ΔΡΟΜΟΙ

«Εισπνοή, εκπνοή»…

… ακούγεται το παράγγελμα του ψυχολόγου. «Τώρα πιαστείτε από το χέρι». Από
τη Νέα Υόρκη μέχρι το Λος Άντζελες, σχολεία και πανεπιστήμια παραδίδουν
μαθήματα με θέμα «τα ζητήματα που ανακύπτουν από τις τρομοκρατικές επιθέσεις».
Αυτό που πάντα ήξεραν να κάνουν καλά οι Αμερικανοί, είναι να «εξοικειώνονται»
με τα πράγματα. Αυτό ακριβώς κάνουν και τώρα. Η πρωτοφανής επίθεση που δέχτηκε
η χώρα, μετατρέπεται σε μια παναμερικανική συναισθηματική «ψυχοδιάρροια», με
συγκεντρώσεις ψυχοθεραπείας και ψευδομαθήματα. Όσο και αν είναι ανόητα αυτά τα
πράγματα, είναι για τους Αμερικανούς ό,τι είναι το τσάι για τους Βρετανούς:
αναδίδουν κάτι από τη γνώριμη θαλπωρή της πατρίδας.

Αυτή τη φορά…

… όμως, κάτι δεν πάει καλά. Το κενό είναι τεράστιο. Οι μανδαρίνοι της
ψυχικής ηρεμίας δείχνουν την ίδια απόγνωση και ταραχή με εκείνους τους
ανθρώπους που τρέχουν να αγοράσουν μάσκες αερίων, στολές καραντίνας και
αγχολυτικά χάπια. Πίσω από τα λόγια τους δεν μπορούν να κρύψουν τον φόβο τους
πως όλα όσα σκέφτηκαν ή δίδαξαν τα 12 τελευταία χρόνια είναι τώρα ανώφελα. Ο
Ψυχρός Πόλεμος είχε τελειώσει το 1989, όλοι πίστευαν πως σύντομα θα είχαν στα
πόδια τους ηλεκτρικά αυτοκίνητα, ηλιακή ενέργεια, βιονικά φάρμακα και ό,τι
άλλο μπορούσαν να ονειρευτούν οι επιστήμονες, οι κρίσεις στα Βαλκάνια, τη
Βόρεια Ιρλανδία και τη Μέση Ανατολή έμοιαζαν «επιδιορθώσιμες» ­ άλλωστε
βρίσκονταν πολύ μακριά από το «αμερικανικό οχυρό». Οι άνθρωποι εκεί περνούσαν
τον καιρό τους με βίαιες και εξωπραγματικές χολιγουντιανές φαντασιώσεις, στις
οποίες έδινε πάντα αίσιο τέλος κάποιος εγχώριος σούπερ ήρωας. Όχι πια. Τώρα, ο
τρόμος είναι πραγματικός.

Τα παιδιά…

… πώς νιώθουν άραγε αυτόν τον τρόμο; Η παιδική αθωότητα έχει πια χαθεί, λέει
ο ίδιος ψυχολόγος στην εφημερίδα «Σάντεϊ Τάιμς». Γιατί, τι να τους πει κανείς;
Πώς να τους εξηγήσει πως παιδιά συνομήλικά βαστούν Καλάσνικοφ και φωνάζουν
«Θάνατος στους απίστους»; Κανείς δεν μπορεί να τους κλείσει τα μάτια. Τα είδαν
όλα στην τηλεόραση να συμβαίνουν μέρα μεσημέρι και τα ξαναβλέπουν κάθε μέρα.
Τα αισθήματά τους είναι ίδια με των μεγάλων. Άρα, πρέπει να τους μιλάει κανείς
όπως θα μιλούσε και στους μεγάλους. Ο τρόμος τους είναι ίδιος. Απλώς στους
μεγάλους εκφράζεται διαφορετικά. Τι θα συμβεί στη Σαουδική Αραβία και στο
Κασμίρ; Η Ινδία και το Πακιστάν θα εμπλακούν σε πυρηνική σύρραξη; Τι άλλο
μαγειρεύουν οι τρομοκράτες; Είτε στους μικρούς είτε στους μεγάλους, πρέπει
κανείς να λέει πάντα την αλήθεια.

Η αλήθεια…

… είναι πως τα 12 χρόνια που μεσολάβησαν από τη λήξη του Ψυχρού Πολέμου και
την έναρξη του παγκόσμιου αντιτρομοκρατικού πολέμου, ήταν μια ιστορική
παρέκκλιση. Οι άνθρωποι πάντα ζούσαν στα όρια του τέλους του κόσμου, είτε
πραγματικού είτε φανταστικού. Μόνο για μικρά χρονικά διαστήματα η ευμάρεια και
η ειρήνη μάς έκρυβαν την πανταχού παρούσα θέα της αβύσσου. Σήμερα την έχουμε
ολόκληρη μπροστά μας. Φτάνει άραγε να κλείσουμε πάλι τα μάτια;