Τρεις άνθρωποι που… γεννήθηκαν δύο φορές

Μαρία Λουμπάκη: «Μακάρι να καταλάβαινε ο κόσμος πόσο σημαντική είναι η δωρεά οργάνων, γιατί στη δική μου θέση είναι πολλοί άλλοι, που περιμένουν»

Μαρία Λουμπάκη, Κώστας Ωρολογάς, Παναγιώτης Τζαβάρας. Τρεις άνθρωποι, τρεις
ιστορίες, τρεις υπέρτατες προσφορές ζωής. Τρεις από τους 1.180 συνανθρώπους
μας που έμαθαν από «πρώτο χέρι» πόσο σημαντική είναι η δωρεά οργάνων. Γιατί
όλοι τους κέρδισαν τη ζωή χάρη στο μεγαλείο ψυχής κάποιων άλλων…

Βρίσκονται ανάμεσά μας. Είναι οι άνθρωποι της διπλανής πόρτας, οι νοικοκυρές,
οι φοιτητές, οι εργάτες, οι επιστήμονες… Είναι αυτοί που δεν θεωρούν πια την
ύπαρξή τους δεδομένη. Είναι αυτοί που έφτασαν στο όριο ανάμεσα στη ζωή και
στον αργό, βασανιστικό θάνατο, αλλά χάρη στην απλόχερη αγάπη των άλλων
βρίσκονται σήμερα στη ζωή.

Η ψυχή τους ξεχειλίζει από ευγνωμοσύνη ­ πρώτα για τους άγνωστους (ή γνωστούς,
εξαρτάται) ευεργέτες τους, αλλά ταυτοχρόνως για τους γιατρούς, για το
νοσηλευτικό προσωπικό, γι’ αυτούς που απλόχερα τους πρόσφεραν τη γνώση και την
εξειδίκευσή τους για να τους κρατήσουν στη ζωή.

«Τους ευχαριστώ από την καρδιά μου», είναι τα πρώτα λόγια του 21χρονου Κώστα
Ωρολογά, ο οποίος υπεβλήθη σε μεταμόσχευση καρδιάς πριν από πέντε χρόνια. «Η
λέξη ευγνωμοσύνη είναι φτωχή για να περιγράψει αυτό που αισθάνομαι», λέει ο
52χρονος Παναγιώτης Τζαβάρας, που έκανε πριν από τέσσερα χρόνια μεταμόσχευση
νεφρού. «Δεν υπάρχουν λέξεις για να εκφράσω αυτό που νιώθω», συνηγορεί η
42χρονη Μαρία Λουμπάκη, που οκτώ χρόνια τώρα βλέπει τα παιδιά της να
μεγαλώνουν χάρη σε μια επιτυχημένη μεταμόσχευση ήπατος.

Οι τυχεροί

Οι τρεις τους ανήκουν στο σύνολο των 1.180 συνανθρώπων μας οι οποίοι έχουν
υποβληθεί σε μεταμόσχευση συμπαγών οργάνων από πτωματικούς δότες από το 1985
έως σήμερα, σύμφωνα με στοιχεία από τον Εθνικό Οργανισμό Μεταμοσχεύσεων (ΕΟΜ).
Ουσιαστικά είναι οι τυχεροί, αφού βρήκαν εγκαίρως το μόσχευμα που τους κράτησε
στη ζωή ή τους επέτρεψε να ζήσουν και πάλι φυσιολογικά. Γι’ αυτούς τους
ανθρώπους, η μέρα της μεταμόσχευσης είναι μια από τις πιο σημαντικές στη ζωή
τους.

«Τα γενέθλιά μου τα γιορτάζω πλέον στις 30 Σεπτεμβρίου κάθε χρόνου και όχι την
ημέρα που γεννήθηκα πριν από 42 χρόνια», λέει η κυρία Λουμπάκη, που ζει στο
Ηράκλειο Κρήτης. «Είχα έναν χρόνο ζωής όλο κι όλο, αλλά βρέθηκε μόσχευμα για
μένα μέσα σε δύο μόλις μήνες».

