Το μυστικό της βάπτισης του Χριστού σε έναν… ξεροπόταμο

Ιστορική ανακάλυψη. Τα ερείπια της εκκλησίας του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή

Ο Ουαντί ελ-Χαράρ έχει μήκος 2 χιλιόμετρα και εκβάλλει στην ανατολική όχθη του
Ιορδάνη. Ένας μικρός ξεροπόταμος (ουαντί) είναι, βόρεια της Νεκράς Θαλάσσης· η
Αρχαιολογική Υπηρεσία της Ιορδανίας, ωστόσο, είναι πεπεισμένη ότι πρόκειται
για το μέρος όπου βαπτίστηκε ο Ιησούς Χριστός.

Είναι άραγε αλήθεια; Τα Ευαγγέλια είναι ασαφή ­ μόνο ο Ιωάννης ο Ευαγγελιστής
ονομάζει τον τόπο όπου «ο Ιωάννης (ο Βαπτιστής) κήρυττε και βάπτιζε»: στη
«Βιθυνία, από την άλλη πλευρά του Ιορδάνη», δηλαδή, στην ορολογία των
Ευαγγελίων, στην ανατολική όχθη του ποταμού. Αυτόν ακριβώς τον τόπο
υποστηρίζει ότι ανακάλυψε, εδώ και τρία χρόνια, κατά μήκος του Ουαντί
ελ-Χαράρ, μία ομάδα Ιορδανών αρχαιολόγων με επικεφαλής τον Μοχάμεντ Ουαχίμπ. Η
επίσκεψη του Πάπα Ιωάννη Παύλου Β΄, τον Μάρτιο του 2000, συνέβαλε σημαντικά
στην επικύρωση αυτής της θεωρίας. Οι πρώτες αφηγήσεις των προσκυνητών
συμφωνούν, πράγματι, με τις ανακαλύψεις των Ιορδανών αρχαιολόγων. Στην άκρη
του ουαντί, περίπου 50 μέτρα από τον (σημερινό) Ιορδάνη, οι ανασκαφές έφεραν
στο φως τα ερείπια τριών εκκλησιών που είχαν κτιστεί η μία επάνω στην άλλη ­ η
παλαιότερη χρονολογείται στις αρχές του 6ου αιώνα.

Ο Ουαχίμπ δηλώνει σίγουρος ότι πρόκειται για την εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του
Βαπτιστή: «Στον τόπο όπου βαπτίστηκε ο Κύριος (…) βρίσκεται η Εκκλησία του
Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή, που κατασκευάστηκε από τον αυτοκράτορα Αναστάσιο»,
έγραψε, περί το 530, ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Θεοδόσιος, έπειτα από το ταξίδι
του στους Αγίους Τόπους. Μια εκκλησία που ο Θεοδόσιος τοποθετεί σαφώς στην
ανατολική όχθη του Ιορδάνη.

Σύμφωνα με τον αρχιτέκτονα Ρουστόμ Μκιτζιάν, η πρώτη εκκλησία «καταστράφηκε
πιθανότατα από σεισμό, σε ημερομηνία που είναι δύσκολο να προσδιοριστεί», όμως
η αλλεπάλληλη οικοδόμηση ενός τόπου λατρείας στο ίδιο σημείο, αποδεικνύει την
ιδιαίτερη σημασία που είχε. Το περασμένο καλοκαίρι ανακαλύφθηκε μια σκάλα που
οδηγούσε από το ιερό της εκκλησίας δέκα μέτρα πιο χαμηλά. Σύμφωνα με τον
Μκιτζιάν, η σκάλα αυτή, που καταλήγει σε μια πέτρινη ράμπα, επέτρεπε στους
προσκυνητές να μπαίνουν, μετά τη λειτουργία, στα νερά του ποταμού. Σήμερα, δεν
οδηγούν στον Ιορδάνη ­ η όχθη του βρίσκεται 40 μέτρα δυτικότερα ­ οι
αρχαιολόγοι όμως εκτιμούν ότι ο ποταμός άλλαξε κατεύθυνση μετά τον 5ο αιώνα.

Από τον 7ο αιώνα και μετά, οι προσκυνητές σταμάτησαν σταδιακά να διασχίζουν
τον Ιορδάνη για να τιμήσουν τη βάπτιση του Μεσσία. Η ανάδυση του Ισλάμ
αποθάρρυνε, αναμφίβολα, τους χριστιανούς και η διάβαση του ποταμού κρίθηκε
υπερβολικά επικίνδυνη. Σιγά-σιγά, ο Ουαντί αλ-Χαράρ σβήστηκε από τη μνήμη,
προς όφελος του Κασρ ελ-Γιαχούντ, στη δυτική όχθη του ποταμού, καθώς η
πρόσβαση σε αυτό ήταν ευκολότερη για τους προσκυνητές που έρχονταν από την
Ιερουσαλήμ.

Οι δύο αυτές τοποθεσίες διεκδικούν σήμερα την ίδια ιστορική και θρησκευτική
σημασία και αυτό έχει προκαλέσει κάποια ένταση ανάμεσα στο Ισραήλ και την
Παλαιστινιακή Αρχή, από τη μια πλευρά, και την Ιορδανία από την άλλη. Οι
τελευταίες ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν στο Ουαντί ελ-Χαράρ, όμως, του
προσφέρουν σημαντική υπεροχή έναντι του αντιπάλου του στη Δυτική Όχθη.