Οι έξι «πληγές» του προϋπολογισμού

Έξι «τρωτά» σημεία έχει το προσχέδιο του προϋπολογισμού του 2002, που
χαρακτηρίζεται αισιόδοξο ως προς τις προβλέψεις του για την αύξηση των εσόδων
και για τη συγκράτηση των δαπανών του Δημοσίου.

Από τη μια, η αβεβαιότητα για τους ρυθμούς επιβράδυνσης της παγκόσμιας
οικονομίας τους επόμενους μήνες και άρα για τον ρυθμό ανάπτυξης της ελληνικής
οικονομίας το 2002, και από την άλλη οι προβλέψεις του προσχεδίου για την
αύξηση των φορολογικών εσόδων και των δαπανών καθιστούν ιδιαίτερα επισφαλή την
υλοποίησή του, εκτιμούν οικονομικοί αναλυτές, τραπεζικοί παράγοντες, αλλά και
στελέχη των οικονομικών υπουργείων. Προβλέπουν μάλιστα ότι στο τελικό κείμενο
του προϋπολογισμού που θα κατατεθεί στη Βουλή τον Νοέμβριο θα υπάρχουν
σημαντικές αλλαγές σε σχέση με το προσχέδιο.

Παγκόσμιες εξελίξεις

Τα ίδια στελέχη εκτιμούν ότι υπό το «βάρος» των εξελίξεων στην παγκόσμια
οικονομία τους επόμενους μήνες η κυβέρνηση θα αναγκασθεί να «σφίξει»
περισσότερο την πολιτική της στον τομέα των δαπανών προκειμένου να επιτύχει
τους στόχους του προγράμματος σταθερότητας για αύξηση του πλεονάσματος στο
1,3% του ΑΕΠ από 0,5% φέτος και για μείωση του χρέους στο 95,2% από 98,9%
φέτος.

Ειδικότερα, τα «τρωτά» του προσχεδίου του προϋπολογισμού εντοπίζονται στα εξής
σημεία:

1. Στην πρόβλεψη ότι το ΑΕΠ το 2002 θα αυξηθεί κατά 4%. Από τον ρυθμό
αύξησης της οικονομικής δραστηριότητας εξαρτάται η συνολική αύξηση των
φορολογικών εσόδων. Έτσι στην περίπτωση που το ΑΕΠ αυξηθεί με ρυθμό χαμηλότερο
του 4%, που θεωρείται πιθανή, τα φορολογικά έσοδα θα αυξηθούν με ρυθμό κάτω
του 8% που προβλέπεται στο προσχέδιο. Έτσι τα έσοδα δεν θα επαρκούν για να
εκπληρωθεί ο στόχος για την αύξηση του πλεονάσματος της γενικής κυβέρνησης στο
1,3% του ΑΕΠ. Πιθανή μικρότερη αύξηση του ΑΕΠ το 2002 από το 4% θα
δημιουργήσει πρόβλημα και στη μείωση του δημοσίου χρέους που μετριέται ως
ποσοστό του ΑΕΠ.

2. Στον βαθμό επαλήθευσης των εκτιμήσεων του προσχεδίου για το ύψος στο
οποίο θα διαμορφωθούν τα έσοδα και οι δαπάνες του φετινού προϋπολογσμού. Όπως
αναφέρουν αρμόδιοι παράγοντες των οικονομικών υπουργείων, μέχρι τον Νοέμβριο
που θα κατατεθεί στη Βουλή το τελικό κείμενο του προϋπολογισμού δεν
αποκλείεται να έχουν μεταβληθεί οι εκτιμήσεις αυτές αφού υπάρχει αρκετό
διάστημα ακόμη στην εκτέλεση του φετινού προϋπολογισμού.

Έτσι στην περίπτωση που οι τωρινές εκτιμήσεις μεταβληθούν θα πρέπει να
αλλάξουν και οι προβλέψεις για την αύξηση των εσόδων και των δαπανών του
προϋπολογισμού του 2002.

3. Στην πρόβλεψη για αύξηση των εσόδων από τους άμεσους φόρους
παρελθόντων οικονομικών ετών (ΠΟΕ). Τα έσοδα αυτά προβλέπεται ότι θα αυξηθούν
το 2002 κατά 25% ή κατά 100 δισ. δρχ. συγκριτικά με φέτος και ότι θα ανέλθουν
συνολικά στα 491 δισ. δρχ. Πρόκειται για τις εισπράξεις των ληξιπρόθεσμων
χρεών των οφειλετών του Δημοσίου. Η πρόβλεψη αυτή θεωρείται ιδιαίτερα φιλόδοξη
αφού η είσπραξη των εσόδων αυτών από τη φύση της έχει υψηλό βαθμό
αβεβαιότητας. Άλλωστε το υπουργείο Οικονομικών από φέτος έχει εξαπολύσει
«κυνήγι» στους οφειλέτες του Δημοσίου με αποτέλεσμα να έχουν εξαντληθεί σε
μεγάλο βαθμό τα περιθώρια που υπάρχουν για την είσπραξη των χρεών αυτών.

4. Στην εκτίμηση ότι τα έσοδα από τον ΦΠΑ θα αυξηθούν το 2002 κατά
10,2%. Η πρόβλεψη αυτή θεωρείται ιδιαίτερα αισιόδοξη σε περίοδο επιβράδυνσης
της οικονομικής δραστηριότητας όπως η τωρινή. Άλλωστε φέτος, που εκτιμάται ότι
το ΑΕΠ θα αυξηθεί με ρυθμό υψηλότερο από το 4% του 2002, η αύξηση των εσόδων
από τον ΦΠΑ τοποθετείται στο 10,3%.

5. Στην εκτίμηση ότι τα έσοδα από τη φορολογία μεταβίβασης κεφαλαίων,
στα οποία συμπεριλαμβάνονται και τα έσοδα από τον φόρο στις χρηματιστηριακές
συναλλαγές, θα παρουσιάσουν αύξηση 21,6% και θα ανέλθουν στα 391 δισ. δρχ. από
321 δισ. δρχ. φέτος. Η αβεβαιότητα της πρόβλεψης αυτής συνδέεται με την
αβεβαιότητα για την πορεία του Χρηματιστηρίου το 2002.

6. Στην πρόβλεψη ότι οι δαπάνες του τακτικού προϋπολογισμού το 2002 θα
αυξηθούν μόνο κατά 2,3% με πληθωρισμό που θα τρέχει στα επίπεδα του 3%.
Βεβαίως ο χαμηλός ρυθμός αύξησης των δαπανών εξηγείται σε έναν βαθμό από τη
μεγάλη μείωση που προβλέπεται ότι θα παρουσιάσουν οι δαπάνες για τους τόκους
αποπληρωμής του δημοσίου χρέους (- 6,8%) οι οποίες συμπαρασύρουν προς τα κάτω
το σύνολο των δαπανών. Όμως για να γίνει αυτό θα πρέπει και οι λειτουργικές
δαπάνες του Δημοσίου να παρουσιάσουν αύξηση 4,8% ­ όπως προβλέπεται στο
προσχέδιο ­ από 8,9% φέτος, κάτι το οποίο θεωρείται ιδιαίτερα δύσκολο.