«Η 16η Νοεμβρίου είναι για την οικογένειά μου γιορτή», λέει ο Κώστας Ωρολογάς,
γέννημα-θρέμμα της Καλαμάτας. «Είμαι μοναχοπαίδι και το σοκ ήταν τρομερό για
τους γονείς μου όταν έμαθαν πως είμαι σοβαρά άρρωστος. Η μέρα της
μεταμόσχευσης ήταν η μέρα που έγινα καλά, και γι’ αυτό γιορτάζω πλέον τρεις
φορές τον χρόνο».

«Δεν θα ξεχάσω ποτέ τη μέρα που χειρουργήθηκα», προσθέτει ο κ. Τζαβάρας από
τον Αμπελόκαμπο της Αμαλιάδας. «Στις 20 Ιουνίου 1997 έπεσα από τον ουρανό και
στάθηκα όρθιος. Ήταν το πιο μεγάλο “λαχείο” της ζωής μου».

Ξαφνικά

Η περιπέτεια και των τριών άρχισε ξαφνικά. «Το 1990 άρχισαν τα προβλήματα»,
λέει η κυρία Λουμπάκη. «Έχασα την αίσθηση του θερμού και του ψυχρού στα κάτω
άκρα. Καθώς περνούσε ο καιρός άρχισα να παρουσιάζω κινητικά προβλήματα και
στομαχικές διαταραχές, ενώ από κάποια στιγμή και μετά δεν μπορούσα να φάω. Η
διάγνωση έγινε το 1992. Είχα αμυλοείδωση, μια ασθένεια που οφείλεται στο ότι
το ήπαρ δεν μεταβολίζει το άμυλο. Αυτή η δυσλειτουργία επηρεάζει το νευρικό
σύστημα, με συνέπεια να αναπτύσσονται βλάβες σε ζωτικά όργανα».

Η κυρία Λουμπάκη εισήχθη στη λίστα για μεταμόσχευση ήπατος τον Ιούλιο του
1993. Δύο μήνες αργότερα, μια 24χρονη κοπέλα έχανε τη ζωή της από εγκεφαλικό
και οι γονείς της αποφάσισαν να δωρήσουν τα όργανά της. «Με πήραν τηλέφωνο
στις 3 τα μεσάνυχτα και πήρα το πρώτο αεροπλάνο για την Αθήνα», θυμάται. «Πριν
βγω από το σπίτι, αποχαιρέτησα τα παιδιά μου ­ πίστευα πως δεν θα με
ξαναβλέπανε ποτέ. Όλα, όμως, πήγαν καλά. Το μόσχευμα ταίριαζε σε μένα και οι
γιατροί στο Αρεταίειο Νοσοκομείο έκαναν το θαύμα». Μετά τη μεταμόσχευση, η
κυρία Λουμπάκη είδε τη ζωή της να αλλάζει. «Άρχισα να ξανατρώω, ανέκτησα σε
αρκετό βαθμό την κινητικότητά μου, μπόρεσα να βγω έστω και με βοήθεια από το
σπίτι, κατόρθωσα να ασχοληθώ πάλι με τις δουλειές του σπιτιού», λέει. «Δεν
είναι ότι επανήλθα στην κατάσταση που ήμουν πριν αρρωστήσω, γιατί μέχρι να
γίνει η διάγνωση είχαν υποστεί βλάβες πολλά νεύρα στο σώμα μου. Η αρρώστιά
μου, όμως, σταμάτησε και η βελτίωσή μου έκτοτε είναι μεγάλη».

Η κυρία Λουμπάκη δείχνει απόλυτα συμφιλιωμένη με αυτό που της συνέβη. «Δεν
ξέρω πόσα χρόνια μου έχει γραμμένα ο Θεός, ούτε πόσο θα κρατήσει το μόσχευμα»,
λέει. «Ξέρω μόνο ότι ενώ αποχαιρέτησα εκείνο το βράδυ τα παιδιά μου, είμαι
ακόμα εδώ και βλέπω την κόρη μου να γιορτάζει τα 20 της χρόνια και τον γιο μου
να είναι 15. Μακάρι να καταλάβαινε ο κόσμος πόσο σημαντική είναι η δωρεά
οργάνων. Γιατί στη δική μου θέση είναι πολλοί άλλοι που περιμένουν».

