Με κρεμμύδι «βαφτίζουν» το κρέας

«Ό,τι πληρώσεις παίρνεις». Ο νεαρός κρεοπώλης στη Βαρβάκειο μεταθέτει την
ευθύνη στους καταναλωτές. Θέλεις φθηνό κρέας; Αποδέχεσαι αυτόματα ότι
αγοράζεις εισαγόμενο (που βαπτίζεται ελληνικό) ή προϊόντα που έχουν φθάσει σε
οριακό επίπεδο αντοχής.

Για την κατάσταση των εμπορευμάτων που πωλούνται στην αγορά, οι επιθεωρητές
κάνουν λόγο για τριτοκοσμικές καταστάσεις και προειδοποιούν για τη λήψη άμεσων
μέτρων. Την περασμένη Παρασκευή ο γενικός διευθυντής της Διεύθυνσης Υγείας και
Προστασίας Καταναλωτή της Ε.Ε. κ. Ρόμπερτ Κόλμαν παραδέχτηκε σε συνέντευξη
Τύπου: «Τα προβλήματα που αφορούν την ασφάλεια των τροφίμων είναι διαρκώς
αυξανόμενα στην Ελλάδα».

Αυτές τις ημέρες στο υπουργείο Γεωργίας γίνονται συνεχώς συσκέψεις προκειμένου
να δοθούν απαντήσεις σε όσα αναφέρονται στην έκθεση των επιθεωρητών της Ε.Ε.,
οι οποίοι επισκέφθηκαν τη χώρα τον περασμένο μήνα. Σύμφωνα με εκπρόσωπο του
υπουργείου, δεν προτείνεται το κλείσιμο της αγοράς, αλλά η άμεση έναρξη έργων
βελτιωσής της.

Έτσι, όπως είναι σήμερα η κατάσταση, για να γνωρίζεις τι αγοράζεις θα πρέπει
να έχεις γνώσεις ειδικού. Πώς μπορείς να ξεχωρίσεις ένα αρνί από τη Βουλγαρία,
τη Ρουμανία ή την Αλβανία από ένα ελληνικό; Η πολιτεία έχει επιβάλει
διαφορετικού χρώματος σφραγίδα, που για τα ντόπια είναι μπλε. Όμως σε πολλές
περιπτώσεις το σφράγισμα των ζώων αποδεικνύεται προσοδοφόρο. Για παράδειγμα,
σε πόλη της Στερεάς Ελλάδας οι κτηνίατροι μπορούν να σφραγίζουν από το σπίτι
τους ή από το καφενείο. Αλλά και αν δεν εντοπίζονται πουθενά λόγω φόρτου
εργασίας, τότε επιστρατεύεται το ελληνικό δαιμόνιο με παλιά δοκιμασμένη
συνταγή: Μια πατάτα κομμένη στη μέση ή ένα κρεμμύδι, λίγο μελάνι και το ζώο
αποκτά «σφραγίδα» που όμως αχνοφαίνεται. Η «βάτπιση έχει γίνει». Και αν γίνει
έλεγχος; Τα πράγματα είναι απλά: Ο κρεοπώλης έχει όντως αγοράσει μια μικρή
ποσότητα ντόπιων αρνιών. Με το ίδιο τιμολόγιο πουλάει και τα εισαγόμενα με
σημαντικό οικονομικό όφελος ­ επιπλέον 300 ή 400 δραχμές ανά κιλό.

Σύγκρουση αρμοδιοτήτων

Για τον περιορισμό του φαινομένου, ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Βιομηχανικών
Σφαγείων έχει προτείνει να αναγράφεται η ποσότητα των ντόπιων κρεάτων εκτός
των τιμολογίων και στην ταμειακή μηχανή. Τα προβλήματα αυτά βεβαίως δεν είναι
άγνωστα στις αρμόδιες αρχές. Αλλά έτσι όπως έχουν δομηθεί οι μηχανισμοί
ελέγχου, φαντάζει ιδιαίτερα αισιόδοξο να πει κανείς με σιγουριά ότι ο
καταναλωτής θα πρέπει να νιώθει ασφαλής. Οι Διευθύνσεις Κτηνιατρικής και
Υγιεινής, το Τμήμα Εμπορίου και οι υπηρεσίες του υπουργείου Δημόσιας Τάξης ­
τον τελευταίο καιρό και ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ) ­ διενεργούν
ελέγχους κάτω από ένα καθεστώς συγκρούσεων αρμοδιοτήτων και ξεπερασμένων
αποφάσεων. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι, παρά τις νέες ασθένειες που
έχουν εμφανιστεί (σπογγώδης εγκεφαλοπάθεια, διοξίνες κ.λπ.) στο υπουργείο
Υγείας η σχετική νομοθεσία δεν έχει αλλάξει τα τελευταία 20 χρόνια.

