Το μακρύ ταξίδι του φόβου

«Σπούδαζα στο Μαζάρ Σαρίφ, ώσπου οι Ταλιμπάν επιτέθηκαν στην πόλη. Με
συνέλαβαν και με οδήγησαν στη φυλακή. Με χτυπούσαν συνέχεια και με ρωτούσαν
“γιατί μας πολεμάτε;”. Δεν είχα τι να τους απαντήσω.

Ο Χέρις. Η αγωνία ζωγραφισμένη στο πρόσωπό του. Είναι μόνο 17 ετών, Κούρδος, από το Ιράκ. Άφησε πίσω γονείς και αδέλφια και έφυγε μόνος του για να συναντήσει τον εξάδελφό του στη Γερμανία

Δεν ήξερα τι να τους απαντήσω. Ύστερα από ένα μήνα με άφησαν ελεύθερο και
επέστρεψα σπίτι μου, σε ένα χωριό του Βόρειου Αφγανιστάν. Όμως οι Ταλιμπάν με
παρακολουθούσαν. Ύστερα από λίγες ημέρες ήρθαν στο σπίτι και απείλησαν τον
πατέρα μου. “Αν ο γιος σου δεν μας πει ποιοι είναι και πού κρύβονται οι ηγέτες
σας θα τον σκοτώσουμε”. Τότε ο πατέρας μου με συμβούλεψε να εγκαταλείψω αμέσως
το Αφγανιστάν. Και αυτό έκανα. Έφυγα».

Το μακρύ ταξίδι της προσφυγιάς είχε μόλις αρχίσει για τον μικρό Καντίρ. Ήταν
μόνο δεκαπεντέμισι ετών όταν αναγκάστηκε να φύγει ολομόναχος για να γλιτώσει
και να αφήσει πίσω τα 5 αδέλφια του και τους γονείς του. Περιπλανήθηκε μόνος
του σε ξένες χώρες – στο Πακιστάν, το Ιράκ, την Τουρκία – δούλεψε στα
εργοστάσια ράβοντας παπούτσια και ρούχα, ώσπου, πριν από τρεις μήνες, μία
μικρή βάρκα τον έβγαλε στη Μυτιλήνη. Τώρα, βρίσκεται σε ασφαλές μέρος στον
Ξενώνα των Γιατρών του Κόσμου στην Αθήνα.

Στον ξενώνα

Ο Καντίρ δεν είναι ο μοναδικός ανήλικος πρόσφυγας που φτάνει στην Ελλάδα
εντελώς μόνος, χωρίς τη συνοδεία των γονέων ή των συγγενών του. Στον ξενώνα
προσωρινής διαμονής των Γιατρών του Κόσμου, στην οδό Επικούρου 34, μένουν
άλλοι 2 ανήλικοι πρόσφυγες. «Μαζί με όλους τους υπόλοιπους μετανάστες έρχονται
και ασυνόδευτοι ανήλικοι, συνήθως 15-17 ετών», εξηγεί η κ. Τζάκι Μίλερ,
κοινωνική λειτουργός στον ξενώνα. «Για εμάς αυτά τα παιδιά είναι ανήλικα.
Ωστόσο, στις χώρες τους μπορεί ήδη να εργάζονται ή να έχουν κάνει δική τους
οικογένεια. Θεωρούνται ώριμοι άντρες».

Όπως σημειώνει η κ. Έλενα Παπαθανασοπούλου, προϊσταμένη κοινωνικής υπηρεσίας
του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες, «τον τελευταίο καιρό, με την
αύξηση της παράνομης εισόδου μεταναστών έχει αυξηθεί και η είσοδος των
ασυνόδευτων ανηλίκων». Οι πιο τυχεροί μένουν προσωρινά στον ξενώνα των Γιατρών
του Κόσμου. Ή, αν το επιθυμούν, βρίσκουν καταφύγιο στον μοναδικό ξενώνα που
στεγάζει αποκλειστικά ασυνόδευτους ανηλίκους πρόσφυγες και βρίσκεται στα
Ανώγεια Ρεθύμνου. Οι υπόλοιποι ανήλικοι αναγκάζονται να ξεχάσουν πολύ γρήγορα
ότι είναι παιδιά. Όπως οι άλλοι μεγαλύτεροι μετανάστες, κοιμούνται στα πάρκα
και τις πλατείες κάτω από άθλιες συνθήκες, κρύβονται από τις αρχές,
αγωνίζονται για να εξασφαλίσουν φαγητό και ρούχα.