Όντως, στη λίστα αναμονής του ΕΟΜ υπήρχαν την περασμένη Τρίτη 30 Οκτωβρίου
1.145 άνθρωποι που περίμεναν ένα μόσχευμα νεφρού, 67 που περίμεναν ένα ηπατικό
μόσχευμα, 13 που χρειάζονταν μεταμόσχευση καρδιάς και τέσσερις που χρειάζονταν
μεταμόσχευση πνεύμονος. Σύνολο, 1.229 ψυχές σε αναμονή ­ περισσότεροι απ’ όλες
τις μεταμοσχεύσεις συμπαγών οργάνων από πτωματικούς δότες που έχουν γίνει στη
χώρα μας τα τελευταία 16 χρόνια…

«Θα ήθελα να μπορέσω να το ανταποδώσω»

Παναγιώτης Τζαβάρας: «Όλοι πρέπει να γίνουμε δωρητές οργάνων, γιατί χάνουμε τον άνθρωπό μας, αλλά μπορούμε να δώσουμε ζωή σε κάποιον άλλο. Θα ήθελα κι εγώ πολύ να δώσω τα όργανά μου, αλλά δεν ξέρω αν γίνεται, αφού κι εγώ έχω κάνει μεταμόσχευση»

Η πίεση ήταν αυτή που οδήγησε τον Παναγιώτη Τζαβάρα στον γιατρό και στη
διάγνωση της νεφροπάθειας, την αιτία της οποίας ποτέ δεν έμαθε. «Ξαφνικά, στα
40 μου εμφανίστηκε το πρόβλημα με τα νεφρά μου», λέει. «Είχα πίεση και οι
εξετάσεις που έκανα έδειξαν πως είχα απίστευτα υψηλές τιμές της ουρίας και της
κρεατινίνης. Δύο χρόνια έπειτα από αυτές τις εξετάσεις, μπήκα στην
αιμοκάθαρση».

Οι μέρες της αιμοκάθαρσης ήσαν πολύ δύσκολες για τον κ. Τζαβάρα.

«Η μονάδα στο Ρίο είναι πολύ καλή, ανώτερη ίσως κι από το σπίτι μας σε
καθαριότητα και οι γιατροί και οι νοσηλευτές άριστοι», τονίζει. «Η διαδικασία
της αιμοκάθαρσης, όμως, είναι πολύ δύσκολη, επίπονη, στρεσογόνος και
ψυχοφθόρα. Χρόνια ολόκληρα έκανα αιμοκάθαρση, αλλά τον τελευταίο καιρό πριν
από τη μεταμόσχευση η πίεσή μου είχε καθηλωθεί στο 27 και ήμουν εξαντλημένος,
με ένα υπογλώσσιο χάπι στο στόμα».

Ο κ. Τζαβάρας ήταν αγρότης, δούλευε στα χωράφια σε κηπευτικά προϊόντα. Ώρες –
ώρες αισθανόταν να λυγίζει, αλλά η σύζυγος και ο γιος του ήσαν πάντα στο
πλευρό του, έτοιμοι να τον στηρίξουν και να τον ενθαρρύνουν να κάνει υπομονή.

Μια 18χρονη…

Η μεταμόσχευσή του έγινε πραγματικότητα το 1997 χάρη στους γονείς μιας
18χρονης κοπέλας, η οποία έδωσε με τραγικό τρόπο τέλος στη ζωή της. «Ήταν
μεγάλη τραγωδία για τους δικούς της, αλλά παρ’ όλα αυτά έδωσαν όλα της τα
όργανα και τώρα εγώ και κάποιοι άλλοι ζούμε χάρη στο δικό τους μεγαλείο
ψυχής», λέει με ευγνωμοσύνη ο κ. Τζαβάρας. «Ένα μεγάλο ευχαριστώ έχω και για
τους γιατρούς στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Ρίου, που με στήριξαν, με
βοήθησαν και ασχολήθηκαν πολύ μαζί μου».

