Το Σύνταγμα και οι βουλευτικές αποζημιώσεις

Η ευρύτερη και περιεκτικότερη τροποποίηση του τουρκικού Συντάγματος, οι
βουλευτικές αποζημιώσεις και ο μισθός του Τούρκου επιτελάρχη δεν είναι
πράγματα άσχετα μεταξύ τους. (Οι μισθοί των «άλλων» Τούρκων, είναι κάτι
εντελώς διαφορετικό). Ένα δημοψήφισμα πλανάται πάνω από τα κεφάλια των
ιθυνόντων στην Άγκυρα, από την άλλη πλευρά, όμως, εκείνοι κάνουν πως δεν
καταλαβαίνουν.

Καταρχάς, πρέπει να έχει κανείς υπόψη του ότι το σημερινό τουρκικό Σύνταγμα
(που καταρτίστηκε από τη χούντα στις 12.9.1980) μοιάζει με «εσωτερικό
κανονισμό αστυνομίας» σύμφωνα με την παρομοίωση που έκανε ο πρόεδρος του
Ανώτατου Εφετείου Σαμί Σελτσούκ, κηρύσσοντας την έναρξη του νέου δικαστικού
έτους (1.9.2001).

Πριν από δυο εβδομάδες, με ταχύτητα που εξέπληξε ακόμη και τους πιο
αισιόδοξους Τούρκους πολιτικούς αναλυτές ­ εντός τριών ημερών ­ η
Εθνοσυνέλευση συζήτησε την τροποποίηση 37 (από το σύνολο των 187) άρθρων του
Συντάγματος και ψήφισε την αλλαγή 34 από αυτά με σκοπό να εναρμονίσει το
τουρκικό Σύνταγμα με τις απαιτήσεις της ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι τροποποιήσεις έπρεπε να υπογραφούν από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Αχμέτ
Νετζντέτ Σέζερ. Τις προσυπέγραψε όλες, την περασμένη εβδομάδα, πλην μιας:
εκείνης που είχε προστεθεί από τους πατέρες του τουρκικού έθνους την τελευταία
στιγμή στο άρθρο 86 και έθετε υπό συνταγματική εγγύηση και αύξαινε την
αποζημίωσή τους στο επίπεδο «του υψηλότερου μισθού κρατικού υπαλλήλου». Ο
Σεζέρ αποφάσισε, επιπροσθέτως, με την ευχέρεια που του παρέχεται από το
Σύνταγμα, να διεξαχθεί δημοψήφισμα για το συγκεκριμένο άρθρο.

Το ύψος της σημερινής βουλευτικής αποζημίωσης ανέρχεται σε τρία δισεκατομμύρια
διακόσια εκατομμύρια λίρες Τουρκίας (= περίπου δύο χιλιάδες δολάρια, κάπου
δηλαδή οκτακόσιες χιλιάδες δραχμές), καθαρά. Οι βουλευτές παίρνουν επίσης
«έξοδα παραστάσεως» και τους διατίθεται δωρεάν πολυτελής κατοικία, στα
«Βουλευτικά», στην Άγκυρα. Ο πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης λαμβάνει την ίδια
αποζημίωση. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας παίρνει λιγότερα από τους βουλευτές:
δύο δισεκατομμύρια οκτακόσιες χιλιάδες λίρες Τουρκίας (περίπου 1.800 δολάρια).
Στην προκειμένη περίπτωση, όμως, τίθεται θέμα ολόκληρου «προϋπολογισμού της
Προεδρίας», που είναι αρκετά υψηλός.

Ποιος, λοιπόν, είναι ο «υψηλότερος μισθός κρατικού υπαλλήλου» με τον οποίο
θέλουν οι βουλευτές να εξομοιώσουν τις αποδοχές τους; Ανέρχεται στο ποσό των
τεσσάρων δισεκατομμυρίων λιρών Τουρκίας και είναι ο μισθός που παίρνει ο
Τούρκος επιτελάρχης.

Οι μισθοί των «άλλων» Τούρκων κινούνται σε άλλα επίπεδα: Ο βασικός μισθός
είναι εκατόν σαράντα εκατομμύρια Λ.Τ. (= 90 δολάρια). Ένας λέκτορας στο
Πανεπιστήμιο παίρνει πρώτο μισθό 350.000.000 Λ.Τ. (= 220 δολάρια), ένας
καθηγητής στην ανώτατη βαθμίδα 800.000.000 Λ.Τ. (= 450 δολάρια). Μια
γραμματέας σε ξένη επιχείρηση από 500.000.000 έως 700.000.000 Λ.Τ. (= 300-400
δολάρια). Ο λογιστής σε τουρκική τράπεζα 800.000.000 Λ.Τ., σε ξένη
1.200.000.000. Ένας δάσκαλος με εικοσαετή προϋπηρεσία 500.000.000. (Το κόστος
ζωής, που καθόρισε η Εργατική Συνομοσπονδία Τουρκ-Ις για τον μήνα Σεπτέμβριο,
μόνο για τροφή τετραμελούς οικογένειας, ανέρχεται σε 697.000.000 Λ.Τ.).

Στο θέμα του μισθού του επιτελάρχη, μπορεί να υποστηρίξει κανείς πως είναι
γεγονός ότι ένας επιτελάρχης στην Τουρκία έχει μεγαλύτερο φόρτο εργασίας από
τον Έλληνα ή τον Ιταλό ομόλογό του. Όσο για τις τροποποιήσεις του Συντάγματος
είναι σημαντικές, ιδιαίτερα όσον αφορά θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και
ελευθεριών, αλλά, εικονικές για την ώρα: χρειάζεται να εναρμονιστούν περίπου
χίλιοι διακόσιοι (1.200) νόμοι, ώστε να τεθούν σε ισχύ. Προηγούμενη
«εναρμόνιση» του Δικαίου προς το Σύνταγμα είχε κρατήσει δέκα ολόκληρα χρόνια
και τίποτα δεν εγγυάται ότι η παρούσα θα γίνει νωρίτερα.