Πρόσωπα Ο δικηγόρος των εργατών

Ένας διανοούμενος που θέτει τον εαυτό του στην υπηρεσία των απόκληρων της
κοινωνίας: στην Κίνα άλλων εποχών, ο Τζου Λιτάι θα αναγορευόταν «πρότυπο για
τις μάζες».

Τζου Λιτάι. Το «μαύρο πρόβατο» των Κινέζων βιομηχάνων

Αλλά στην αρχή του μήνα, ο δικηγόρος αυτός, που εδώ και πέντε χρόνια
ειδικεύεται στα εργατικά ατυχήματα, ενημερώθηκε από τις αρχές ότι δεν μπορεί
πλέον να ασκεί το επάγγελμά του. Οι λόγοι της απαγόρευσης είναι προσχηματικοί:
στην Κίνα, ένας δικηγόρος επιτρέπεται να δικηγορεί σε πόλη άλλη από αυτή στην
οποία πήρε την άδειά του, αλλά όχι και να διατηρεί εκεί δεύτερο γραφείο· ο
Τζου πήρε την άδειά του στη Σονγκτσίνγκ, αλλά διατηρεί και ένα διαμέρισμα στη
Σενζέν, για το οποίο επιμένει πως δεν είναι γραφείο, απλώς μια στέγη για τους
πελάτες του. Και καταγγέλλει πως οι αρχές θέλουν στην πραγματικότητα να τον
φιμώσουν, επειδή εκθέτει τις επικίνδυνες συνθήκες εργασίας στη Σενζέν, μια
πόλη που έχει γίνει το πειραματικό εργαστήριο του κινέζικου καπιταλισμού.

Το όνομα του 45χρονου Τζου Λιτάι έγινε θρυλικό στην Κίνα μετά το 1995, όταν
στη χώρα ψηφίστηκε για πρώτη φορά νόμος που επιτρέπει στους εργάτες να μηνύουν
τους εργοδότες τους για εργατικά ατυχήματα. Ως τώρα ο Τζου έχει μηνύσει
επιχειρήσεις για λογαριασμό εκατοντάδων εργατών, που παράτησαν τη γη τους για
να δουλέψουν στα εργοστάσια της Σενζέν – και να χάσουν δάχτυλα, χέρια και
πόδια κατασκευάζοντας από κούκλες Μπάρμπι μέχρι πουλόβερ Ραλφ Λόρεν και
παπούτσια Nike. Αναγκάζονται να δουλεύουν 12ωρες βάρδιες, με αποτέλεσμα συχνά
να αποκοιμούνται στη γραμμή παραγωγής και να ακρωτηριάζονται. Όπως η Λιού Τάο,
που το 1999 κατέρρευσε στο υφαντουργείο αφού δούλεψε 78 ώρες υπερωρία σε 19
ημέρες και το μηχάνημα της έκοψε και τα δύο χέρια. Χάρη στον Τζου, το
δικαστήριο τής επιδίκασε πέρυσι το ιλιγγιώδες για τα κινεζικά δεδομένα ποσό
του 1,58 εκατομμυρίου γιουάν (περίπου 200.000 ευρώ, όταν το μεροκάματο είναι
ένα ευρώ).

Στο διώροφο διαμέρισμα του δικηγόρου στη Σενζέν, διαμένουν τουλάχιστον 30
ανάπηροι εργάτες που περιμένουν να δικαιωθούν από τα τοπικά δικαστήρια. Οι
πελάτες του φτάνουν συνολικά τους 700 και ο Τζου εξηγεί πως αμείβεται με 10%
του ποσού που πετυχαίνει να τους επιδικαστεί, ενώ δεν πληρώνουν τίποτε αν
χάσει την υπόθεση. Αυτό που φοβούνται οι αρχές, λέει ο δικηγόρος, είναι μήπως
οι επιτυχίες του αποθαρρύνουν ξένους επενδυτές, οι οποίοι ελπίζουν να
επωφεληθούν από την ανυπαρξία των κανονισμών ασφάλειας στα κινεζικά
εργοστάσια. Και κατέθεσε αμέσως έφεση κατά της εντολής να πάψει να δικηγορεί
στη Σενζέν· γιατί, όπως λέει, «πώς μπορώ να κλείσω τα μάτια μου σ΄ αυτό που συμβαίνει;».