Η ασάφεια στην ευρωπαϊκή νομοθεσία αφήνει «παράθυρα»

Ναι μεν, αλλά… Είναι το πνεύμα της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την ανθρώπινη
κλωνοποίηση, αφού η πληθώρα των οδηγιών, των πρωτοκόλλων και των συμφωνιών της
Κομισιόν σε συνδυασμό με τις εθνικές νομοθεσίες δημιουργεί ασάφεια και αφήνει
πολλά «παράθυρα» ανοιχτά. Παρά το γεγονός ότι 19 κράτη – μέλη του Συμβουλίου
της Ευρώπης υπέγραψαν το 1998 το Πρωτόκολλο για την Απαγόρευση της Ανθρώπινης
Κλωνοποίησης, σύμφωνα με το οποίο «απαγορεύεται οποιαδήποτε παρέμβαση με στόχο
τη δημιουργία ανθρώπινων όντων πανομοιότυπων με κάποιο άλλο ανθρώπινο ον,
ζωντανό ή νεκρό», φαίνεται πως από εκεί κι έπειτα… καθένας πήρε το δρόμο
του.

Τη συμφωνία δεν υπέγραψαν από την αρχή η Μ. Βρετανία, με ισχυρή παράδοση στην
υπεράσπιση της ελευθερίας της επιστημονικής έρευνας, και η Γερμανία, η οποία
τότε ισχυρίστηκε ότι το πρωτόκολλο είναι λιγότερο αυστηρό από την εθνική της
νομοθεσία που απαγορεύει οποιαδήποτε έρευνα σε ανθρώπινα έμβρυα. Τις υπογραφές
τους έβαλαν τότε η χώρα μας, η Δανία, η Γαλλία, η Ισλανδία, η Ιταλία, η
Εσθονία, η Φινλανδία, το Λουξεμβούργο, η Λετονία, η Μολδαβία, η Νορβηγία, η
Πορτογαλία, η Ρουμανία, ο Άγιος Μαρίνος, η Σλοβενία, η Ισπανία, η Σουηδία και
η Τουρκία. Το πρωτόκολλο τέθηκε σε εφαρμογή μόλις τον περασμένο Μάρτιο και
εναποθέτει στις εθνικές νομοθεσίες των κρατών – μελών το καθήκον να καθορίσουν
τι είναι «ανθρώπινο ον» και τι όχι. Δεν πέρασε όμως ούτε ένας χρόνος από τις
αντιδράσεις που προκάλεσε η απόφαση του βρετανικού Κοινοβουλίου στις 22
Ιανουαρίου του 2001 να επιτρέψει την κλωνοποίηση ανθρώπινων εμβρύων για
θεραπευτικούς σκοπούς, νομιμοποιώντας τις έρευνες σε όλη τη χώρα.

Φιλελεύθεροι και συντηρητικοί

Σύμφωνα πάντως με το Αμερικανικό Κέντρο Νόμου και Δικαιοσύνης και την κριτική
για τους κανονισμούς που ισχύουν στην Ευρώπη, οι χώρες με την πιο φιλελεύθερη
πολιτική είναι η Μ. Βρετανία, η Ολλανδία, η Δανία (η Επιτροπή Ηθικής
αποδέχθηκε πριν από μερικούς μήνες τη «θεραπευτική κλωνοποίηση»), η Φινλανδία
(από το 1999 επιτρέπεται η έρευνα πάνω σε έμβρυα ύστερα από συγκατάθεση της
μητέρας κι εφόσον το έμβρυο είναι μέχρι 14 ημερών) και η Ελλάδα. Πιο
συντηρητικές θεωρούνται η Ιρλανδία (πλήρης απαγόρευση της έρευνας σε έμβρυα),
η Αυστρία και η Γερμανία. Η Ισπανία, η Γαλλία, η Πορτογαλία, η Ιταλία, η
Σουηδία και το Βέλγιο συγκαταλέγονται στην κατηγορία των χωρών που δεν έχουν
πάρει ακόμα θέση.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, πάντως, σε μια προσπάθεια να γεφυρώσει το χάσμα που χωρίζει
τις ευρωπαϊκές έρευνες από τις ΗΠΑ έχει ανοίξει διάλογο για τη νομιμοποίηση
της κλωνοποίησης ανθρώπινων εμβρύων για αυστηρά θεραπευτικούς σκοπούς, ενώ
ίδρυσε από τον Απρίλιο του 2001 την Ομάδα Ειδικών Επιστημών Ζωής. Κι ενώ στην
κοινοτική οδηγία 98/44 για την «προστασία των βιοτεχνολογικών ανακαλύψεων», η
οποία εναρμονίζεται αυτή την εποχή με τις εθνικές νομοθεσίες, ορίζεται σαφώς
ότι η ανακάλυψη μιας αλληλουχίας του ανθρώπινου γονιδιώματος δεν μπορεί να
γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης, υπάρχει ένα παραθυράκι, σύμφωνα με το οποίο
«μια βιολογική διαδικασία που χρησιμοποιεί την αλληλουχία σε συγκεκριμένες
εφαρμογές επιτρέπεται».