Μετά τη μεταμόσχευση, ο κ. Τζαβάρας επέστρεψε για δύο χρόνια στις αγροτικές
ασχολίες του και στη συνέχεια νοίκιασε ένα καφενείο, το οποίο λειτουργεί έως
σήμερα. «Τώρα έχω γίνει άλλος άνθρωπος», εξομολογείται. «Με βλέπω στις παλιές
μου φωτογραφίες και δεν με αναγνωρίζω, αισθάνομαι σαν να ξαναγεννήθηκα. Μια
κουβέντα, όμως, θα πω και να το τονίσετε: πρέπει να γίνουμε όλοι δωρητές,
διότι χάνουμε τον άνθρωπό μας, αλλά μπορούμε να δώσουμε ζωή σε κάποιον άλλο.
Θα ήθελα κι εγώ πολύ να δώσω τα όργανά μου, αλλά δεν ξέρω αν αυτό γίνεται.

Ξέρω όμως ότι πριν ήμουν σαν πεθαμένος και τώρα είμαι ζωντανός. Και αν
μπορέσω, θέλω να το ανταποδώσω μια μέρα».

«Μεγάλωνε η καρδιά μου και κάποια στιγμή θα σταματούσε»

Κώστας Ωρολογάς: «Είχα ένα μικρό περιθώριο ζωής αλλά τώρα, χάρη στην προσφορά μιας άγνωστης σ’ εμένα οικογένειας, έχω όλη τη ζωή μπροστά μου»

Για τον Κώστα Ωρολογά η διάγνωση ήταν αποτέλεσμα ενός συνηθισμένου τσεκ απ.
«Ήμουν 14 χρόνων και είπαν μια ημέρα οι γονείς μου να κάνω κάποιες προληπτικές
εξετάσεις», θυμάται. «Οι εξετάσεις έδειξαν πως είχα διατατική μυοκαρδιοπάθεια.
Με απλά λόγια, μεγάλωνε η καρδιά μου και κάποια στιγμή θα σταματούσε».

Από την αρχική διάγνωση έως τη μεταμόσχευση πέρασαν δύο χρόνια σχεδόν. Καθώς η
καρδιά του μεγάλωνε, ένιωθε ολοένα πιο κουρασμένος, η ανάσα του γινόταν όλο
και πιο δύσκολη. Σιγά σιγά σταμάτησε να πηγαίνει στο σχολείο, έμενε με τις
ώρες στο κρεβάτι και έπαψε να βγαίνει με τους φίλους του. Στο διάστημα αυτό
πρόσεχε πολύ τη διατροφή του και ακολουθούσε ειδική φαρμακευτική αγωγή, αλλά η
κατάστασή του επιδεινωνόταν μέρα με τη μέρα.

Στην λίστα αναμονής για ένα μόσχευμα καρδιάς μπήκε μόλις 3 εβδομάδες πριν
βρεθεί το μόσχευμα. «Ήμουν πάρα πολύ τυχερός», λέει. «Από τη στιγμή που
διαπίστωσαν οι γιατροί του Ωνασείου πως έπρεπε πια να κάνω μεταμόσχευση μέχρι
να γίνει η εγχείρηση, δεν πέρασε ούτε μήνας. Ένα παλικάρι από τον Βόλο κτύπησε
σε τροχαίο και οι γονείς του δώρισαν τα όργανά του όταν έμαθαν πως δεν υπήρχε
ελπίδα. Από κείνη την ημέρα, όλα άλλαξαν για μένα».

Τώρα πια, «είναι σαν να μην χειρουργήθηκα ποτέ, όλα είναι φυσιολογικά. Μπορώ
να παίξω μπάσκετ και ποδόσφαιρο με τους φίλους μου, να κολυμπήσω, να βγω έξω,
να περπατήσω. Πηγαίνω στη σχολή μου, στα ΤΕΙ, όπου κάνω Τοπική Αυτοδιοίκηση,
παίζω ερασιτεχνικά την κιθάρα μου, μπορώ να κάνω ό,τι και οι άλλοι. Εντάξει,
παίρνω κάποια φάρμακα, ορισμένα θα είναι εφ’ όρου ζωής, αλλά αυτό πια είναι
συνήθεια. Ακόμα και πλάκα κάνουμε με τους φίλους μου, μού λένε ότι κρατάω το
“καλό πράγμα” για τον εαυτό μου».

