Από τις «Μαύρες Κάλτσες» του Καντίκιοϊ στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου

Μήνες τώρα φλεγόμουν από την επιθυμία να γράψω κάτι «αθλητικό». Ο πυρετός
αυτός προερχόταν ασφαλώς από το γεγονός ότι ξέρω πως είναι γκολ όταν η μπάλα
μπει στα δίχτυα, σε συνδυασμό με τους αλαλαγμούς του μισού γηπέδου.

Κι όμως, ήθελα να γράψω για τον «ιμπαρατόρε», τον Τούρκο τεχνικό διευθυντή της
Μίλαν, Φατίχ Τερίμ. Τι ύφος, τι στυλ. Συζητήσεις, διαφημίσεις, βιβλία ­ παντού
Τερίμ. Ένα από τα κείμενα που είχα φανταστεί άρχιζε, «Η Σοφία Λόρεν; Ποια
είναι αυτή; Ο Ιταλοί…» κ.λπ. Δεν πρόφτασα.

Το μήνυμα

Η Μίλαν έδιωξε στο μεταξύ τον Φατίχ Τερίμ, διόλου εύσχημα: με μήνυμα που
έστειλε στο κινητό του, την ώρα που ο Τερίμ μιλούσε στην Κωνσταντινούπολη σε
σεμινάριο με τίτλο «Η σημασία της ομαδικής προσπάθειας», σε ανθρώπους που
είχαν πληρώσει οκτακόσια πενήντα δολάρια για να τον ακούσουν.

Ο γέγονε γέγονε. Δεν θα μπω στις λεπτομέρειες του πώς ο Φατίχ Τερίμ «έπεσε
θύμα μοίρας άδικης, θυσιάστηκε στον βωμό των “νονών” του ιταλικού ποδοσφαίρου
γιατί ήταν Τούρκος, γιατί ήταν μουσουλμάνος, γιατί ήταν επιτυχημένος, γιατί
δεν ανεχόταν πίεση, πώς προδόθηκε, πώς ο Καίσαρ μαχαιρώθηκε πισώπλατα ή πως
μπορεί ακόμη να θέλησαν να εμποδίσουν με τον τρόπο αυτό την είσοδο της
Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση»… Ο άνθρωπος βλέπει ό,τι θέλει να δει. Τελεία.
Εξάλλου, πλείστοι όσοι αθλητικογράφοι εξέφρασαν από τις στήλες τους με
παρρησία τις «αδικίες που έκαναν οι τουρκικές ποδοσφαιρικές ομάδες σε ξένους
τεχνικούς διευθυντές». Οι σελίδες των σπορ στις τουρκικές εφημερίδες μπορούν
και είναι πιο «διεθνιστικές».

Τώρα, την ημέρα που η Εθνική Τουρκίας νίκησε στο γήπεδο Αλί Σαμί Γιεν της
Κωνσταντινούπολης 5-0 την Εθνική Αυστρίας, αποκτώντας το δικαίωμα να αγωνιστεί
στους αγώνες του Παγκόσμιου Ποδοσφαιρικού Κυπέλλου, είχα φθάσει σ’ ένα
ενδιαφέρον σημείο του βιβλίου για τη ζωή του Οθωμανού σουλτάνου Αμπντουλχαμίτ
Β’ (1876-1909), ακριβώς για το ποδόσφαιρο. Το ποδόσφαιρο μπήκε στην Τουρκία
στα τέλη του 19ου αιώνα από Άγγλους που ζούσαν στην Χαλκηδόνα (το σημερινό
Καντίκιοϊ). Οι ξένοι και οι μειονότητες (Ρωμιοί, Εβραίοι και Αρμένιοι) είχαν
ποδοσφαιρικές ομάδες και αγωνίζονταν μεταξύ τους. Στους Τούρκους, όμως, το
φούτμπολ ήταν απαγορευμένο. Για δυο λόγους.

Ο πρώτος ήταν θρησκευτικός: σύμφωνα με τον μύθο, όταν η φυλή των Μουαβιγιέ,
που ήταν σουνιτική, δολοφόνησε τον Χουσεΐν, έναν από τους δύο γιους του Αλί
(γαμπρού του Μωάμεθ και αρχηγού των Αλεβί), οι οπαδοί της πήραν το κομμένο
κεφάλι του και έπαιξαν χρησιμοποιώντας το σαν μπάλα. Η επανάληψη των ίδιων
κινήσεων εθεωρείτο «αμαρτία» από τους φανατικούς ουλεμάδες και το ποδόσφαιρο
«παιχνίδι απίστων».

Ο δεύτερος πήγαζε από το σεράι: ο Αμπντουλχαμίτ, καχύποπτος για τα πάντα,
έβλεπε με δυσπιστία τη συγκέντρωση μεγάλου αριθμού ανθρώπων σε έναν χώρο και
είχε απαγορεύσει τη δημιουργία ποδοσφαιρικών συλλόγων στους μουσουλμάνους
πολίτες της αυτοκρατορίας.

Παρά την απαγόρευση, όμως, ο φοιτητής της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων Φουάτ
Χιουσνού, μαζί με τον υπάλληλο του υπουργείου Εξωτερικών Ρεσάτ Ντανιάλ μπέη,
ίδρυσαν «μυστικά» το 1901 στο Καντίκιοϊ την πρώτη τουρκική ποδοσφαιρική ομάδα.
Για να μην τους υποψιαστούν οι χαφιέδες του σεραγιού, τής έδωσαν όνομα
αγγλικό, την είπαν Black Sockings (Μαύρες Κάλτσες). Οι Μαύρες Κάλτσες έπαιξαν
τον πρώτο αγώνα τους στο Καντίκιοϊ με τη ρωμαίικη Ποδοσφαιρική Ομάδα
Χαλκηδόνος και έχασαν 5-1.

Στη εξορία

Αυτός ήταν και ο μόνος αγώνας τους. Γιατί οι χαφιέδες δεν έχαφταν μύγες.
Αντελήφθησαν αμέσως ότι η ομάδα ήταν τουρκική, συνέλαβαν όλους τους παίκτες
και τους έστειλαν εξορία στα βάθη της Ανατολής. Ο Φουάτ Χιουσνού και ο Ρεσάτ
Ντανιάλ κατάφεραν να διαφύγουν και πέρασαν αρκετά χρόνια ώσπου να
ξαναεμφανιστούν στην Κωνσταντινούπολη…

Ο τρόπος του Φατίχ Τερίμ είναι η «αυταρχική ηγεσία», τρόπος κατάλληλος πια
μόνο για νέους υπανάπτυκτων χωρών, έγραφε ο Ερντάλ Ατάμπεκ στην «Τζουμχουριέτ»
(19/11). Συμφωνώ, δεν χρειάζεται να ξέρεις ποδόσφαιρο για να το καταλάβεις
αυτό. Η άλλη ιστορία, όμως, είναι από τις ιστορίες του Άλλου, που δεν περνούν
από τον νου μας.