ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Κάτω από ένα γυάλινο θόλο

«Η Ευρώπη γεννήθηκε και ανδρώθηκε σε στιγμές κρίσης. Σε στιγμές κρίσης
μπορεί και να ναυαγήσει».

«Αλλάξτε τον κόσμο». Από διαδήλωση αλληλεγγύης στους Παλαιστίνιους που έγινε το Σάββατο στις Βρυξέλλες

Η προειδοποίηση αυτή περιέχεται σε μια έκκληση που απηύθυνε αυτές τις μέρες η
δεύτερη γενιά των πατέρων της Ευρώπης, η γενιά του Κολ και του Σμιτ, του
Αντρεότι και του Μπαρ, του Ροκάρ, του Γκονθάλεθ και του Τζένκινς. Και αφορά
μια Ευρώπη παγιδευμένη στα σχήματα του παρελθόντος, μια Ευρώπη ακινητοποιημένη
από τη δύναμη της αδράνειας, μια Ευρώπη που μοιάζει να ζει κάτω από ένα
γυάλινο θόλο: οι θόρυβοι του έξω κόσμου δεν κατορθώνουν να τη διαταράξουν, οι
σεισμικές μεταβολές του 1989 και του 2001 δεν την προβληματίζουν. Αισθάνεται
βέβαια κάποια ανασφάλεια μπροστά στην επιθετικότητα της δύναμης που την
προστάτευε σε όλη τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, των Ηνωμένων Πολιτειών.
Υποπτεύεται πως κάτι σημαντικό γίνεται γύρω της ­ και προσπαθεί να οργανωθεί.
Τα μέσα δεν της λείπουν, ούτε η καλή θέληση: αυτό που λείπει, γράφει η
Μπάρμπαρα Σπινέλλι στη Στάμπα, είναι η πολιτική.

Ο Ζαν Μονέ έλεγε ότι πρέπει πρώτα να προσδιοριστεί ένα κοινό συμφέρον και στη
συνέχεια να οργανωθεί η προώθησή του. Μην μπορώντας να προσδιορίσουν αυτό το
συμφέρον, οι σημερινοί ηγέτες της Ευρώπης περιορίζονται στην οργάνωση.
Αποτυγχάνουν έτσι και στο ένα και στο άλλο. Με το κοινό ανακοινωθέν τους στο
Λάακεν, για παράδειγμα, υποστηρίζουν τη συγκρότηση μιας διεθνούς ειρηνευτικής
δύναμης στο Αφγανιστάν και ταυτόχρονα καλούν τις Ηνωμένες Πολιτείες να μην
επεκτείνουν τις στρατιωτικές τους επιχειρήσεις πέραν της χώρας αυτής.
Εμφανίζονται έτσι χωρίς πολιτική μπροστά στη δεύτερη μεγάλη μετάλλαξη της
τελευταίας δεκαετίας. Η πρώτη ήταν η μετάλλαξη του χρόνου: μετά την πτώση του
Τείχους, οι εξελίξεις άρχισαν να τρέχουν με ιλιγγιώδη ταχύτητα, η Ευρώπη μόλις
και μετά βίας μπορούσε να τις παρακολουθήσει. Οι επιθέσεις της 11ης
Σεπτεμβρίου, όμως, σηματοδότησαν και τη μετάλλαξη του χώρου. Η απειλή της
τρομοκρατίας δεν προέρχεται πλέον από μια συγκεκριμένη χώρα ή ομάδα χωρών, οι
πόλεμοι του σύγχρονου μηδενισμού ξεπερνούν τα εθνικά σύνορα, είναι
παγκοσμιοποιημένοι, μοιάζουν με ένα χταπόδι που αγκαλιάζει χώρες όπως το Ιράκ,
το Σουδάν, η Υεμένη, η Σομαλία, η Συρία. Πώς τους αντιμετωπίζεις; Η Αμερική
έχει κάποιους στόχους, ίσως ηγεμονικούς, ίσως ιμπεριαλιστικούς, ίσως αφελείς,
αλλά πάντως έχει κάτι να πει. Η Ευρώπη πώς σκέπτεται να αντιμετωπίσει την
τρομοκρατία; Με ευχολόγια;

Μέχρι πρόσφατα, πολλοί έλεγαν ότι θα χρειαστούν δεκαετίες για να γεννηθεί ένα
κοινό νόμισμα, κι άλλες τόσες δεκαετίες για να υπάρξει μια κοινή πολιτική στον
τομέα της ασφάλειας ή της εξωτερικής πολιτικής. Σήμερα, αυτός ο
κατακερματισμός του χρόνου έχει χάσει το νόημά του. Η Ευρώπη πρέπει να
αντιμετωπίσει τις προκλήσεις σήμερα, όχι αύριο. Πρέπει να ενεργοποιηθεί στη
Μέση Ανατολή για να διασώσει την ειρήνη. Πρέπει να παρέμβει στο Αφγανιστάν,
που δεν μπορεί να εγκαταλειφθεί ξανά στην τύχη του. Η Ευρώπη δεν έχει δικαίωμα
να ναυαγήσει.