Οι ανισότητες στο Ασφαλιστικό

Μητέρα και κόρη βγαίνουν μαζί στη σύνταξη, ασφαλισμένοι που προσλήφθηκαν με
διαφορά λίγων ημερών παρουσιάζουν μεταξύ τους ανισότητες στο ύψος της σύνταξης
σε ποσοστό 30%-40% και σε όρια ηλικίας για σύνταξη 5-10 έτη, γυναίκες
εξέρχονται σήμερα στη σύνταξη σε ηλικία 42 ετών και άλλες σε ηλικία 65 ετών,
ενώ σε ορισμένα Ταμεία οι συντάξεις είναι μεγαλύτερες από τους μισθούς! Οι
απίστευτες ιστορίες ασφαλιστικής τρέλας έρχονται πάλι στο προσκήνιο, με αφορμή
την έναρξη του διαλόγου (εντός του Δεκεμβρίου) για την αναμόρφωση του
συστήματος κοινωνικής ασφάλισης.

Το κυβερνητικό σενάριο προβλέπει αλλαγή του συστήματος υπολογισμού των
συντάξεων με ενιαίο τρόπο για όλα τα ασφαλιστικά ταμεία, αλλά για όσους
εξέλθουν στη σύνταξη ή θεμελιώσουν δικαίωμα συνταξιοδότησης μετά το 2007 ή το
2008. Ο υπολογισμός της σύνταξης προτείνεται να γίνεται με βάση την καλύτερη
πενταετία στην τελευταία δεκαετία του ασφαλιστικού βίου. Από τις σχεδιαζόμενες
ρυθμίσεις αναμένεται να θιγούν οι ασφαλισμένοι στις ΔΕΚΟ-Τράπεζες, ενώ χωρίς
παρενέργειες εκτιμάται να «περάσουν» οι ασφαλισμένοι στο ΙΚΑ.

Επισημαίνεται ότι η πολυπλοκότητα και η ανισότητα του συστήματος κοινωνικής
ασφάλισης εντάθηκε από τους νόμους της Ν.Δ. (1902/90 και 2084/92), οι οποίοι
καθιέρωσαν ασφαλισμένους τεσσάρων ταχυτήτων ως εξής:

* Όσοι έχουν προσληφθεί μέχρι τις 31.12.1982

* Όσοι έχουν προσληφθεί από την 1.1.1983

* Όσοι έχουν προσληφθεί μετά την 1.1.1993

* Όσοι θεμελιώνουν δικαίωμα για σύνταξη έως τις 31.12.1997 ή από
1.1.1998.

Η αρχική κυβερνητική πρόταση Γιαννίτση (η οποία, ως γνωστόν, αποσύρθηκε)
προέβλεπε ότι όλοι οι ασφαλισμένοι θα έχουν τις ίδιες προϋποθέσεις
συνταξιοδότησης και τον ίδιο τρόπο υπολογισμού των συντάξεων. Η ίδια ­ αρχική
κυβερνητική πρόταση Γιαννίτση ­ προέβλεπε και ενιαίο τρόπο υπολογισμού της
σύνταξης, ώστε με 35 έτη ασφάλισης ή 10.500 ημέρες εργασίας το ποσοστό
αναπλήρωσης να είναι 60% για την κύρια και 20% για την επικουρική σύνταξη, ενώ
είχε προταθεί ακόμη ο υπολογισμός της σύνταξης να γίνεται επί του μέσου όρου
των συντάξιμων αποδοχών τών καλύτερων 10 ετών της τελευταίας δεκαπενταετίας.

Μια περιπλάνηση στον θαυμαστό κόσμο των συντάξεων δείχνει τις απίστευτες
ανισότητες, οι οποίες έχουν καταγραφεί από τους ειδικούς. Χαρακτηριστικά είναι
τα παρακάτω παραδείγματα για το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης στη χώρα μας:

* Μητέρα 65 ετών, ασφαλισμένη στο ΤΕΒΕ, συνταξιοδοτείται κανονικά και
το ίδιο έτος εξέρχεται στη σύνταξη γήρατος και η κόρη της, σε ηλικία 40-42
ετών, από ταμείο του Δημοσίου ή των ΔΕΚΟ.

