Η χρονιά των κλώνων

Μέσα στους επόμενους δύο μήνες, σε κάποιο σημείο του κόσμου, μια γυναίκα θα
αρχίσει να κυοφορεί τον πρώτο ανθρώπινο κλώνο. Ο Σεβερίνο Αντινόρι μάς έχει
επανειλημμένως διαβεβαιώσει γι’ αυτό. Να τον πιστέψουμε;

Ανθρώπινος κλώνος. Ο πρώτος θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητος, αν καταφέρουν οι επίδοξοι «δημιουργοί» του να τον κρατήσουν κρυφό

Έγινε διάσημος το 1994, όταν επέτρεψε σε μία γυναίκα 62 ετών να γίνει μητέρα.
Πυροδότησε θύελλα αντιδράσεων στα τέλη Ιανουαρίου του 2001, όταν ανακοίνωσε
ότι ξεκινούσε τις προσπάθειες δημιουργίας του πρώτου ανθρώπινου κλώνου.
Έκτοτε, ο δρ Αντινόρι, ο περιβόητος πλέον Ιταλός γυναικολόγος, έχει προβεί σε
αρκετές αντικρουόμενες δηλώσεις: θα πραγματοποιήσει τα πειράματά του στις ΗΠΑ,
σε μια “μεσογειακή χώρα”, σε κάποιο πλοίο… Έχοντας πάντα στον πλευρό του τον
Κύπριο ανδρολόγο Παναγιώτη Ζαβό, υποστηρίζει ότι πολλές εκατοντάδες ζευγάρια
που δεν μπορούν να κάνουν παιδιά είναι έτοιμα να δοκιμάσουν τη μέθοδο της
κλωνοποίησης.

Πρέπει να τον πάρουμε στα σοβαρά; Κι αν δεν κάνει αυτός το μεγάλο βήμα, μπορεί
άραγε να το κάνει κάποιος άλλος, για παράδειγμα η Γαλλίδα βιοχημικός Μπριζίτ
Μπουασελιέ, από την αίρεση των ραελιανών; Στις 25 Νοεμβρίου του 2001, η
αμερικανική εταιρεία Advanced Cell Technology ανακοίνωνε θριαμβευτικά τη
δημιουργία του πρώτου κλώνου ανθρώπινου εμβρύου. Όχι για αναπαραγωγικούς
σκοπούς, αλλά για ιατρικούς, για την εξαγωγή πολύτιμων βλαστικών κυττάρων.
Τελικά, αποδείχθηκε ότι είχε απλώς δημιουργήσει μερικά προέμβρυα αποτελούμενα
από έξι κύτταρα ­ κανένα από τα οποία δεν επέζησε. Έξι γυναίκες, όμως, δώρισαν
για την περίπτωση ωάριά τους. Ένα βήμα έχει ήδη γίνει.

Διότι, μέχρι νεωτέρας διαταγής, δεν μπορούμε να δημιουργήσουμε κλώνους χωρίς
ωάριο. Ο πυρήνας ενός ενήλικου κυττάρου ­ δερματικού, θυλακικού ­ περιέχει το
σύνολο των γενετικών πληροφοριών που χαρακτηρίζουν τον δότη ή τη δότρια. Για
να πυροδοτήσει, όμως, αυτό το “γενετικό λογισμικό” την κυτταρική διαίρεση που
θα οδηγήσει στην ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου ανθρώπινου πλάσματος, πρέπει να
αναπρογραμματιστεί. Και μόνο το περίβλημα του ωαρίου (εκκενωμένο από τη
γενετική κληρονομιά του) μπορεί να πραγματοποιήσει αυτόν τον
αναπρογραμματισμό, κάτω από συνθήκες που παραμένουν εν μέρει μυστηριώδεις.

