Ό,τι και να τους λες, η θέση τους για το ζήτημα της τρομοκρατίας είναι δεδομένη

Το ρεπορτάζ του CBS για την 17Ν δεν ήταν το πρώτο, αλλά δυστυχώς ούτε και το
τελευταίο. Στην Αθήνα επρόκειτο να έρθει και το NBC για το ίδιο θέμα. Σύμφωνα
με καλά ενημερωμένες πηγές, η κατεύθυνση της έρευνας δεν ήταν πολύ διαφορετική
από όσα έχουμε δει έως τώρα με τη γνωστή επωδό: «Αυτή είναι η χώρα που θα
φιλοξενήσει τους Ολυμπιακούς του 2004». Έχει προηγηθεί το βρετανικό BBC, ενώ
στους ίδιους τόνους κινείται και το CNN.

Έχει η Ελλάδα πρόβλημα εικόνας; Σαφώς. Στελέχη της κυβέρνησης, που έχουν
παραχωρήσει συνεντεύξεις ή ανεπίσημη ενημέρωση στους παραγωγούς διαφορετικών
αμερικανικών καναλιών, επισημαίνουν ότι «τα πρόσωπα αλλάζουν, αλλά οι
ερωτήσεις είναι ίδιες». «Γιατί αφέθηκε ελεύθερος ο τάδε; Γιατί ο δείνα
τιμωρήθηκε με τρεις μήνες και όχι με πέντε χρόνια φυλακή;». Το πρώτο
συμπέρασμα είναι ότι οι ξένοι δημοσιογράφοι που έρχονται στην Αθήνα αντλούν
την πληροφόρησή τους από τις ίδιες πηγές. Το δεύτερο συμπέρασμα είναι πως
«ό,τι και να τους λες, η θέση τους για το ζήτημα της τρομοκρατίας είναι
δεδομένη». Οι ίδιες κυβερνητικές πηγές παραδέχονται επίσης ότι «τα τελευταία
χρόνια, οι Αμερικανοί έχουν αλλάξει την ατζέντα των ελληνοαμερικανικών
σχέσεων. Στο παρελθόν βασικά θέματα ήταν η Τουρκία και το Κυπριακό. Τώρα, το
ζήτημα αιχμής δεν είναι εξωτερικό, αλλά εσωτερικό: η τρομοκρατία». Πρόκειται
για ένα θέμα το οποίο φέρνει σε δύσκολη θέση την Ελλάδα, αφού είναι
μονοσήμαντο. Η Αθήνα καλείται ουσιαστικά να εξηγήσει γιατί δεν υπάρχουν
αποτελέσματα ­ δηλαδή συλλήψεις. «Είναι ένα γήπεδο που δεν μας ευνοεί. Το μόνο
που μπορούμε να διεκδικήσουμε είναι περισσότερο χρόνο».

Η τρομοκρατία έγινε το υπ’ αριθμόν ένα θέμα των ελληνοαμερικανικών σχέσεων το
1999. Αφορμή ήταν η επίσκεψη Κλίντον. Ο τότε πλανητάρχης ήθελε διακαώς να
φωτογραφηθεί στον Παρθενώνα ­ εν μέρει και γιατί η σύζυγός του Χίλαρι θα
κατέβαινε υποψήφια γερουσιαστής στη Νέα Υόρκη και ενδιαφερόταν για
ελληνοαμερικανικούς ψήφους. Όλα έβαιναν καλώς και ο τότε πρέσβης Νίκολας
Μπερνς έβλεπε την επίσκεψη ως ευκαιρία για «να γυρίσει η σελίδα» του ελληνικού
αντιαμερικανισμού. Προφανώς είχε υπολογίσει χωρίς τους ανώνυμους «Αμερικανούς
αξιωματούχους» που δήλωσαν στην εφημερίδα «Washington Post» περίπου ότι το
ΠΑΣΟΚ καλύπτει τους τρομοκράτες.

Από εκεί και πέρα, η επίσκεψη πήρε την κατηφόρα, καθώς το ζήτημα της ασφάλειας
επισκίασε τα πάντα. Αθήνα και Ουάσιγκτον ενεπλάκησαν σε διαπραγματεύσεις για
το από πού θα περάσουν οι διαδηλώσεις και πόσο θα πλησιάσουν οι πολίτες τον
πρόεδρο ­ ο οποίος κινδύνευε από τους ασύλληπτους τρομοκράτες της 17Ν.
Αμερικανοί διπλωμάτες είχαν μετά να λένε, όχι χωρίς πικρία, ότι η μόνη εικόνα
από το πέρασμα του Κλίντον στην Αθήνα ήταν οι φωτιές στην Ομόνοια.

Το 2000 ήταν χειρότερο. Όπως σε κάθε έτος προεδρικών εκλογών στις ΗΠΑ, η
γραφειοκρατία είχε τον πρώτο λόγο. Παραζαλισμένη από αλλεπάλληλες εκθέσεις για
την τρομοκρατία, που περίπου εξομοίωναν την Ελλάδα με το Πακιστάν, η κυβέρνηση
είχε αρχίσει να συνειδητοποιεί τους κινδύνους που είχε ο συσχετισμός με το
2004. Και τότε δολοφονήθηκε από τη 17Ν ο Βρετανός στρατιωτικός ακόλουθος
Στίβεν Σόντερς. Έχοντας πλέον να αντιμετωπίσει Λονδίνο και Ουάσιγκτον μαζί, η
Αθήνα άλλαξε τακτική. Σιωπηρά αλλά ουσιαστικά, το υπουργείο Δημόσιας Τάξης
άρχισε να συνεργάζεται με αμερικανικές και βρετανικές υπηρεσίες. Η έρευνα ήταν
πλέον κοινή.

Η πολιτική αυτή είχε κατευναστικά αποτελέσματα. Οι δημόσιες δηλώσεις και οι
εκθέσεις εξέλειψαν. Παραμονές της επίσκεψης Σημίτη στην Ουάσιγκτον, στο Μέγαρο
Μαξίμου πίστευαν ότι «δεν υπάρχει πρόβλημα με την τρομοκρατία. Η συνεργασία με
τους Αμερικανούς είναι πολύ καλή και οι υπηρεσίες τους είναι συνυπεύθυνες για
τις έρευνες». Είναι όμως έτσι; Οι Αμερικανοί έχουν συγκεκριμένες ιδέες ­
κυρίως προς την κατεύθυνση συλλήψεων ­ τις οποίες η Αθήνα δεν συμμερίζεται. Το
περιθώριο χρόνου που εξασφάλισε η πολιτική της αντιτρομοκρατικής συνεργασίας
φαίνεται ότι τελειώνει. Η Αθήνα αρέσκεται στο να χρεώνει τις ακραίες
αντιλήψεις για δήθεν συγκάλυψη της 17Ν από το ΠΑΣΟΚ σε πρώην διπλωμάτες ή
στελέχη των μυστικών υπηρεσιών ­ δηλαδή σε συνταξιούχους ­ με τη δικαιολογία
ότι κουβαλούν προσωπικές πίκρες και οργή από το παρελθόν. Δεν είναι όμως
βέβαιο ότι τα πράγματα είναι ακριβώς έτσι. Πρώην και εν ενεργεία στελέχη των
ΗΠΑ έχουν μάλλον ταυτόσημες αντιλήψεις. Απλώς οι πρώτοι είναι ελεύθεροι να
κάνουν δηλώσεις.