ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Μια αυτοκρατορία θα μας σώσει

Στις αρχές του περασμένου αιώνα υπήρχαν ακόμη τέσσερις αυτοκρατορίες.
Σήμερα, δεν έχει μείνει καμιά. Η απουσία αυτή είναι φυσιολογική; Ή αποτελεί
παράγοντα αστάθειας και ακυβερνησίας;

«Μαμά, ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στη Σαουδική Αραβία και τους Ταλιμπάν;» «Το πετρέλαιο, παιδί μου!» (του Wiaz, από τον Νουβέλ Ομπζερβατέρ)

Η εποχή μας χαρακτηρίζεται από μία (τουλάχιστον) παραδοξότητα. Η οικονομική
ενοποίηση που προκάλεσε η παγκοσμιοποίηση δεν σταμάτησε τον πολιτικό
κατακερματισμό, αλλά τον διευκόλυνε. Τα πενήντα τελευταία χρόνια, τα μέλη του
ΟΗΕ έχουν αυξηθεί από 51 σε 189. Από τα κράτη αυτά, όσα μένουν έξω από τη
διαδικασία της παγκοσμιοποίησης πέφτουν γρήγορα στη βαρβαρότητα και στο χάος:
γενοκτονίες στα Βαλκάνια, ακρωτηριασμοί στη Σιέρα Λεόνε, σκοταδισμός στο
Αφγανιστάν. Και αν δεν λειτούργησε με τον κομμουνισμό, η «θεωρία του ντόμινο»
επαληθεύεται απολύτως με το χάος: η Σιέρα Λεόνε αποσταθεροποιεί τη Λιβερία, η
Βοσνία παρασύρει το Κόσοβο, το Αφγανιστάν απειλεί το Πακιστάν.

Μήπως η λύση είναι η επιστροφή της αποικιοκρατίας, όπως προτείνει ο δεξιός
Βρετανός ιστορικός Νάιαλ Φέργκιουσον; Δύσκολο. Μια χούφτα λευκοί (οι Ευρωπαίοι
θα είναι το 2050 μόλις 600 εκατομμύρια, ενώ οι Αφρικανοί 2 δισεκατομμύρια) δεν
μπορούν να κυβερνήσουν τον κόσμο, όπως έκαναν οι Βρετανοί στην Ινδία. Για τον
παλαιού τύπου ιμπεριαλισμό δεν υπάρχει ούτε προσφορά ούτε ζήτηση. Αυτό που
χρειάζεται αντίθετα, υποστηρίζει ο Βρετανός καθηγητής Ρόμπερτ Κούπερ, είναι
ένα σύστημα όπου ο ισχυρός προστατεύει τον αδύνατο, όπου ο ευνομούμενος εξάγει
σταθερότητα και ελευθερία, όπου ο πλούσιος εξασφαλίζει πρόσβαση του φτωχού
στις επενδύσεις και στην ανάπτυξη.

Σύμφωνα με τον Κούπερ, τον νέο «γκουρού» του Τόνυ Μπλαιρ, ο οποίος έχει
αναλάβει μεταξύ άλλων να «κτίσει» το μελλοντικό Αφγανιστάν, ο κόσμος μας
αποτελείται σήμερα από τρία είδη κρατών: τα «προ-μοντέρνα» (όπου επικρατεί
χάος), τα «μοντέρνα» (εθνικά κράτη που λειτουργούν εντός καθορισμένων συνόρων)
και τα «μετα-μοντέρνα» (όπου η εθνική κυριαρχία δίνει τη θέση της σε ένα νέο
αυτοκρατορικό σύστημα, όπως συμβαίνει με την Ευρωπαϊκή Ένωση). Αν τα
προ-μοντέρνα κράτη είναι από μόνα τους πολύ αδύναμα, έμποροι ναρκωτικών,
συμμορίες του οργανωμένου εγκλήματος και τρομοκράτες μπορούν να τα
χρησιμοποιήσουν ως βάση για να απειλήσουν τα μοντέρνα κράτη. Ο μόνος τρόπος να
εξασφαλιστεί η σταθερότητα είναι έτσι να μετατραπούν τα προ-μοντέρνα κράτη σε
μοντέρνα. Να υπάρξει δηλαδή ένας νέος, αμυντικός ιμπεριαλισμός, που θα είναι
δημοκρατικός και προσαρμοσμένος στο πνεύμα της εποχής: εκτός από προϊόντα και
νόμους, θα εξάγει εκλογές και ανθρώπινα δικαιώματα.

Αυτό το σύστημα θα λειτουργεί κατ’ ανάγκη σε εθελοντική βάση. Το ίδιο
συμβαίνει άλλωστε με δύο άλλους ιμπεριαλισμούς: τον χρηματοπιστωτικό, που
διοικείται από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, και τον «ιμπεριαλισμό των
γειτόνων», που αντιπροσωπεύεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Πράγματι, το μοντέλο
της νέας, δημοκρατικής και συνεργατικής αυτοκρατορίας που θα σώσει τον κόσμο
δεν μπορεί να είναι άλλο από την Ευρώπη. Μια Ευρώπη οικονομικά ισχυρή, αλλά
ταυτόχρονα δημοκρατική, που θα σέβεται όλες τις ιδιαιτερότητες και όλες τις παραδόσεις.