Οι σχολειοφύλακες «περπάτησαν»

Ο φύλακας. «Νιώθω ότι το σχολείο είναι το σπίτι μου. Το έχω περπατήσει επανειλημμένως» λέει ο Γιώργος Κανέρης, φύλακας σε σχολείο της Νέας Σμύρνης

«Ο τύπος αυτός μού είχε φανεί ύποπτος. Οι κινήσεις του, η επιμονή του να
έρχεται ξανά και ξανά στο σχολείο ενώ δεν είχε καμία σχέση με αυτό, με είχαν
κάνει να τον υποπτευθώ».

Ο Γιώργος Κανέρης θυμάται την πιο έντονη στιγμή του τελευταίου έτους που είναι
φύλακας σε σχολικό συγκρότημα της Νέας Σμύρνης. «Όταν λοιπόν τον πλησίασα και
του ζήτησα να μην ξανάρθει εδώ, αφού είχα συνεννοηθεί προηγουμένως με τον
διευθυντή του σχολείου, με απείλησε. Μου είπε ότι θα καταστρέψει το αυτοκίνητό
μου. Ότι αν του συμβεί το παραμικρό θα θεωρήσει εμένα υπεύθυνο, με ό,τι αυτό
συνεπάγεται».

Το πιο συχνό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν κατά τη νυχτερινή τους βάρδια οι
φύλακες των σχολείων, είναι η προσπάθεια διαφόρων νεαρών να μπουν στα
προαύλια. Τα πρώτα στοιχεία που έχουν στη διάθεσή τους οι δήμοι, δείχνουν ότι
σχεδόν σε όλα τα σχολεία που έχουν τοποθετηθεί φύλακες, καταγράφονται τέτοιες
περιπτώσεις. Μάλιστα το 70% των εξωσχολικών που επιχειρούν να εισέλθουν στους
προαύλιους χώρους, θέλουν να κάνουν χρήση ναρκωτικών.

Ενθουσιασμένος

Αξιοσημείωτο επίσης είναι ότι σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, η παρουσία των
φυλάκων στα σχολεία έχει συμβάλει στο να μειωθούν κατά πολύ και οι διάφορες
υλικές ζημιές που προκαλούνται στα κτίρια τόσο από τους ίδιους τους μαθητές
όσο και από εξωσχολικούς. Ο κίνδυνος πάντως υπάρχει σε κάθε βάρδια. «Αυτοί οι
κίνδυνοι είναι ίσως η γοητεία του επαγγέλματός μας. Η ευθύνη που έχουμε
απέναντι στη μαθητική κοινότητα μάς δίνει δύναμη ώστε να μπορέσουμε να τους
αντιμετωπίσουμε». Ο Γιώργος μιλάει με ενθουσιασμό για τη δουλειά του. Εδώ και
ένα χρόνο είναι φύλακας στο σχολικό συγκρότημα τριών Γυμνασίων και Λυκείων.
Του 2ου, του 3ου και του 6ου της Νέας Σμύρνης. «Όταν έκανα αίτηση για να με
προσλάβουν ως φύλακα δεν περίμενα ότι θα μου άρεσε τόσο πολύ».

Περιπολίες

Η ανάγκη που οδήγησε στη δημιουργία του νέου θεσμού ήταν από τη μια πλευρά η
προστασία της κτιριακής περιουσίας των σχολικών συγκροτημάτων, ώστε οι δήμοι
να μην είναι αναγκασμένοι να καταβάλουν κάθε τρεις και λίγο μεγάλα χρηματικά
ποσά για να επιδιορθώνονται οι φθορές, και από την άλλη, το να εξαλειφθεί το
φαινόμενο με τους εξωσχολικούς νεαρούς που τα βράδια κάνουν χρήση ναρκωτικών
στα σχολεία ή που παρενοχλούν τους μαθητές από τα κάγκελα την ώρα του
διαλείμματος.