Πριν από τη γέννηση της Ντόλι, τον Ιούλιο του 1996, θεωρούσαμε αδύνατο αυτόν
τον αναπρογραμματισμό ενός κυττάρου. Η προβατίνα από τη Σκωτία απέδειξε το
αντίθετο. Μόνο που, τις περισσότερες φορές, ο αναπρογραμματισμός αποτυγχάνει.
Σε κάθε κλώνο που δημιουργείται, αντιστοιχούν δεκάδες άλλοι που πεθαίνουν σε
εμβρυακό στάδιο. Και ανάμεσα σε αυτούς που ζουν, πολλοί υποφέρουν από
διαταραχές του ανοσοποιητικού, του αναπνευστικού ή του κυκλοφορικού
συστήματος. Οι υποψήφιοι για την αναπαραγωγή μέσω κλωνοποίησης γνωρίζουν άραγε
αυτούς τους κινδύνους, για να μην αναφερθούμε στις ψυχολογικές συνέπειες που
μπορεί να έχει η δημιουργία του γενετικού αντιγράφου ενός γονέα.

Και αν, σε πείσμα όλων αυτών των εμποδίων, τεχνικών, νομικών και ηθικών,
γεννηθεί πράγματι ένας ανθρώπινος κλώνος μέσα στο 2002; “Ποιος μπορεί να
καθορίσει αν το παιδί που κυοφορεί μία Αμερικανίδα είναι αποτέλεσμα φυσικής
σύλληψης, τεχνητής γονιμοποίησης ή κλωνοποίησης; Κάτι τέτοιο, πιστέψτε με, θα
ήταν πολύ δύσκολο”, έλεγε η Μπριζίτ Μπουασελιέ τον περασμένο Αύγουστο. Ο
πρώτος κλώνος, δηλαδή, θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητος. Αν αντέξουν οι
επίδοξοι “δημιουργοί” του να τον κρατήσουν κρυφό.

Τα επιστημονικά επιτεύγματα του 2001

* 15 Ιανουαρίου

Ανακαλύπτονται στους λόφους του Τούγκεν, στην Κένυα, απολιθωμένα τμήματα οστών
(σιαγόνες, δόντια, μηριαία οστά) τα οποία έχουν έξι εκατομμύρια χρόνια ζωής
και σκιαγραφούν το πορτρέτο ενός ενδιάμεσου όντος, με σιαγόνα πιθήκου και
βάδισμα ανθρώπου.

* 25 Ιανουαρίου

Ο Λένε Χάου και οι συνεργάτες του από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ
αιχμαλωτίζουν σε άτομα παγωμένου νατρίου το πιο γρήγορο κύμα του σύμπαντος: το
φως. Για ένα χιλιοστό του δευτερολέπτου, χρόνος επαρκής για να διανύσουν 300
χιλιόμετρα, τα φωτόνια παύουν να κινούνται.

* 23 Μαρτίου

Ο διαστημικός σταθμός Μιρ, το καμάρι της ρωσικής αεροδιαστημικής βιομηχανίας,
ολοκληρώνει τη «σταδιοδρομία» του έπειτα από 15 χρόνια.

* 28 Απριλίου

22,8 εκατομμύρια ευρώ. Αυτό το ποσό πληρώνει ο Αμερικανός Ντένις Τίτο
προκειμένου να απολαύσει τη Γη από ύψος 385 χιλιομέτρων, μέσα από το
διαστημόπλοιο Soyouz. Είναι ο πρώτος τουρίστας του Διαστήματος.

* 2 Ιουλίου

Μεταμοσχεύεται στον 50χρονο Αμερικανό Ρόμπερτ Τουλς η πρώτη τεχνητή καρδιά που
λειτουργεί χωρίς μηχανική υποστήριξη, επίτευγμα της εταιρείας Abiomed. Ο Τουλς
θα επιζήσει για τέσσερις μήνες.

* 7 Σεπτεμβρίου

Ο καθηγητής Ζακ Μαρεσό χειρουργεί από τη Νέα Υόρκη μία ασθενή που νοσηλεύεται
στο Στρασβούργο και αποδεικνύει την αποτελεσματικότητα των ρομπότ που
αναπαράγουν, 7.500 χιλιόμετρα μακριά, με εκπληκτική ακρίβεια, τις κινήσεις του
ιατρού.

* 27 Νοεμβρίου

Αμερικανική ομάδα ανιχνεύει, για πρώτη φορά, ατμόσφαιρα σε έναν πλανήτη που
απέχει περισσότερα από 150 έτη φωτός από τη Γη: τον HD 209 458.