Για ενάμιση χρόνο ο Καντίρ περιπλανιόταν μόνος του στο Πακιστάν, το Ιράν την
Τουρκία προτού φτάσει στην Ελλάδα. «Πήγα στο Πακιστάν περπατώντας. Έπειτα
πέρασα στο Ιράν. Τα λιγοστά χρήματα που είχα μού τελείωσαν μόλις μπήκαν στο
Πακιστάν. Στο Ιράν αναγκάστηκα να δουλέψω. Έραβα παπούτσια». Χρειάστηκε να
περπατάει ασταμάτητα επί 8 ώρες από τα σύνορα του Ιράν για να φτάσει στο πρώτο
χωριό της Τουρκίας. Έπρεπε να δουλέψει όμως και εκεί «σε εργοστάσιο που
έφτιαχνε ρούχα» για να εξασφαλίσει τα δολάρια που θα τον έφερναν στην Ελλάδα.

Εδώ και ενάμιση μήνα ο ξενώνας έχει γίνει το σπίτι του Καντίρ. Ήταν τυχερός,
όπως λέει. Την ίδια μέρα που ήρθε στην Αθήνα από τη Μυτιλήνη μπήκε στον
ξενώνα. Το μυαλό του όμως είναι στους γονείς και τα αδέλφια του στο
Αφγανιστάν, στην καρδιά του πολέμου. Και ο ίδιος ξέρει πολύ καλά τι σημαίνει
πόλεμος. «Όταν γεννήθηκα είχε πόλεμο». Μεγάλωσε μέσα στον πόλεμο. Έφυγε γιατί
είχε πόλεμο. «Έχω να επικοινωνήσω μαζί τους από τότε που βρισκόμουν στο Ιράν.
Ανησυχώ πολύ. Δεν έχω καμία πληροφορία γι’ αυτούς. Τώρα είναι και ο
πόλεμος…». Τα μάτια του κοκκινίζουν κάθε φορά που είναι να μιλήσει για τους
γονείς και τα αδέλφια του. «Όλη την ώρα τους σκέφτομαι…». Για λίγα
δευτερόλεπτα σταματά να μιλά, καθώς φέρνει στο μυαλό του, ποιος ξέρει, εικόνες
πολέμου απ’ τον τόπο που βρίσκονται οι δικοί του. «Φοβάμαι, γιατί πριν ο
πόλεμος ήταν μεταξύ δύο πλευρών. Τώρα βομβαρδίζουν και οι Αμερικανοί με τα
αεροπλάνα. Δεν ξέρω τι μπορεί να συμβαίνει».

Αγώνας επιβίωσης

Ανήλικος πρόσφυγας. Σε ηλικία μόλις 15½ ετών, ο Αφγανός Καντίρ έφυγε μόνος ­ χωρίς να συνοδεύεται από γονείς ή συγγενείς ­ και ύστερα από ένα ταξίδι 18 μηνών έφθασε στην Ελλάδα

Την ίδια στιγμή όμως τον απασχολεί και ο δικός του αγώνας επιβίωσης σε μία
ξένη χώρα, την Ελλάδα. Προχθές είχε πάει να δηλώσει συμμετοχή στα μαθήματα
ελληνικών. «Θέλω να μάθω τη γλώσσα σας. Μόνο έτσι θα καταφέρω να βρω μια
δουλειά», λέει. Στενοχωριέται όμως γιατί τα μαθήματα θα είναι μόνο μία φορά
την εβδομάδα. Προς το παρόν καταφέρνει και συνεννοείται με τα καλά αγγλικά που
γνωρίζει.

Άλλος ένας 17χρονος, ο Χέρις, Κούρδος από το Ιράκ, μένει στον ξενώνα εδώ και
τρεις ημέρες. Άφησε στο Ιράκ οικογένεια και αδέλφια με στόχο να συναντήσει τον
ξαδελφό του στη Γερμανία. «Δεν μπορούσα να δουλέψω στο Ιράκ. Γεννήθηκα με
αναπηρία στα χέρια και έχω φοβερούς πόνους στα πόδια. Θέλω να πάω σε ένα καλό
γιατρό στη Γερμανία ή την Αγγλία». Ο Χέρις δίνει μόνος τον αγώνα επιβίωσης σε
μία ξένη χώρα και ας είναι μόνο 17 ετών. Τους δύο μήνες που βρίσκεται στην
Ελλάδα έμενε έξω, στο Πεδίον του Άρεως. Μάλιστα, τις τελευταίες ημέρες τα
πράγματα δυσκόλεψαν. «Έκανε κρύο. Αλλά τι να έκανα. Πού να πήγαινα». Ευτυχώς
γι’ αυτόν ένας φίλος του που είχε επαφές με το Ελληνικό Συμβούλιο για τους
Πρόσφυγες τού είπε για τον ξενώνα. Φαίνεται ακόμα ταλαιπωρημένος από τη
διαμονή στο ύπαιθρο και μεγαλύτερος από την εφηβική του ηλικία. Το βλέμμα του
είναι απλανές καθώς ακούει τις ερωτήσεις από τον Άκο που μεταφράζει. Όσο για
το μέλλον του, «θέλω να φύγω, το γρηγορότερο. Να πάω στον ξάδελφό μου στη
Γερμανία. Μου έχει υποσχεθεί ότι θα μου στείλει χρήματα».