολύ ώστε να σταματήσουν οι
βομβαρδισμοί. Αυτό το είδα όταν έπειτα από παράκληση του Σιράκ πήγα στο
Βελιγράδι. Και δεν ευθύνεται ο Μιλόσεβιτς για το γεγονός ότι σχεδόν όλοι οι
Σέρβοι έχουν εγκαταλείψει το Κόσοβο.

Μετά τις 11 Σεπτεμβρίου οι Αμερικανοί δείχνουν να εγκαθίστανται πλέον
μόνιμα στην Κεντρική Ασία. Συμφέρει αυτό τη Ρωσία;

Μιλήσατε για μόνιμη αμερικανική παρουσία. Ο κίνδυνος υπάρχει, δεν είναι όμως
ακόμα πραγματικότητα. Οι Αμερικανοί διαβεβαιώνουν ότι η παρουσία τους
συνδέεται αποκλειστικά με τον πόλεμο στο Αφγανιστάν. Αν βέβαια εγκατασταθούν
μόνιμα στην Κεντρική Ασία, δεν θα είναι πολύ καλό ούτε για τη Ρωσία ούτε για
την Κίνα και την Ινδία.

Οι διεθνείς αναλυτές όμως μιλάνε για «αλλαγή των συμμαχιών»…

Δεν είναι έτσι. Όντως η Ρωσία στήριξε τις ΗΠΑ στην επιχείρηση κατά της
τρομοκρατίας στο Αφγανιστάν. Υπήρχαν συναισθηματικοί λόγοι καθώς όλος ο κόσμος
τρόμαξε μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Κανείς δεν αμφιβάλλει ότι ο κόσμος άλλαξε
μετά το τρομοκρατικό χτύπημα στη Νέα Υόρκη και φυσικά θα πρέπει να
δημιουργηθεί μέτωπο κατά της τρομοκρατίας. Δεν πρέπει να ξεχνάμε όμως ότι το
καθεστώς των Ταλιμπάν απειλούσε ευθέως τους συμμάχους μας στην Κεντρική Ασία
και είχε διασυνδέσεις στην Τσετσενία. Η στάση της Ρωσίας βασιζόταν στα
πραγματικά δεδομένα και δεν θα πρέπει να υπάρχουν αμφιβολίες. Αυτό δεν
σημαίνει ότι η Ρωσία θα ακολουθήσει τις ΗΠΑ σε όλα τα ζητήματα.

Εννοείτε το Ιράκ;

Οι ΗΠΑ αναφέρονται στις τρεις χώρες του «άξονα του κακού». Η Ρωσία είναι
κατηγορηματικά αντίθετη στον χωρισμό του κόσμου σε τέτοιες κατηγορίες. Αν
χτυπήσουν οι ΗΠΑ κάποια από αυτές τις χώρες, είμαι απολύτως βέβαιος ότι η
Ρωσία δεν θα τις υποστηρίξει. Επομένως, δεν υπάρχει αλλαγή των συμμαχιών.
Υπάρχει μια κατάσταση που μας ενώνει και τα συμφέροντά μας συμπίπτουν. Θέλουμε
καλές σχέσεις με τις ΗΠΑ. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα διαφοροποιούμαστε, δεν
θα ακολουθούμε την πολιτική μας.

Να επιβάλουμε λύση στο Παλαιστινιακό

Ο Γεβγκένι Πριμακόφ είναι ειδικός σε θέματα Μέσης Ανατολής. Υπήρξε επικεφαλής
του Ινστιτούτου Ανατολικών Σπουδών και συνεργάτης της KGB. Εκτιμά ότι στην
παρούσα φάση η λύση του Μεσανατολικού μόνον από έξω μπορεί να επιβληθεί.

Ποια είναι η εκτίμησή σας για την κατάσταση;

Μιλάμε για έναν πόλεμο. Τον οφείλουμε στον Σαρόν, που επιδιώκει την υπονόμευση
του παλαιστινιακού κράτους. Και δεν θα υπάρξει λύση αν αφήσουμε τις δύο
πλευρές μόνες τους.

Τι πρέπει να γίνει λοιπόν;

Νομίζω ότι διέξοδος από αυτήν την κατάσταση μπορεί να υπάρξει αν επιβάλλουμε
από έξω μια λύση και στις δύο πλευρές. Πρέπει να σχηματιστεί μια ομάδα από τις
ΗΠΑ, τη Ρωσία, την Ευρωπαϊκή Ένωση, τον ΟΗΕ και την Αίγυπτο, τη μόνη ισχυρή
χώρα του αραβικού κόσμου που διατηρεί διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ. Να
συμφωνήσει στη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους και την εγγύηση των συνόρων
του Ισραήλ και να την επιβάλει. Και πιστεύω ότι και από τις δύο πλευρές πολλοί
θα χαρούν πολύ για μια τέτοια λύση. Θα έχουν το άλλοθι ότι δεν το δέχθηκαν,
τους το επέβαλαν.