[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Υπάρχει κίνδυνος εγκαθίδρυσης «διευθυντηρίου» στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.); Το
ερώτημα επανήλθε στην επικαιρότητα. Την περασμένη εβδομάδα, πριν από την
προγραμματισμένη διάσκεψη των αρχηγών των κρατών-μελών της Ένωσης (Ευρωπαϊκό
Συμβούλιο), οι ηγέτες της Γαλλίας, Γερμανίας και Βρετανίας συναντήθηκαν ως
ξεχωριστή, τριμερής, ομάδα, προκειμένου, όπως είπαν, να ανταλλάξουν απόψεις
κυρίως γύρω από τον ρόλο τους στις πολεμικές επιχειρήσεις ενάντια στο
Αφγανιστάν. Η τριμερής αυτή συνάντηση προκάλεσε ποικίλες και έντονες
αντιδράσεις. Για ορισμένες χώρες (κυρίως τις μικρότερες χώρες) της Ε.Ε. η
συνάντηση σηματοδοτεί προσπάθεια από πλευράς των τριών μεγαλυτέρων
κρατών-μελών να εγκαθιδρύσουν ένα άτυπο (στην αρχή τουλάχιστον) σχήμα
(διευθυντήριο) για τη διαχείριση της Ένωσης. Κατά την άποψή τους, η προσπάθεια
των χωρών αυτών ξεκινάει από τη διαπίστωση ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση ως θεσμικό
σύστημα στερείται αποτελεσματικής ηγεσίας και διακυβέρνησης, ιδιαίτερα σε
περιόδους κρίσης. Και τη διακυβέρνηση αυτή μπορεί να δώσει η τριμερής ομάδα
των ισχυρών κρατών. Μολονότι η διαπίστωση για την απουσία ισχυρής και
νομιμοποιημένης κυβέρνησης ανταποκρίνεται, σε σημαντικό βαθμό, στην
πραγματικότητα, η απάντηση στο πρόβλημα δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να είναι
η σύσταση άτυπης ή τυπικής ηγετικής ομάδας των ισχυρότερων κρατών
(διευθυντήριο). Ο ακρογωνιαίος λίθος πάνω στον οποίο οικοδομείται η Ένωση
είναι η θεσμική ισότητα όλων των συμμετεχόντων κρατών, μικρών ή μεγάλων,
ανεξάρτητα από το μέγεθός τους.

Απόπειρα ανατροπής της βασικής αυτής αρχής θα οδηγήσει σε αλλοίωση της όλης
φυσιογνωμίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα δημιουργήσει προβλήματα συνοχής. Η
απάντηση στο πρόβλημα διακυβέρνησης και ηγεσίας θα πρέπει να έχει πολιτικό και
θεσμικό χαρακτήρα. Θα πρέπει δηλαδή να οικοδομηθούν οι πολιτικοί θεσμοί
εκείνοι που θα είναι ικανοί να διασφαλίσουν σε δημοκρατικές βάσεις την
αποτελεσματική ηγεσία και διακυβέρνηση της Ένωσης. Η Ένωση, με άλλα λόγια,
πρέπει να μετεξελιχθεί σε πολιτική Ένωση με την κυριαρχία των θεσμών και όχι
συγκεκριμένων κρατών. Οποιαδήποτε άλλη επιλογή θα αποτελούσε επικίνδυνη
στρατηγική για το μέλλον της Ένωσης.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος
του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών (ΕΚΕΜ)