Ισότιμοι και με τον νόμο

Γυναικεία δικαιώματα: Το τουρκικό κοινοβούλιο ψήφισε πρόσφατα έναν νόμο που αναγνωρίζει στο ανδρόγυνο ίσα δικαιώματα

Η Σελέν Γιενμέζ είναι πρωτοετής φοιτήτρια Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του
Βοσπόρου, στην Κωνσταντινούπολη. Στη μύτη της έχει περασμένο ένα σκουλαρίκι,
στην τσάντα της μία κονκάρδα του Τζίμι Χέντριξ. Ο νέος τουρκικός νόμος που
προσφέρει ισοτιμία στους συζύγους δεν φαίνεται να την ενθουσιάζει. «Είναι λίγο
αργά», λέει. «Θα έπρεπε να είχε ψηφιστεί νωρίτερα».

Εντούτοις, ο νόμος αυτός, που ψηφίστηκε από το τουρκικό κοινοβούλιο την
περασμένη εβδομάδα, αναγνωρίζει στη γυναίκα ίσα δικαιώματα ιδιοκτησίας σε
περίπτωση διαζυγίου και επιτρέπει στους άνδρες να διεκδικούν διατροφή,
αναγορεύοντας έτσι το Οικογενειακό Δίκαιο της Τουρκίας σε ένα από τα πιο
δίκαια του κόσμου ­ και ιδιαίτερα του ισλαμικού κόσμου.

Η Σελέν Γιενμέζ, όμως, δεν πιστεύει ότι θα επηρεάσει ιδιαίτερα τη ζωή της.
Στον κύκλο της, λέει, οι νεαροί άνδρες και οι γυναίκες θεωρούν ήδη αλλήλους
ισότιμους, και όταν πήραν διαζύγιο οι δικοί της γονείς, μοίρασαν δίκαια τα
περιουσιακά τους στοιχεία. Ίσως ο νέος νόμος, παραδέχεται, να ωφελήσει τις
γυναίκες που προέρχονται από πιο παραδοσιακές οικογένειες, αν και οι γυναίκες
αυτές έχουν να αντιμετωπίσουν ήθη και έθιμα που δύσκολα προσπερνώνται. «Στην
Τουρκία είναι σαν να υπάρχουν δύο κόσμοι». Τα χάσματα είναι ακόμη μεγάλα ­
ανάμεσα στους μορφωμένους και στους μη μορφωμένους, στους κοσμοπολίτες και σ’
αυτούς που ζουν στην επαρχία, στους οπαδούς του λαϊκού κράτους και στους
ισλαμιστές.

Όπως ακριβώς και η ίδια η Τουρκία ­ ένα λαϊκό κράτος ο πληθυσμός του οποίου
είναι κατ’ εξοχήν μουσουλμανικός ­ έτσι και οι γυναίκες της αναγκάζονται συχνά
να ισορροπούν ανάμεσα στις αντικρουόμενες απαιτήσεις της παράδοσης και της
μεγαλύτερης «δυτικοποίησης».

Το διαζύγιο, για παράδειγμα, είναι ολοένα και συχνότερο φαινόμενο στις πόλεις,
παραμένει όμως σπάνιο και θεωρείται ταμπού στην επαρχία και μεταξύ αυτών που
μετακόμισαν στην πόλη μόλις πρόσφατα. «Οι γυναίκες θα εξακολουθήσουν να
φοβούνται να πάρουν διαζύγιο», λέει μια άλλη νεαρή φοιτήτρια, η Ντενίζ
Σαλτουκόγλου, «λόγω των κοινωνικών προβλημάτων, λόγω του πώς θα τις
αντιμετωπίσει ο κόσμος». «Η αλλαγή είναι νομική», συνηγορεί η φίλη της, Ναζ
Σουνάι. «Αλλά δεν θα καταφέρει να αλλάξει το οικογενειακό σύστημα».