ΣΚΑΚΙ

Η εξέλιξη της σκακιστικής θεωρίας δεν είναι καθόλου άσχετη με τη γενικότερη
εξέλιξη των ιδεών. Την εποχή του Ρομαντισμού, τον 19ο αιώνα, οι σκακιστές δεν
δίσταζαν να θυσιάσουν πιόνια προκειμένου να δημιουργήσουν έναν όμορφο
συνδυασμό. Χωρίς ίσως να υποπτεύονται ότι ένας σκακιστής με τις γνώσεις του
20ού αιώνα θα τους κέρδιζε εύκολα. Σήμερα που στη γλώσσα του πολέμου οι
ασύμμετρες απειλές είναι σε ημερήσια διάταξη, η ασυμμετρία στις σκακιστικές
θέσεις αποτελεί προϋπόθεση για τη νίκη. Αλλά και η γενικότερη στειρότητα σε
επίπεδο ιδεών δεν έχει αφήσει ανεπηρέαστο το σκάκι που, τα τελευταία χρόνια,
αναλώνεται στην προσπάθεια αιφνιδιασμού του αντιπάλου στην πρώτη φάση της
παρτίδας, στο άνοιγμα, με αποτέλεσμα να επιβραβεύεται η απομνημόνευση σε σχέση
με την κριτική σκέψη ­ χωρίς, βέβαια, να παραγνωρίζεται ότι σε υψηλό επίπεδο η
κριτική σκέψη θεωρείται πια δεδομένη.

Το θέμα είναι πολύ ενδιαφέρον. Στην Ελλάδα καταπιάστηκε αρχικά με αυτό ο Ηλίας
Κουρκουνάκης, του οποίου το βιβλίο «Από την Ιστορία του Σκακιού»
(«Βιβλιοσυνεργατική») είναι πια εξαντλημένο. Πρόσφατα όμως κυκλοφόρησε μία
μονογραφία που επιχειρεί μία εισαγωγή στη φιλοσοφία του σκακιού. Την έγραψε ο
γνωστός σκακιστής ­ άλλοτε του Παγκρατίου και σήμερα της Ένωσης Ποντίων
Μελισσίων ­ Χρήστος Κεφαλής και τιτλοφορείται «Η διαλεκτική εξέλιξη στο
Σκάκι». Το κείμενό του χωρίζει τη σκακιστική εξέλιξη σε πέντε στάδια: «απαρχές
του σύγχρονου σκακιού», «από τον Μόρφι στον Λάσκερ», «Μεσοπόλεμος», «σοβιετική
σχολή», «σύγχρονη περίοδος». Και ολοκληρώνεται με δύο εκτενή κεφάλαια για τη
«σπειροειδή μορφή εξέλιξης στο σκάκι» και την «κοινωνική και επιστημονική
διάστασή» του.

Ο Χρήστος Κεφαλής, χημικός στο επάγγελμα, έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα με τη
Διαλεκτική, είναι δε συγγραφέας δύο δοκιμίων για τον Τρότσκι και τον Λούκατς,
με παράλληλες μεταφράσεις κειμένων τους (εκδόσεις «Παρασκήνιο») καθώς και του
βιβλίου «Τρεις Μέρες που δεν συγκλόνισαν τον Κόσμο», μια σάτιρα του
σταλινισμού. Πολύ πρόσφατα κυκλοφόρησε και το βιβλίο του «Οι Διαλεκτικοί της
Συμφοράς και οι Συμφορές της Διαλεκτικής» (εκδόσεις «Κορφή»). Η μονογραφία του
για τη σχέση διαλεκτικής και σκακιού διατίθεται από το βιβλιοπωλείο
Γκούτενμπεργκ (Σόλωνος 103), και από τον ίδιο στη διεύθυνση: Μελισσίων 11,
Μαρούσι, τηλ. 6129.047.