ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Απόλυτη καταστολή

Αξιοζήλευτη είναι η ευαισθησία που δείχνουν οι Αμερικανοί για την
αντιπροσώπευση όλων των εθνοτήτων και μειονοτήτων στη μελλοντική κυβέρνηση του
Αφγανιστάν. Με τη σοβαρότερη «μειονότητα» απ’ όλες, όμως, ποιος θα ασχοληθεί;

Στην Καμπούλ. Μια γυναίκα που φοράει μπούρκα ζητάει ελεημοσύνη από τα διερχόμενα αυτοκίνητα

Η Φατάνα Γκιλάνι δεν είναι ιδιαίτερα αισιόδοξη για το μέλλον της χώρας της.
Ακόμη κι αν επιστρέψει ο 86χρονος βασιλιάς, τον οποίο θεωρεί καλό και
αξιοπρεπή άνθρωπο, οι άνθρωποι που θα τον περιβάλλουν θα συνεχίσουν να
πολεμούν ο ένας τον άλλο. Το χειρότερο όμως γι’ αυτήν τη 45χρονη φεμινίστρια,
που ζει εξόριστη στο Πεσαβάρ, είναι ότι η θέση των γυναικών δύσκολα θα
αλλάξει. Οι διακρίσεις εναντίον τους στους τομείς της εκπαίδευσης, της
περίθαλψης, της απασχόλησης πιθανότατα θα συνεχιστούν. Οι γυναίκες θα
εξακολουθήσουν να φοβούνται για την ασφάλειά τους. Κι όμως, όταν η Γκιλάνι
έφυγε το 1979 για να σπουδάσει σε ένα πανεπιστήμιο του Πακιστάν, το Αφγανιστάν
ήταν μια άλλη χώρα. Έμπαινε στο λεωφορείο για να πάει στο σχολείο και δεν
υπήρχε κανένα πρόβλημα.

Τα προβλήματα άρχισαν μια δεκαετία αργότερα, και πολύ πριν αναλάβουν οι
ταλιμπάν την εξουσία. Το 1989, Άραβες εξτρεμιστές που συνεργάζονταν με την
αφγανική αντίσταση στο Πακιστάν εξέδωσαν ένα φετφά που όριζε ότι όποια γυναίκα
εργάζεται σε ανθρωπιστική οργάνωση πρέπει να θανατωθεί. Μεταξύ των 3,5
εκατομμυρίων προσφύγων που ζούσαν την εποχή εκείνη στο Πακιστάν υπήρχαν
χιλιάδες χήρες μαχητών που συντηρούσαν τις οικογένειές τους δουλεύοντας σε
διεθνείς ανθρωπιστικές οργανώσεις. Ύστερα από μερικούς φόνους, οι οργανώσεις
έπαψαν να απασχολούν γυναίκες, οι οποίες αρχικά διαμαρτυρήθηκαν και έπειτα
αποδέχθηκαν τη μοίρα τους. Λίγους μήνες αργότερα, ένας δεύτερος φετφάς που
κυκλοφόρησε στο Πεσαβάρ απαγόρευε στις γυναίκες να «περπατούν περήφανα» ή να
περπατούν στη μέση του δρόμου και τις υποχρέωνε να φορούν το χιτζάμπ, το μαύρο
φόρεμα που καλύπτει το σώμα και το μισό πρόσωπο. Και πάλι, οι γυναίκες
αναγκάστηκαν να συμμορφωθούν.

Το 1990, ένας τρίτος φετφάς που έφερε την υπογραφή 200 μουλάδων και πολιτικών
στελεχών των επτά κυριοτέρων κομμάτων του Αφγανιστάν απαγόρευε στις γυναίκες
να πηγαίνουν στο σχολείο και στο πανεπιστήμιο. Πριν περάσει πολύς καιρός,
γαζώθηκε από σφαίρες και αναγκάστηκε να κλείσει το κυριότερο σχολείο θηλέων
του Πεσαβάρ, όπου ζούσαν πολλοί Αφγανοί πρόσφυγες. Ο διευθυντής του σχολείου
αναγκάστηκε να περάσει στην παρανομία. Όταν οι μουτζαχεντίν κατέλαβαν την
Καμπούλ, το 1992, έδιωξαν τις γυναίκες από τα υπουργεία και τα μέσα ενημέρωσης
και τις ανάγκασαν να φορούν βέλο. Εκείνοι που θεσμοθέτησαν όμως την απόλυτη
καταστολή των γυναικών και τις υποχρέωσαν να καλύπτουν ολόκληρο το σώμα τους
με την περίφημη πλέον μπούρκα ήταν φυσικά οι ταλιμπάν.

Το ερώτημα είναι αν μετά την αποχώρηση των τελευταίων θα αποκατασταθεί
επιτέλους δικαιοσύνη. Καλού κακού, η Φάτα Γκιλάνι εξακολουθεί να εμπιστεύεται
την ασφάλειά της σε τρεις φρουρούς με ημιαυτόματα όπλα. Δυστυχώς, οι
περισσότερες συμπατριώτισσές της δεν μπορούν να κάνουν το ίδιο.