Οι… χρυσές αλυσίδες του Πακιστάν

Κανένας σεναριογράφος ελληνικής ταινίας της δεκαετίας του ’60 δεν θα
μπορούσε να φαντασθεί, όταν «έβαζε» τον πλούσιο Ελληνοαμερικανό να γυρνάει στο
χωριό του, πως θα έβρισκε σαράντα χρόνια μετά τόσο καλό ντεκόρ στο μακρινό
Ισλαμαμπάντ.

ΙΣΛΑΜΑΜΠΑΝΤ, ΠΑΚΙΣΤΑΝ

Η συμφωνία. Η πρέσβης των ΗΠΑ Γουέντι Τσάμπερλεν σφίγγει το χέρι του γραμματέα του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας Nawid Ahsam υπό το βλέμμα του υπουργού Σουκάτ Αζίζ

Γιατί αυτό που έγινε χθες το μεσημέρι στο «Ρ» κτίριο της κυβέρνησης, με την
υπογραφή αμερικανοπακιστανικής οικονομικής συμφωνίας, δεν έχει προηγούμενο. Οι
Πακιστανοί επίσημοι να πανηγυρίζουν και τα μέτρα ασφαλείας για την Αμερικανίδα
πρέσβη Γουέντι Τσάμπερλεν να έχουν «καταργηθεί». Την ώρα, μάλιστα, που η
πρέσβης ετοιμάσθηκε να κάνει δηλώσεις, «έπεσαν» πάνω της περίπου 300
δημοσιογράφοι απ’ όλον τον κόσμο, κυρίως Πακιστανοί, για να πάρουν πρώτοι την
«είδηση» και το ενημερωτικό σημείωμα της αμερικανικής πρεσβείας για το δάνειο
των 379 εκατ. δολαρίων (αποπληρωμής σε 20 χρόνια, με 10 χρόνια περίοδο
χάριτος).

Πλάι της, ο γραμματέας του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας Nawid Ahsam ­ τους
χώριζε ο υπουργός ­, ο οποίος υπέγραψε τη συμφωνία, γελούσε πλατιά στα κανάλια
και τις φωτογραφικές μηχανές, που απαθανάτιζαν τη στιγμή.

«Είμαστοι οι καλύτεροι φίλοι. Η πακιστανική οικονομία βαδίζει σταθερά», είπε η
πρέσβης και οι Πακιστανοί επίσημοι ξέσπασαν σε χειροκροτήματα.

Η Αμερικανίδα πρέσβης, η οποία έλαμπε από χαρά για τη συμφωνία που οδηγεί
ακόμα και στην «κατάργηση» των περιορισμών για τα πυρηνικά, μόνο μια στιγμή
έδειξε αμήχανη. «Μπορείτε να μας πείτε τι ακριβώς ήταν η αμερικανική
στρατιωτική αποστολή που έφθασε χθες στο Ισλαμαμπάντ;», ήταν η ερώτηση.

«Δεν θα ήθελα να σας πω ονόματα και στοιχεία, είναι πολύ μικρή πάντως ­ very
small – very small», ήταν η απάντηση. Παρόμοια ήταν, μία ώρα αργότερα, και η
αντίδραση του εκπροσώπου Τύπου του υπουργείου Εξωτερικών όταν του τέθηκε το
ίδιο ερώτημα.

Ωστόσο ενδεικτικό των ραγδαίων εξελίξεων είναι η χθεσινοβραδυνή ανάκληση στην
Ισλαμαμπάντ, όλων των διπλωματών και διπλωματικών υπαλλήλων που είχαν
παραμείνει στην πρωτεύουσα του Αφγανιστάν, Καμπούλ.

Και ενώ αναμένεται σήμερα να έρθει στο Ισλαμαμπάντ ­ που ξαφνικά έγινε το…
κέντρο της Γης ­ υψηλή κοινοτική αντιπροσωπεία (από τους υπευθύνους για τα
Εξωτερικά Σολάνα και Πάτεν και τους υπουργούς Εξωτερικών του Βελγίου και της
Ισπανίας), οι Πακιστανοί επίσημοι «έκοψαν» με το μαχαίρι κάθε δυνατότητα
άμεσης επιστροφής στη δημοκρατία. Μάλιστα, ο Ανουέρ Μαχμούντ, γραμματέας του
υπουργείου Πληροφοριών και «δεξί χέρι» του Μουσάραφ, το ξεκαθάρισε χθες,
απαντώντας σε ερωτήσεις που του έγιναν.

«Και όμως, ο σύζυγός μου είναι άδικα ακόμα στη φυλακή, επειδή ως υπουργός
Εθνικής Οικονομίας ήταν στενός συνεργάτης τής Μπεναζίρ Μπούτο», λέει στα «ΝΕΑ»
η 45χρονη Αλμάς Ναβίντ Καμάρ, μητέρα τεσσάρων παιδιών.

