ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Είμαστε όλοι Ράμπο!

Στον πόλεμο, οι άνθρωποι δηλώνουν έτοιμοι να πεθάνουν για την πατρίδα. Στην
πραγματικότητα, είναι έτοιμοι να σκοτώσουν για την πατρίδα.

Πολεμικά λάφυρα: ένας στρατιώτης της Συμμαχίας μαζεύει τις μπότες των σκοτωμένων Ταλιμπάν, στο φρούριο κοντά στο Μαζάρ-ι-Σαρίφ

Ύστερα από πολύχρονες έρευνες με αντικείμενο τους δύο Παγκοσμίους Πολέμους και
τον πόλεμο του Βιετνάμ, η Τζοάνα Μπουρκ δεν έχει καμιά αμφιβολία: ο πόλεμος
μπορεί να είναι διασκεδαστικός, το να σκοτώνεις μπορεί να σου δίνει χαρά. Η
χαρά αυτή είναι ακόμη μεγαλύτερη στους σύγχρονους πολέμους ­ που μοιάζουν
περισσότερο με επίδειξη δύναμης ­ αφού συνήθως δεν βλέπεις τον εχθρό, απλώς
τον σημαδεύεις με τη βοήθεια μιας πανέξυπνης βόμβας, ενός υπερσύγχρονου
πυραύλου που εκτοξεύεις από απόσταση χιλιάδων χιλιομέτρων. Στον πόλεμο του
Κόλπου, για παράδειγμα, μόλις οι πιλότοι των βομβαρδιστικών Στελθ επέστρεφαν
στη βάση τους, έτρεχαν να ανοίξουν το CNN. «Κοίτα, αυτός είναι ο στόχος μου»,
έλεγε ο ένας. «Αυτή είναι η βόμβα μου», έλεγε ο άλλος. Προσπαθούσαν να δουν με
τα μάτια τους έναν αόρατο εχθρό. Άλλοι, πάλι, δεν αντιλαμβάνονταν το νόημα της
πράξης τους. «Εμείς δεν σκοτώναμε, απλώς καταστρέφαμε άρματα μάχης», δήλωσε
ένας Αμερικανός πιλότος που έλαβε μέρος στην τελική φάση της επίθεσης κατά του
Ιράκ. Η απόσταση τον έκανε να πιστεύει ότι μέσα σε αυτά τα μεταλλικά κουτιά
δεν υπήρχαν ανθρώπινα όντα.

Ανάλογες σκηνές παρατηρούνται και στο αεροπλανοφόρο «Enterprise», που μετέχει
στον πόλεμο του Αφγανιστάν. Ο πιλότος ενός Β-52, επιστρέφοντας από μια έξοδο,
περιέγραψε ως εξής την εμπειρία του: «Είμαι πολύ υπερήφανος, αισθάνομαι σαν να
σκοράρισα στο Superbowl». Οι άνδρες της Βόρειας Συμμαχίας που έλαβαν μέρος τις
τελευταίες μέρες στο μακελειό του φρουρίου Καλάι Τζάνγκι, δεν έχουν ακόμη
μιλήσει. Άλλωστε, μάλλον δεν έχουν παίξει ποτέ Superbowl.

Είμαστε λοιπόν όλοι Ράμπο; Όχι όλοι, και όχι πάντα, λέει στη
Ρεπούμπλικα η αγγλίδα ιστορικός και συγγραφέας του βιβλίου «Η γοητεία
του πολέμου. Μύθοι και ιστορίες στρατιωτών στη μάχη». Ο αντισυνταγματάρχης
Τεντ Χέρμαν, για παράδειγμα, έλεγε για την εμπειρία του στον Κόλπο: «Πιστεύω
πως ο καθένας από μας έχει ένα μικρό κουτί τού Ράμπο στην καρδιά του. Οποίος
το άνοιξε ανακάλυψε ότι περιέχει αρκετή ενέργεια και αρκετό θάρρος, και έγινε
καλύτερος άνθρωπος». Στα γράμματα που στέλνουν στο σπίτι, πολλοί στρατιώτες
στο μέτωπο παρομοιάζουν μάλιστα το να σκοτώνουν τον εχθρό με τη σεξουαλική
πράξη. Οι παρομοιώσεις αυτές, όμως, έχουν στόχο την εξοικείωση με μια εμπειρία
που ξεπερνά την κοινή λογική. Η χαρά τού να σκοτώνεις είναι συνέπεια του
τραύματος από το να σκοτώνεις. Όταν οι στρατιώτες επιστρέφουν στο σπίτι
γίνονται και πάλι φυσιολογικοί άνθρωποι.

Και πολλοί υποφέρουν από τύψεις. Ο Φρανκ Έλκινς, πιλότος στον πόλεμο του
Βιετνάμ, έγραφε το 1996: «Από εκείνες τις μέρες, αυτό για το οποίο ντρέπομαι
περισσότερο είναι η απουσία συναισθηματικών αντιδράσεων. Συνέχιζα να
συμπεριφέρομαι σαν να παρακολουθούσα μια ταινία. Είχα γίνει αναίσθητος».