ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Τα παιδιά γίνονται καλοί στρατιώτες

«Εσείς οι δυτικοί κάνετε λάθος», είπε στους δημοσιο-γράφους, πριν από λίγες
ημέρες, κάποιος λοχαγός από τις εμπόλεμες χώρες του Τρίτου Κόσμου. «Τα παιδιά
γίνονται θαυμάσιοι στρατιώτες». Και οι δυτικοί σοκαρίστηκαν ή έκαναν ότι
σοκαρίστηκαν, επειδή κατά βάθος το ξέρουν πολύ καλά, όπως το ξέρουμε όλοι μας.
Τα παιδιά γίνονται θαυμάσιοι στρατιώτες, αν είναι αυτό που θέλεις να τα
κάνεις. Παίζουν πόλεμο με το που θα περπατήσουν, τίποτα ευκολότερο λοιπόν από
το να τους δώσεις ένα όπλο και να τα ρίξεις στη μάχη. Είναι υπερκινητικά,
είναι άμυαλα και το μόνο που χρειάζεται είναι να φοβούνται τους ανωτέρους
τους, πράγμα πανεύκολο. Όλα τα παιδιά φοβούνται όλους τους μεγάλους. Όλα τα
παιδιά γίνονται καλοί στρατιώτες, καλοί ζητιάνοι, καλοί εργάτες, καλοί
σκλάβοι, καλοί υπηρέτες, καλές πόρνες, καλοί κλέφτες. Οτιδήποτε χρειάζεται
ταπείνωση και υποταγή το κάνουν τα παιδιά καλύτερα, αφού είναι, λόγω μεγέθους
και απειρίας, μικρά και εξαρτημένα. Το πιο δύσκολο, δαπανηρό και επίπονο είναι
να τα σέβεσαι, να τ’ αγαπάς, να θέλεις να τα κάνεις πολίτες, ελεύθερους
ανθρώπους, να τους δώσεις ευκαιρίες. Αυτό το δοκιμάζουν οι δυτικοί, αφού
προσπαθούν να μορφώσουν τα παιδιά τους, κατά παράδοση και συνήθεια, και
πασχίζουν να τα μάθουν γράμματα, σπουδάγματα, τέχνες και ξένες γλώσσες, όπως
κάνουν και οι ανατολικοί εξάλλου, και οι βόρειοι, και οι νότιοι, και οι
πάντες, από όλα τα σημεία του ορίζοντα. Το δύσκολο είναι να πάρουμε τα παιδιά
από τα χέρια των λοχαγών (και πώς τα παίρνουμε, εμείς οι «δυτικοί»;) και να τα
κάνουμε παιδιά, όπως το λέει η λέξη, μικρά των ανθρώπων που εκπαιδεύονται για
να γίνουν άνθρωποι.