Τον τελευταίο καιρό ο ΕΦΕΤ προσπαθεί να εκσυγχρονίσει, να συστηματικοποιήσει
και να ευθυγραμμίσει τους ελέγχους με των άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Παράλληλα,
δε, να δημιουργήσει βάση δεδομένων με κριτήριο την αντιμετώπιση των σύγχρονων
προβλημάτων. Όμως οι αρμοδιότητες τού εκχωρούνται με το σταγονόμετρο, ενώ
πολλές φορές τον παρακάμπτουν όπως συνέβη πρόσφατα, όταν με κοινή απόφαση των
υπουργείων Γεωργίας και Ανάπτυξης η σήμανση των βοοειδών ανατέθηκε στις
υπηρεσίες του υπουργείου Εμπορίου(!).

Αλλά η κόντρα μεταξύ υπουργείου Γεωργίας και ΕΦΕΤ έχει να κάνει και με άλλα
θέματα. Για παράδειγμα, ο αρμόδιος υφυπουργός για τα σφαγεία και τις λοιπές
εγκαταστάσεις δεν ενημέρωσε τον ΕΦΕΤ για τους ελέγχους που θα έκανε η αρμόδια
επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ελλείψεις

Εξάλλου σοβαρές ελλείψεις παρατηρούνται στους ελέγχους καθ’ όλη τη διάρκεια
της «διαδρομής» του ζώου από το εκτροφείο μέχρι το κρεοπωλείο. Είναι δύσκολο
να γίνει συστηματικός έλεγχος σε όλες τις κτηνοτροφικές μονάδες για την
ποιότητα και τα συστατικά των ζωοτροφών. Όπως είναι δύσκολο, εκτός από τις
περιπτώσεις μεγάλων και οργανωμένων μονάδων, να τηρούνται μητρώα για κάθε ζώο
ώστε να μη χάνονται τα «ίχνη» της προέλευσης.

Μάλιστα, όπως αναφέρεται στο πόρισμα των ελεγκτών του υπουργείου Γεωργίας,
παρά τα προβλήματα που έχουν παρουσιαστεί με τα βοοειδή στην Ευρώπη «δεν
παρέχεται η προβλεπόμενη ενημέρωση προς τις αρχές για την άφιξη και παραλαβή
κρεάτων από τις χώρες της Κοινότητας».

Σφάζουν τα ζώα στην ύπαιθρο

Τα ντόπια. Ποιος μπορεί να εγγυηθεί στον καταναλωτή ότι δεν αγοράζει κρέας από την Αλβανία ή γαύρο από την Ιταλία;

Στα σφαγεία η κατάσταση δεν είναι καλύτερη. Από τα περίπου 160 σφαγεία που
λειτουργούν σήμερα, μόνο τα 53 πληρούν τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές. Τα
υπόλοιπα, τα παραδοσιακού τύπου στέγαστρα, λειτουργούν κάτω από άθλιες
συνθήκες. Υπάρχει πάντα και η σφαγή στην ύπαιθρο χωρίς να τηρείται κανένας
κανόνας υγιεινής. Την περίοδο των γιορτών του Πάσχα το φαινόμενο αυτό είναι
συχνό σε όλη τη χώρα.

Και για πολλούς είναι η «πόρτα» για την ελληνοποίηση πολλών σφαγίων.

Η Κεντρική Κρεαταγορά του Ρέντη, η οποία λειτουργεί από το 1971 (είχε
κατασκευαστεί το 1960 και μέχρι το ’71 λειτουργούσε ως λαχαναγορά) έχει πλέον
ξεπεραστεί: «Οι παρεχόμενοι χώροι στους χρήστες είναι σαφώς ανεπαρκείς και δεν
είναι δυνατόν να προσφέρουν εξυπηρέτηση αλλά ούτε και προστασία της δημόσιας
υγείας», αναφέρεται στο πρακτικό της επιθεώρησης του Οργανισμού Κεντρικής
Αγοράς Αθηνών μετά τον έλεγχο που έγινε στις 12- 12-2001.

Από το υπουργείο Ανάπτυξης έχουν εγκριθεί τα έργα βελτίωσης αλλά δεν έχουν
προχωρήσει. Εκτός των άλλων, απαιτείται και άδεια της Πολεοδομίας και του
ΥΠΕΧΩΔΕ επειδή η αγορά είναι κτισμένη στον Ελαιώνα. Πέραν όλων των άλλων
προβλημάτων, στους ελέγχους που γίνονται και καταγράφονται οι ελλείψεις,
μόνιμη επωδός είναι η παρατήρηση: «Καμία από τις επιχειρήσεις που ελέγχθηκαν
δεν διαθέτει την απαιτούμενη άδεια λειτουργίας με βάση τις κοινοτικές οδηγίες
64/433/ΕΟΚ, 71/118/ΕΟΚ, 77/99/ΕΟΚ».