«Κάνουμε περιπολίες στους χώρους, κρατάμε σε απόσταση ασφαλείας τα εξωσχολικά
στοιχεία, προσέχουμε και προστατεύουμε από υλικές καταστροφές ακόμα και τον
κήπο των κτιρίων, τα θρανία και τις καρέκλες», εξηγεί ο φύλακας του σχολικού
συγκροτήματος της Νέας Σμύρνης.

Οι καθηγητές με τη σειρά τους αντιμετωπίζουν τους φύλακες με τον πλέον θετικό
τρόπο. «Είδαν σε εμάς τους φίλους και συμπαραστάτες, τους συνεργάτες. Τους
απασχολεί, τουλάχιστον στα σχολεία που εγώ εργάζομαι, η ελαχιστοποίηση των
κινδύνων που αντιμετωπίζουν οι μαθητές».

Σε 1.000 σχολεία

Οι δήμοι που μετέχουν στο πρόγραμμα είναι 145 και ο αριθμός των σχολείων και
των σχολικών συγκροτημάτων στα οποία έχουν τοποθετηθεί φύλακες, ανέρχεται
τουλάχιστον σε 1.000. Οι ίδιοι οι φύλακες προέρχονται από τις λίστες του ΟΑΕΔ,
καθώς είναι άνεργοι. Σε αριθμό φθάνουν τους 3.300 και έχουν ηλικία από 25 έως
64 χρόνων. Η απασχόλησή τους ως φύλακες των σχολικών κτιρίων δεν είναι μόνιμη.
Το πρόγραμμα έχει 11μηνη διάρκεια και εφόσον δεν συνεχιστεί, θα σταματήσουν να
εργάζονται. Η πληρωμή τους γίνεται ανάλογα με τη βάρδια. Το μεροκάματο
πληρώνεται με 12.000 δραχμές και ο μεγαλύτερος αριθμός βαρδιών που μπορεί να
κάνει κάποιος σε ένα μήνα είναι 22. Ο Γιώργος ανησυχεί γιατί τελειώνει το
11μηνο της δοκιμαστικής εργασίας τους και δεν ξέρει εάν ο θεσμός θα
«περπατήσει» και πόσο. «Μπορεί ο μισθός μας να είναι σχετικά μικρός, μπορεί να
μη μας καταβάλλονται η νυχτερινή προσαύξηση, δώρα Χριστουγέννων Πάσχα και
καλοκαιριού, υπερωρίες. Όμως αυτήν τη δουλειά την έχουμε αγαπήσει. Το πονάμε
το σχολείο. Έχουμε ταυτίσει τη ζωή μας μαζί του».

Χωρίς στολή

Ο Γιώργος μιλάει για τη σχέση που έχουν αναπτύξει οι φύλακες με τους μαθητές:
«Στην αρχή, όταν ήμασταν υποχρεωμένοι να φοράμε την πορτοκαλί στολή που μας
είχε δοθεί, οι μαθητές ήταν επιφυλακτικοί απέναντί μας. Μας έβλεπαν με “μισό
μάτι”. Όταν σταματήσαμε να φοράμε αυτήν τη στολή τα πράγματα άλλαξαν. Η νέα
γενιά έχει μια έμφυτη αντιπάθεια για οποιαδήποτε μορφή εξουσίας. Η στολή μας
αντιπροσώπευε μια μορφή εξουσίας», εξηγεί. Για τη συμμετοχή των φυλάκων στο
πρόγραμμα χρησιμοποιήθηκαν διάφορα κριτήρια αξιολόγησης. Στο κάλεσμα της
προκήρυξης ανταποκρίθηκαν περίπου 14.000 άνθρωποι και τελικά επελέγησαν 3.300
φύλακες, εκ των οποίων το 70% είναι γυναίκες.