Οι φίλοι ήταν καθοριστικοί για τον Κώστα. «Στην αρχή δεν το ήξερε πολύς κόσμος
ότι είμαι άρρωστος, αλλά όταν έγινε εμφανές ότι κάτι δεν πήγαινε καλά το
μάθανε οι φίλοι μου και με στήριξαν πολύ», λέει.

Η αιτία της μυοκαρδιοπάθειάς του δεν βρέθηκε ποτέ, αλλά αυτό δεν τον
απασχολεί. «Συμβαίνει συχνά με αυτήν την αρρώστια και τελικά δεν έχει τόση
σημασία», λέει. «Αυτό που έχει σημασία είναι ότι είχα ένα μικρό περιθώριο ζωής
και τώρα, χάρη στην προσφορά μιας άγνωστης σ’ εμένα οικογένειας και στην
εκπληκτική δουλειά των ανθρώπων στο Ωνάσειο, έχω όλη τη ζωή μπροστά μου».

Γραμμή επικοινωνίας με την οικογένεια του δωρητή

Από τους τρεις μεταμοσχευθέντες, μόνον η κυρία Μαρία Λουμπάκη έχει γνωριστεί
με την οικογένεια της νεαρής κοπέλας από την οποία ελήφθη το μόσχευμα.

Ο Παναγιώτης Τζαβάρας προσπάθησε να έρθει σε επαφή με τους γονείς τής 18χρονης
που δώρισαν τα όργανά της, αλλά δεν τα κατάφερε ­ «τους καταλαβαίνω τους
ανθρώπους, τους θυμίζω το κορίτσι τους και υποφέρουν», λέει. Ο Κώστας Ωρολογάς
και η οικογένειά του, εξάλλου, σεβάστηκαν τη σύσταση των γιατρών του Ωνάσειου
Καρδιοχειρουργικού Κέντρου να μην προσπαθήσουν να έρθουν σε επαφή με την
οικογένεια του παλικαριού από τον Βόλο.

Η κυρία Λουμπάκη και ο σύζυγός της, όμως, όχι μόνον κατόρθωσαν να βρουν γραμμή
επικοινωνίας με την οικογένεια της 24χρονης κοπέλας, αλλά τώρα πια είναι πολύ
καλοί φίλοι. «Η κοπελιά ήταν το μοναδικό τους παιδί», λέει με συγκίνηση. «Ο
σύζυγός μου έμαθε ποιοι είναι και για 2-3 χρόνια αρκεστήκαμε να στέλνουμε ένα
μήνυμα, συνήθως την επέτειο του συμβάντος. Κάποια στιγμή ήρθαν συγγενείς τής
κοπέλας στην Κρήτη, μας γνώρισαν και μας έδωσαν το θάρρος να πάρουμε τους
γονείς στο τηλέφωνο, γιατί πια ο πόνος τους είχε καταλαγιάσει».

Τα χρόνια που πέρασαν έδεσαν τη φιλία μεταξύ των δύο οικογενειών, και τα
τηλεφωνήματα γίνονται πλέον τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα, ενώ από καιρού
εις καιρόν η μία οικογένεια επισκέπτεται την άλλη. Από τη φιλία αυτή, η κυρία
Λουμπάκη κρατάει ­ πέρα από την ευγνωμοσύνη και τον θαυμασμό για το κουράγιο
τους ­ μια φράση που της είπε η μάνα τής κοπέλας: «Μέχρι να σε γνωρίσω είχα
πολλές αμφιβολίες για το αν έκανα το σωστό. Τώρα, όμως, που σε γνώρισα και
είδα τα παιδιά και την οικογένειά σου, κατάλαβα ότι άξιζε τον κόπο»…