* Η ανώτατη κύρια σύνταξη για 35 έτη υπηρεσίας ή 10.500 ημέρες
ασφάλισης καλύπτει σε ορισμένες ομάδες το 70% των συντάξιμων αποδοχών, ενώ σε
κάποιες άλλες κλιμακώνεται μέχρι και το 100% των συντάξιμων αποδοχών.

* Η ανωτάτη επικουρική σύνταξη αποτελείται από το 10% των συντάξιμων
αποδοχών μέχρι και 65%.

* Η κύρια και η επικουρική ανώτατη σύνταξη αθροιστικά αποτελούνται (για
35 έτη ασφάλισης ή 10.500 ημέρες) από το 80% των συντάξιμων αποδοχών και
φθάνει το 150%! Αυτό σημαίνει ότι πολλοί συνταξιούχοι εισπράττουν συντάξεις
μεγαλύτερες από τον μισθό τους!

* Υπάρχει μεγάλη ανισότητα στα ποσά των συντάξεων γήρατος που
χορηγούνται στις μητέρες ανήλικων τέκνων. Με τα ίδια έτη υπηρεσίας και τις
ίδιες συντάξιμες αποδοχές, επειδή είχαν διοριστεί σε διαφορετικά έτη ­ τις
31.12.1982, μετά την 1.1.1983, έως τις 31.12.1992 και μετά την 1/1/1993. Η
διαφορά μεταξύ των συντάξεων που λαμβάνουν φθάνει και το 33%. Το ίδιο
φαινόμενο παρατηρείται σε πριν και μετά το 1993 ασφαλισμένους, των οποίων η
σύνταξη για διαφορά έστω και μίας ημέρας στην πρόσληψη (31.12.1992 αντί
1.1.1993) φθάνει το 35%.

* Μεγάλες διαφορές στις καταβαλλόμενες κύριες συντάξεις παρατηρούνται
όχι μόνο στις περιπτώσεις ασφαλισμένων διαφορετικών περιόδων, αλλά και
ασφαλισμένων της ίδιας περιόδου και των ίδιων Ταμείων.

* Μεγάλες είναι οι διαφορές στα όρια ηλικίας για συνταξιοδότηση μεταξύ
εργαζομένων που έχουν ασφαλιστεί ακόμα και με μία ημέρα διαφορά. Για τους
άνδρες εργαζομένους στο Δημόσιο ή στις ΔΕΚΟ που συμπληρώνουν 25 έτη ασφάλισης
στις 31.12.1997, το όριο ηλικίας για συνταξιοδότηση είναι το 55ο. Εάν όμως
συμπληρώσουν 25 έτη ασφάλισης την 1.1.1998, τότε ο ασφαλισμένος για να λάβει
σύνταξη θα πρέπει να συμπληρώσει ηλικία 60,5 ετών. Αντίστοιχα, μητέρες
ανηλίκων για τις οποίες προβλέπεται η θεμελίωση δικαιώματος με 15ετία, εάν η
15ετία αυτή συμπληρώθηκε μέχρι 31.12.1997, το όριο ηλικίας είναι 44,5 έτη. Εάν
όμως τα 15 έτη ασφάλισης συμπληρωθούν την 1.1.1998, τότε το όριο αυξάνεται
κατά 5,5 έτη και διαμορφώνεται στα 50 έτη. Την ίδια αύξηση στο όριο ηλικίας
για συνταξιοδότηση κατά 5,5 χρόνια έχουν και οι άλλες γυναίκες(ανύπανδρες,
παντρεμένες χωρίς παιδιά κ.ά.), αφού μεταξύ 31.12.1997 και 1.1.1998
μεταβάλλεται το όριο από τα 53 έτη στα 58,5. Ακόμη, μεγάλες είναι οι διαφορές
που παρουσιάζονται μεταξύ των ασφαλισμένων μετά και πριν από την 1.1.1993.

* Οι συντάξεις που χορηγούνται από τα διάφορα Ταμεία δεν υπακούουν στις
περισσότερες περιπτώσεις σε καμία λογική ανταποδοτικότητας εισφορών – παροχών.
Στα μεγάλα ταμεία κύριας ασφάλισης (ΤΕΒΕ, Εμπόρων κ.λπ.) περίπου το 65% των
συνταξιούχων τους παίρνουν τα ίδια ποσά ως κύρια σύνταξη, ανεξάρτητα από το
ύψος των εισφορών, των συντάξιμων αποδοχών και των ετών ασφάλισης.