Πιο κοντά η Ευρώπη, πιο οδυνηρές οι συγκρίσεις

Οι ουρές στις τράπεζες και στα καταστήματα και οι «στρογγυλοποιήσεις» των
τιμών πολλών προϊόντων και υπηρεσιών προς τα πάνω δεν θα είναι οι μόνοι και ­
κυρίως ­ δεν θα είναι οι μεγαλύτεροι πονοκέφαλοι για την κυβέρνηση, στις αρχές
του ερχόμενου χρόνου.

Το ευρώ φέρνει μαζί του έναν αέρα Ευρώπης και στην Ελλάδα, που θα προκαλέσει,
στο πέρασμά του, πολύ μεγάλη αναστάτωση. Χαρακτηριστική περίπτωση οι μισθοί,
που κάθε άλλο παρά ευρωπαϊκοί είναι. Το ενιαίο νόμισμα θα κάνει τις συγκρίσεις
των δικών μας μισθών με τους μισθούς των Ευρωπαίων τόσο εύκολες, όσο είναι
σήμερα οι συγκρίσεις, που κατά καιρούς δημοσιεύονται, μεταξύ των μισθών των
υπαλλήλων του ιδιωτικού τομέα και των ΔΕΚΟ. Και αν αυτές οι συγκρίσεις, στο
εσωτερικό της χώρας, προκαλούν δυσαρέσκεια στους μη ευνοημένους, οι άλλες, με
τις χώρες της ζώνης του ευρώ, θα προκαλέσουν σίγουρα αγανάκτηση σε πολλούς.
Μετά 20 χρόνια συμμετοχής στην Ευρωπαϊκή Ένωση και μετά την εξάντληση δύο
Κοινοτικών Πλαισίων Στήριξης, η Ελλάδα δεν κατάφερε παρά να… κρατήσει την
τελευταία θέση σε ό,τι αφορά το εισόδημα, αφού την παραχώρησε πρόσκαιρα στην
Πορτογαλία. Εκεί παραμένει και σήμερα, με το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της μόλις στο
70% του μέσου κοινοτικού και πασχίζοντας να το φτάσει στο 80%, στην επόμενη
πενταετία, αν όλα πάνε καλά και διατηρήσει έναν ρυθμό ανάπτυξης διπλάσιο από
τον κοινοτικό.

Οι τιμές

Μετά τις συγκρίσεις των μισθών, θα περάσουμε μοιραία στις συγκρίσεις των
τιμών, για να διαπιστώσουμε ότι η Ελλάδα δεν είναι πλέον η «φθηνή» χώρα που
κάποτε θεωρούσαμε πως ήταν. Και αυτό δεν ισχύει, ίσως, τόσο για τις τιμές των
αυτοκινήτων, που ήταν παλαιότερα το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα, όσο για τα
είδη καθημερινής κατανάλωσης, την ένδυση και υπόδηση, ακόμη και για τα
τυποποιημένα τρόφιμα. Φθηνή εξακολουθεί να είναι η Ελλάδα μόνο σε ορισμένα
είδη, όπως στα φρέσκα φρούτα και λαχανικά. Στα άλλα έχει γίνει ακριβή και
μάλιστα χωρίς να έχει βελτιώσει πάντα την ποιότητά τους.

Το δυστύχημα για τους Έλληνες, όμως, είναι ότι η χώρα είναι γεωγραφικά
απομονωμένη από την Ευρώπη και δεν θα μπορέσουν εύκολα να εκμεταλλευθούν τη
δυνατότητα των συγκρίσεων που δίνει το ευρώ για να πραγματοποιήσουν τις αγορές
τους από τις φθηνότερες χώρες.

Οι υπηρεσίες

Όσο για το επίπεδο των υπηρεσιών που παρέχονται από το Δημόσιο, όπως στον
τομέα της υγείας και της παιδείας, είναι περιττό ακόμη και να αποπειραθεί
κανείς να κάνει τις συγκρίσεις μεταξύ της Ελλάδας και της υπόλοιπης Ευρώπης,
παρά το γεγονός ότι ο Έλληνας υφίσταται την ίδια, περίπου, φορολογική
επιβάρυνση με τον Ευρωπαίο φορολογούμενο.

Όλα αυτά τα προβλήματα είναι αλληλένδετα και αφορούν το χαμηλό επίπεδο
ανάπτυξης της χώρας, σε σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη. Η μείωση του
ελλείμματος, η υποχώρηση του πληθωρισμού και η πτώση των επιτοκίων δεν
φέρνουν, υποχρεωτικά, και ανάπτυξη. Βεβαίως, βοηθούν. Το σταθερό
μακροοικονομικό περιβάλλον είναι προϋπόθεση για την προσέλκυση κεφαλαίων, για
να γίνουν επενδύσεις που θα δημιουργήσουν πλούτο, θα αυξήσουν τις θέσεις
εργασίας, θα βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα και θα επιτρέψουν την αύξηση των
μισθών και των εισοδημάτων. Αλλά δεν είναι η μόνη προϋπόθεση.

Τα κεφάλαια, κυρίως τα ξένα, κάνουν και αυτά τις ευρωπαϊκές τους συγκρίσεις.
Για να προτιμήσουν την Ελλάδα, ζητούν πρώτα απ’ όλα ασφάλεια, όχι συχνές
αλλαγές νομοθεσίας, καλό επίπεδο υποδομών στις μεταφορές και στις
τηλεπικοινωνίες, αλλά ζητούν και «ευελιξία», δηλαδή μεγαλύτερη ελευθερία στο
να εφαρμόζουν τα ωράρια που τους εξυπηρετούν και να κάνουν τις απολύσεις που
θέλουν, όποτε θέλουν.

Η κυβέρνηση έχει, λοιπόν, μπροστά της έναν δύσκολο δρόμο, αφενός για να
αποφασίσει πού θα υποχωρήσει και πού όχι, στο θέμα της εργατικής νομοθεσίας,
και αφετέρου για να κινητοποιήσει τον κρατικό μηχανισμό και να βελτιώσει την
απόδοσή του, έτσι ώστε να μην αποθαρρύνει τους υποψήφιους επενδυτές.

Οι επιχειρήσεις

Ο άνεμος του ευρώ και των συγκρίσεων που αναπόφευκτα θα φέρει θα φτάσει
ασφαλώς και στις ελληνικές επιχειρήσεις. Μπορεί ο ΣΕΒ να έκανε, την περασμένη
εβδομάδα, κριτική στην κυβέρνηση για άτολμη πολιτική ιδιωτικοποιήσεων, αλλά
και οι ελληνικές επιχειρήσεις δεν χαρακτηρίζονται στο σύνολό τους από
ιδιαίτερη τόλμη και επιχειρηματικότητα. Αντίθετα, πολλές στηρίχθηκαν και
στηρίζονται ακόμη στις “σχέσεις” τους με το κράτος, από το οποίο
χρηματοδοτούνται ποικιλοτρόπως, ενώ ελάχιστες είναι εκείνες που έκαναν τις
αναγκαίες προσαρμογές για να ανοίξουν τα φτερά τους και να πετάξουν στις
ευρωπαϊκές αγορές.

Όλες αυτές οι συγκρίσεις, στην εποχή του ευρώ, θα είναι στην πρώτη γραμμή της
επικαιρότητας. Και μάλλον για το καλύτερο, αφού ίσως συμβάλλουν στη λήψη
μέτρων, ώστε να είναι αύριο λιγότερο καταλυτικές.