ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Στα δίχτυα της Αράχνης

Ζούμε στην εποχή της παγκοσμιοποίησης του εγκλήματος. Καμία χώρα στον
πλανήτη δεν μπορεί ν’ αποφύγει τον κίνδυνο που απορρέει από το διεθνικό /
υπερεθνικό οργανωμένο έγκλημα. Οι εγκληματικές οργανώσεις προσαρμόζονται στη
νέα γεωπολιτική ταχύτερα από τις δημοκρατίες και τις κοινωνίες.

Πωλούνται οι λαοί χωρίς ακροατήριο στον πλειστηριασμό

Π. Καραβασίλη, Η νέα βία

Η διεθνής αγορά του εγκλήματος περιλαμβάνει τα πάντα: από ξέπλυμα βρώμικου
χρήματος μέχρι εμπόριο όπλων και ναρκωτικών, από παράνομη διακίνηση / εμπορία
ανθρώπων μέχρι πολιτικές εκτελέσεις.

Η οργάνωση, η ιεραρχία, το μεγάλο κέρδος, η χρήση βίας αλλά και τεχνικής, ο
αποκεντρωτικός χαρακτήρας και τα διασυνοριακά δίκτυα, η διάρκεια, η εναλλαγή
προσώπων, ο επαγγελματισμός και η σύγχρονη τεχνολογία, οι πολιτικές επιρροές
και η τρομοκράτηση του κόσμου, η συστηματικότητα στον σχεδιασμό και στην
εκτέλεση των εγκληματικών πράξεων και, τέλος, η omerta συνιστούν τα πλέον
κρίσιμα χαρακτηριστικά των διεθνικών εγκληματικών οργανώσεων.

Συνυφασμένη είναι και η διαφθορά στον δημόσιο τομέα και η απορρόφηση
παραγωγικών πόρων για την καταστολή. Η μορφή αυτή εγκληματικότητας
μετατρέπεται είτε σε «εθνικό σπορ» είτε σε «εθνικό κίνδυνο».

Πλάι (ή και μέσα) στις «Εταιρείες Εγκλήματος» αναπτύσσονται και άλλες μορφές
συλλογικών εκτροπών (συμμορίες ανηλίκων, πολυκτονίες, παράλογες μαζικές
δολοφονίες, εγκλήματα εκ πεποιθήσεως κ.λπ.). Πολλές φορές ακόμα και οι
τρομοκράτες προβάλλουν την «πεποίθησή τους» ή την ιδεολογία τους ως ηθικό
χρέος τέλεσης ενός «χτυπήματος», ενισχύοντας την άποψη ότι η τρομοκρατία δεν
συνιστά ένα παράλογο προϊόν μιας λογικής κοινωνίας αλλά αναδεικνύει τον λογικό
εκφυλισμό της πολιτικής διαδικασίας σε βία χωρίς κανόνες.

Όσοι πιστεύουν ότι η σύγχρονη εγκληματικότητα (πολιτική ή μη) δεν
αντιμετωπίζεται με «βόμβες», πρέπει να συμφωνήσουν σε κάποια αυτονόητα:

1. ΟΧΙ στο αστυνομικό κράτος εκτάκτου ανάγκης

2. ΟΧΙ στη δικαιοσύνη εκτάκτου ανάγκης (με στρατοδικεία κ.λπ.)

3. ΟΧΙ στην επιστροφή των βασανιστών και των βασανιστηρίων

4. ΟΧΙ σε ευρω-τρομονόμους που τρομοκρατούν τους πολίτες και τα
κινήματα

5. ΟΧΙ στους περιορισμούς των ελευθεριών και των δικαιωμάτων

6. ΟΧΙ στην ενίσχυση ρατσιστικών τάσεων εν είδει παράπλευρων ζημιών

7. ΟΧΙ στη Securitomania (με θωρακισμένα σπίτια και πόλεις – φρούρια)

8. ΟΧΙ στην κουλτούρα του φόβου και στη διεθνή ψύχωση (αν)ασφάλειας

9. ΟΧΙ στην κατάλυση κάθε μορφής ασύλου προστασίας

10. ΟΧΙ στην κατασκευασμένη διεθνή / παγκόσμια τάξη η οποία εν ονόματι
μιας νέας αυτοκρατορίας χαρακτηρίζει κράτη – ταραξίες (ή κράτη – τρομοκράτες).

Για μένα τα ερωτήματα μένουν ανοιχτά:

α) Υπάρχουν διασυνδέσεις ανάμεσα στην εθνική, διεθνική εγκληματικότητα,
την τρομοκρατία και τις μυστικές υπηρεσίες;

β) Η κάθαρση πρέπει ν’ αρχίσει από το πολιτικό επίπεδο όπου
εκκολάπτονται η διαφθορά, η διαπλοκή και οι διασυνδέσεις και μετά ν’
ασχοληθούμε με τα πλοκάμια της Μαφίας και της Αλ Κάιντα ή μήπως το αντίστροφο;

γ) Πρέπει να μάθουμε να ζούμε ανασφαλείς ώστε να είμαστε και εύκολοι
στόχοι εγκληματικών οργανώσεων (π.χ. «προστασία» ως προσφορά εγκληματικών
υπηρεσιών) αλλά και ευκολόπιστοι υπήκοοι για κάθε εξουσία;

δ) Πόση δόση τρομοκρατίας και εγκληματικότητας μπορεί ν’ αντέξει μια
χώρα, μια δημοκρατία, ένας πολίτης χωρίς να καταρρεύσουν ή ν’ αλλοιωθούν
νομοθεσία, στάσεις και συμπεριφορές;

Η διεθνής συνεργασία καλείται ν’ αντιμετωπίσει την αόρατη τρομοκρατία και να
περιορίσει τη δραστηριότητα του οργανωμένου εγκλήματος. Η διεθνής όμως ή
ευρωπαϊκή ή και εθνική πολιτική για την ασφάλεια αφενός δεν πρέπει να δίνει
την εντύπωση ότι πρωτίστως ενδιαφέρεται για την εξασφάλιση του status quo των
κρατών και συστημάτων (και όχι για την ασφάλεια των πολιτών και των λαών) και
αφετέρου δεν πρέπει να συνοδεύεται από πολεμική ατμόσφαιρα με παράπλευρες
απώλειες τις ελευθερίες και τα δικαιώματα των πολιτών.

Αυτό ας είναι το μήνυμα του 2001 προς το 2002.

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.