ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ 44 ιστορίες Αρχιτεκτονικής

Την Τετάρτη (10 Οκτωβρίου) η παρουσίαση του βιβλίου του Ζήση Κοτιώνη «44
Ιστορίες Αρχιτεκτονικής» (Εκδόσεις Εκκρεμές), στη Στοά του Βιβλίου, από τους
αρχιτέκτονες Φοίβη Γιαννίση, Ανδρέα Κούρκουλα, Παναγιώτη Τουρνικιώτη και
Δημήτρη Φατούρο, είχε θέμα: «Το οικουμενικό και το διαφορετικό».

Οι 44 ιστορίες Αρχιτεκτονικής, όπως σχολιάζει ο Δ. Φατούρος, στην «προκείμενη
ανάγνωση», είναι ερμηνείες – αναγνώσεις, που αναφέρονται σε ορόσημα της
ιστορικής διαδρομής της Αρχιτεκτονικής: «Αποσπάσματα από τα έργα,
ίχνη προϊστορικής ζωής, βιώματα μετέωρα από αποτυπώσεις μιας
φωτογραφίας και μιας διαδρομής, τόποι πολυσυζητημένοι και ξεχασμένα
μυθικά έργα».

Οι ομιλητές, φωτίζοντας διαφορετικές διαδρομές ανάμεσα στα κείμενα, αναζήτησαν
το συνδετήριο νήμα στις ιστορίες που ο συγγραφέας αφηγείται με τον πολυσήμαντο
και χυμώδη λόγο του.

Η ετυμολογική περιπλάνηση της Φοίβης Γιαννίση ­ το ταξίδι ανάμεσα στις λέξεις
­ ήταν το κλειδί για την ανάγνωση του βιβλίου και για τη συσχέτιση του οίκου
με την οικουμένη. Όπως η ίδια γράφει στο επίμετρο: «Παρόμοια με τον
Οδυσσέα, στις Ιστορίες της Αρχιτεκτονικής πραγματοποιείται μια
επίσκεψις των θεμάτων, είτε αυτά είναι κτίσματα, είτε
αντικείμενα, είτε τοπία, είτε το πρόσωπο του φιλοσόφου
Χάιντεγκερ». Στην ομιλία της συνέδεσε την επίσκεψη με το σκέπτομαι, τη
σκέψη με το βλέμμα, την παρατήρηση με την ενεργό όραση.

Ο Ανδρέας Κούρκουλας αναγνώρισε στις ιστορίες τη ματιά ενός φωτογράφου που
καταγράφει, όσα η μνήμη επιλέγει, σαν κάποιος που βρίσκεται στο κατώφλι της
λησμονιάς και πρέπει από κάπου να συγκρατηθεί για να σωθεί, όπως γράφει
ο Ζήσης Κοτιώνης. Για να τονίσει την οικουμενικότητα μέσα από τη
διαφορετικότητα, ο ομιλητής αναφέρθηκε σ’ ένα από τα χαρακτηριστικά κείμενα
του βιβλίου με τίτλο: Πειραγμένος ορθολογισμός. Πρόκειται για δύο
αρχιτέκτονες που μοιράζονται το ίδιο όνομα, τον Πορτογάλο Alvaro Siza και τον
Φιλανδό προπάτορά του Alvar Aalto. Από την Αρχιτεκτονική του Φιλανδού Aalto
αναδύεται η Μεσόγειος και ο Siza, με τον δικό του σαφή και απλό τρόπο,
ερμηνεύει τον Aalto στην Πορτογαλία, αποδεικνύοντας ότι το οικουμενικό και το
διαφορετικό δεν είναι δύο ασύμβατες έννοιες κι ακόμα ότι ο τοπικισμός δεν
ανήκει στον τόπο του.

Για την πορεία του βλέμματος μίλησε και ο Παναγιώτης Τουρνικιώτης,
αναγνωρίζοντας τη συνέχεια μέσα στη φαινομενική ασυνέχεια. Οι 44 Ιστορίες δεν
αποτελούν κομμάτια μιας συλλογής που παρατίθενται τυχαία, αλλά μια σειρά από
στοχαστικές επιλογές του συγγραφέα. Οι ιστορίες που επικοινωνούν μεταξύ τους
μυστικά, με έναν τρόπο που παραπέμπει στον κινηματογράφο, ιδρύουν έναν κόσμο,
τον κόσμο της Αρχιτεκτονικής.

Στο τέλος, ο Δ. Φατούρος μίλησε για τις ανεκμετάλλευτες δυνατότητες της
Αρχιτεκτονικής και για τη σχέση του κατοικείν με την ποίηση, συνδέοντας την
κρυφή μελαγχολία του κειμένου με το περιεχόμενο των εισηγήσεων.

Πώς να συσχετίσεις, αναρωτήθηκε, τα κείμενα του βιβλίου με τις προτεραιότητες
και την αδιαφορία της σημερινής πραγματικότητας;

Η έξοδος είναι τραγική. Όμως η ποίηση πάντα παρηγορεί, κι εμείς δεν ξεχνάμε
ποτέ πως από πολύ νωρίς ο Δ. Φατούρος τη συνέδεσε με την Αρχιτεκτονική.

Σε μια εποχή που ο τρόμος απλώνεται πάνω από την οικουμένη και η σχέση
οικουμενικού – διαφορετικού διακυβεύεται, οι 44 Ιστορίες θωπεύουν τους χώρους
που αναστήθηκαν με αγάπη.

Η βραδιά στη Στοά του Βιβλίου, που οργάνωσαν οι εκδόσεις Εκκρεμές, απέδειξε
την οδυνηρή ταλάντευση της Αρχιτεκτονικής, ανάμεσα στη λήθη και τη μνημοσύνη,
όμως: «για να διατηρείς την ελπίδα της σωτηρίας, όπως γράφει ο Ζήσης
Κοτιώνης, καλείσαι να βρίσκεσαι συνεχώς στον ορίζοντα της απώλειας».

Η Σουζάνα Αντωνακάκη είναι αρχιτέκτονας.