ΓΝΩΜΗ Να ταΐσουμε τα χέρια που θέλουν να μας δαγκώσουν

Ως θέμα για τον τελευταίο τόμο της Ιστορίας του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου
που έγραψε, ο Γουίνστον Τσώρτσιλ σημειώνει: “Το πώς οι μεγάλες δημοκρατίες του
κόσμου θριάμβευσαν, και έτσι μπόρεσαν να συνεχίσουν τα λάθη που σχεδόν τούς
είχαν στοιχίσει την επιβίωσή τους”.

Μισό αιώνα αργότερα, τα λόγια αυτά του Τσώρτσιλ έχουν αποκτήσει ανησυχητική
ενάργεια. Παρ’ ότι η μεγαλύτερη δημοκρατία του κόσμου σήμερα, οι Ηνωμένες
Πολιτείες της Αμερικής, μαζί με τη χαλαρή ομοσπονδία των συμμάχων τους,
εκδίωξαν τους Ταλιμπάν από το Αφγανιστάν με απίστευτη γρηγοράδα, δεν έχουμε
ωστόσο κερδίσει τον πόλεμο εναντίον της τρομοκρατίας.

Τώρα πρέπει να επικεντρωθούμε στο να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να αποφύγουμε
τα σφάλματα των νικητών. Και αυτό σημαίνει ότι πρέπει να καταπολεμήσουμε τη
φτώχεια και την απελπισία που τροφοδοτούν τη διεθνή τρομοκρατία, στο
Αφγανιστάν και αλλού. Προσωπικά, θα ξεχώριζα τρεις στρατηγικές που, ακόμα και
με ωμούς οικονομικούς όρους, θα στοίχιζαν πάρα πολύ λιγότερο στις Ηνωμένες
Πολιτείες απ’ ότι μία ακόμα 11η Σεπτεμβρίου. Οι στρατηγικές αυτές είναι οι
ακόλουθες: εξασφάλιση στοιχειωδών υπηρεσιών υγείας, αντιμετώπιση μεγάλων
περιβαλλοντικών προβλημάτων και δημιουργία προγραμμάτων οικογενειακού
προγραμματισμού σε όλες τις χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου.

Και υπάρχει μια απλή λογική που βρίσκεται πίσω απ’ αυτόν τον τρόπο τού
σκέπτεσθαι. Η λογική αυτή βασίζεται στη σαρωτική αλλαγή που έχει σημειωθεί
στον τρόπο με τον οποίο ο κόσμος λειτουργούσε τα τελευταία 50 χρόνια. Στο
παρελθόν, συχνά έχουμε εμφανίσει την ξένη βοήθεια σαν ευγενική και γενναιόδωρη
βοήθεια σε τρίτους. Και ενώ αυτό μπορεί να συνεχίζει να είναι αληθές, η ξένη
βοήθεια, σήμερα περισσότερο από ποτέ, εκπροσωπεί και την ιδιοτελή βοήθεια.

Αυτό συμβαίνει επειδή η ολοένα και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα των
παγκόσμιων επικοινωνιών και των διεθνών μεταφορών (η παγκοσμιοποίηση, με άλλα
λόγια), δεν σημαίνει απλώς ότι διευκολύνει “εμάς” στο να μπορούμε να στέλνουμε
καλά πράγματα σε “εκείνους”. Η παγκοσμιοποίηση έχει διευκολύνει και “εκείνους”
να στέλνουν “σε μας” κακά πράγματα. Αν, λοιπόν, η κυβέρνησή μας δεν
ακολουθήσει, σε παγκόσμιο επίπεδο, μακροπρόθεσμες πολιτικές πρόληψης κρίσεων,
αντί ­ όπως κάνει τώρα ­ να προσπαθεί απλώς να αντιμετωπίζει τις κρίσεις αυτές
όταν ξεσπάνε, τότε και εμείς οι Αμερικανοί, όπως τόσα άλλη νικηφόρα έθνη του
παρελθόντος, θα είμαστε καταδικασμένοι να επαναλάβουμε τα λάθη των νικητών.

Ο Jared Diamond είναι καθηγητής Δημόσιας Υγείας στο University College
of Los Angeles και είναι συγγραφέας του βιβλίου, «Όπλα, Μικρόβια και Ατσάλι: Η
μοίρα των ανθρώπινων κοινωνιών».