Δικαιοσύνη εκτάκτου ανάγκης

Για πρώτη φορά από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα
«εξοπλιστούν» με στρατοδικεία τα οποία θα δικάζουν διεθνείς τρομοκράτες και
τους συνεργάτες τους, παρακάμπτοντας το αμερικανικό σύστημα απονομής
δικαιοσύνης. Η σχετική διαταγή του προέδρου Τζορτζ Μπους, καθώς και η πρόταση
να επιτραπεί η επ’ αόριστον κράτηση ξένων υπόπτων για τρομοκρατία χωρίς να
τους γνωστοποιούνται τα εναντίον τους στοιχεία, την οποία κατέθεσε στο
βρετανικό Κοινοβούλιο ο Τόνι Μπλερ, φανερώνουν ότι το κράτος δικαίου γίνεται
και αυτό θύμα της τρομοκρατίας.

Τη διαταγή εξέδωσε την Τρίτη ο Μπους ως ανώτατος διοικητής των αμερικανικών
Ενόπλων Δυνάμεων και ισχύει για πρόσωπα που δεν είναι πολίτες των ΗΠΑ και τα
οποία συλλαμβάνονται στις Ηνωμένες Πολιτείες ή στο εξωτερικό. Ο ίδιος ο
πρόεδρος θα αποφασίζει κατά περίπτωση ποιοι κατηγορούμενοι θα δικάζονται από
τα εν λόγω στρατοδικεία. Στη συνέχεια, ο υπουργός Άμυνας Ντόναλντ Ράμσφελντ θα
ορίζει τους δικαστές, καθώς και το επίπεδο των αποδείξεων που θα απαιτούνται
για να κριθεί ένοχος ο κατηγορούμενος. Οι αποφάσεις των στρατοδικείων αυτών
δεν θα μπορούν να εφεσιβληθούν. Βάσει της διαταγής του Μπους, τα νέα
δικαστήρια θα μπορούν να επιβάλουν και τη θανατική ποινή. Η διαταγή κάνει λόγο
για «πλήρεις και δίκαιες δίκες», ωστόσο οι αποφάσεις των στρατοδικείων δεν θα
μπορούν να εφεσιβληθούν ούτε στα αμερικανικά πολιτικά δικαστήρια ούτε σε
διεθνή δικαστήρια. Μόνον ο Μπους ή ο υπουργός Άμυνας, αν το θελήσει ο
πρόεδρος, θα έχουν την εξουσία να ανατρέψουν μία ετυμηγορία.

Νομικοί δήλωσαν πως, μολονότι εξαιρετικά ασυνήθιστη, η διαταγή αυτή δεν είναι
χωρίς προηγούμενο. Κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οκτώ ναζί σαμποτέρ είχαν
αποβιβαστεί στη Φλόριντα και τη Νέα Υόρκη με κιβώτια εκρηκτικών που
προορίζονταν να χρησιμοποιηθούν εναντίον εργοστασίων αλουμινίου, γεφυρών,
σιδηροδρόμων, πολυκαταστημάτων και άλλων στόχων. Ο πρόεδρος Ρούσβελτ διέταξε
να δικαστούν μυστικά από στρατοδικείο και το Ανώτατο Δικαστήριο ενέκρινε τη
νομιμότητα της δίκης αυτής. Έξι από τους οκτώ σαμποτέρ εκτελέστηκαν.

Ο υπεύθυνος δημοσίων σχέσεων του Λευκού Οίκου Νταν Μπάρτλετ δήλωσε ότι τα
στρατοδικεία μειώνουν τους κινδύνους για τους ενόρκους και το προσωπικό των
δικαστηρίων, θα προστατεύσουν απόρρητες πηγές και θα βοηθήσουν να αποκαλυφθούν
σχέδια μελλοντικών επιθέσεων. Για να δικαιολογήσει την προεδρική διαταγή,
επικαλέσθηκε συμφέροντα εθνικής ασφαλείας και την ανάγκη για ταχεία απονομή
δικαιοσύνης. Ωστόσο, η επικεφαλής της Αμερικανικής Ένωσης Πολιτικών Ελευθεριών
(ACLU), η Λόρα Μέρφι, επισήμανε ότι ο Μπους δεν εξήγησε γιατί το υφιστάμενο
σύστημα ποινικής δικαιοσύνης δεν μπορεί να εξασφαλίσει «την έγκαιρη δίωξη»
υπόπτων για τρομοκρατία και υπογράμμισε πως η κυβέρνηση «μοιάζει εντελώς
απρόθυμη να υποταχθεί στους ελέγχους και τις ισορροπίες που είναι τόσο
σημαντικές για τη δημοκρατία μας». Ορισμένοι νομικοί επισήμαναν ότι η διαταγή
αυτή θα δημιουργήσει ερωτήματα για το κατά πόσον οι ΗΠΑ παραμένουν
προσηλωμένες στις θεμελιώδεις αξίες της ελευθερίας, της δημοκρατίας και της
κυριαρχίας του νόμου. «Η διαταγή αφήνει να εννοηθεί ότι ούτε εμείς οι ίδιοι
έχουμε εμπιστοσύνη στα πολιτικά δικαστήριά μας», δήλωσε ο καθηγητής
Συνταγματικού Δικαίου Τζόναθαν Έντιν.