Σεμινάρια

Πριν τοποθετηθούν στα νέα τους καθήκοντα, οι φύλακες παρακολούθησαν διάφορα
σεμινάρια. Τα σεμινάρια τα διοργάνωσαν οι δήμοι που μετέχουν στο πρόγραμμα.
Αυτοί άλλωστε υπέδειξαν σε ποιά από τα σχολεία της γεωγραφικής του
επικράτειας, θα πρέπει να τοποθετηθούν φύλακες. Στα σεμινάρια που έγιναν οι
φύλακες ενημερώθηκαν για τα καθήκοντά τους, ενώ παράλληλα συμμετείχαν όλοι οι
τοπικοί εμπλεκόμενοι φορείς. Υπήρχαν δηλαδή εκπρόσωποι της Αστυνομίας, της
Πυροσβεστικής, της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, κ.λπ. Στη διάρκεια των
συναντήσεων όλοι αυτοί οι φορείς ενημερώθηκαν για τον νέο θεσμό που επρόκειτο
να ισχύσει καθώς εκτιμήθηκε πως η αποτελεσματικότητα του προγράμματος
εξαρτάται και από τη δική τους συνδρομή.

Άλλωστε δεν είναι τυχαίο ότι ο κάθε φύλακας εκτός από το ειδικό γιλέκο που
φοράει, τον φακό και τη σφυρίχτρα, είναι εφοδιασμένος και με κινητό τηλέφωνο
στη μνήμη του οποίου υπάρχουν αποθηκευμένοι 15 αριθμοί (π.χ. της Αστυνομίας,
της Πυροσβεστικής, του υπευθύνου του δήμου, της ΔΕΗ, της ΕΥΔΑΠ, του διευθυντή
του σχολείου, κ.λπ), ώστε αν κάτι συμβεί να μπορεί να ειδοποιήσει εγκαίρως.

Σε 24ωρη βάση

Οι φύλακες βρίσκονται εντός των σχολείων σε 24ωρη βάση. Είναι χωρισμένοι σε
τρεις βάρδιες και ανάλογα με την περίσταση μπορεί σε κάθε βάρδια να είναι δύο
ή και περισσότεροι φύλακες μαζί. Ο θεσμός αυτός αφορά μόνο τα σχολεία της
δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Όπως είναι φυσικό, ο μεγαλύτερος αριθμός φυλάκων, δηλαδή 483 άνθρωποι, έχει
απορροφηθεί στα σχολεία του Δήμου Αθηναίων. Ακολουθεί ο Δήμος της Θεσσαλονίκης
με 169 φύλακες, της Πάτρας με 94 και του Περιστερίου με 82. Το πρόγραμμα
αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί έως τον Φεβρουάριο του επόμενου χρόνου. Μέχρι
τώρα όμως κανένας δεν είναι σε θέση να πει για το αν ο νέος αυτός θεσμός θα
συνεχίσει να υπάρχει και του χρόνου. Το μόνο σίγουρο είναι ότι αρκετοί δήμοι
έχουν ζητήσει να ενταχθούν και αυτοί στο πρόγραμμα και πως οι φύλακες να μην
τοποθετούνται μόνο στα Γυμνάσια και τα Λύκεια, αλλά και στα Δημοτικά.

Πιλοτικό πρόγραμμα

Ο θεσμός με τους σχολικούς φύλακες αποτελεί στην ουσία ένα καινούργιο πιλοτικό
πρόγραμμα που άρχισε να εφαρμόζεται στη χώρα μας στις αρχές του 2001. Ο τίτλος
του είναι «Πρόγραμμα απόκτησης εργασιακής εμπειρίας ανέργων στη φύλαξη
σχολικών κτιρίων» και οι υπηρεσίες που ανέλαβαν να… στήσουν στα πόδια του
τον νέο θεσμό, μέσα από ένα κονδύλιο της τάξης των 20 δισεκατομμυρίων δραχμών,
είναι τα υπουργεία Εσωτερικών, Εργασίας, Παιδείας, Δημόσιας Τάξης, ο ΟΑΕΔ, η
Κεντρική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων Ελλάδας (ΚΕΔΚΕ) και η Ελληνική Εταιρεία
Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ). Το πρόγραμμα θα ολοκληρωθεί τον
Φεβρουάριο του επόμενου χρόνου.