«Κρατούν τον άνδρα μου στις φυλακές εδώ και δύο χρόνια για καθαρά πολιτικούς
λόγους. Δεν μας έδωσαν ποτέ εξηγήσεις γιατί τον κατηγόρησαν σε οικονομικά
ζητήματα».

Πάντως, οι ημέρες της κυβέρνησης της Καμπούλ «είναι μετρημένες». Ο διευθυντής
του μεγάλου Διεθνούς Πακιστανικού Πρακτορείου, Φαρούκ Μοΐν, είναι
κατηγορηματικός. «Οι ΗΠΑ ενισχύοντας το Πακιστάν και τη Βόρεια Συμμαχία, την
αντιπολίτευση των Ταλιμπάν, θα ρίξουν την κυβέρνηση της Καμπούλ», λέει στα
«ΝΕΑ».

«Μετά θα εγκαθιδρύσουν ένα συμβατό με τις γύρω χώρες καθεστώς. Και θα πετύχουν
μέσα από τις στάχτες της Νέας Υόρκης διπλή νίκη. Γιατί, πρώτον, θα βάζουν για
πρώτη φορά στην ιστορία ισχυρό στρατιωτικό πόδι στην Κεντρική Ασία. Και
δεύτερον, υποβαθμίζοντας τον Περσικό Κόλπο θα αναδείξουν σε κυρίαρχη
πετρελαϊκή περιοχή αυτήν που πατάμε. Θα κατέβουν, πλέον, ανενόχλητοι οι αγωγοί
φυσικού αερίου και πετρελαίου από τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες μέσω του
ελεγχόμενου ­ έτσι θα γίνει ­ Αφγανιστάν, στο Πακιστάν και από εκεί στη
θάλασσα και στο διεθνές εμπόριο».

«Οι ΗΠΑ θα γίνουν διπλή υπερδύναμη!»

«Οι ΗΠΑ», τονίζει στα «ΝΕΑ» ο έμπειρος Φαρούκ Μοΐν, «θα γίνουν ξαφνικά…
διπλή υπερδύναμη και ο κόσμος θα τρίβει τα μάτια του, προσπαθώντας να
καταλάβει πώς έγινε αυτό».

Έτσι, οι εξελίξεις είναι γοργές. Και μπορεί οι δημοσιογράφοι των δυτικών χωρών
­ και της Ελλάδας ­ να «οδηγήθηκαν» χθες στην ινδική πρεσβεία να βγάλουν βίζα
για να διαφύγουν, αν χρειασθεί, μέσω των πακιστανοϊνδικών συνόρων, ωστόσο το
«μικρό» Ισλαμαμπάντ συνεχίζει να βγάζει «ειδήσεις»!

Σήμερα, βεβαίως, υπάρχουν νέες διαδηλώσεις στο Πακιστάν (π.χ., στη μεγάλη πόλη
Ραβαλπίντι). Όπως επίσης εντείνεται η φημολογία γύρω από «χημικές κεφαλές» που
κατέχουν οι Ταλιμπάν ή τα πυρηνικά που ελέγχουν οι Πακιστανοί στρατηγοί.

Το βέβαιο είναι ότι η προγραμματισμένη σημερινή συνάντηση της ευρωπαϊκής
τρόικας με τον Μουσάραφ και η προετοιμασία της αμερικανικής στρατιωτικής
αποστολής εδώ στο Ισλαμαμπάντ προδικάζουν ότι είμαστε πλέον κοντά στο σημείο
«0», τουλάχιστον μιας επιχείρησης μυστικών υπηρεσιών για την απομάκρυνση των
Ταλιμπάν.

Σε ό,τι αφορά τις καθαρά στρατιωτικές επιχειρήσεις, γι’ αυτές πολλά λέγονται.
Αλλά και το Σαββατοκύριακο πέρασε χωρίς κάτι να γίνει και όλα δείχνουν ­
τουλάχιστον απ’ ό,τι μπορεί κανείς να «δει» στο Ισλαμαμπάντ ­ πως καμιά
«εκστρατεία» δεν θα περπατήσει αν προηγουμένως δεν «δεθεί» γερά το Πακιστάν σε αυτήν!

«Κι όμως, η χώρα μου μπορεί να βγει ωφελημένη από αυτή την κρίση!»

Ισλαμαμπάντ, Πακιστάν

(Του απεσταλμένου μας).

Όταν το 1999 ο 50χρονος ­ τότε ­ κορυφαίος Πακιστανός οικονομολόγος,
διευθυντής πολλών ξένων τραπεζών και αντιπρόεδρος της Citibank, Σουκάτ Αζίζ,
κλήθηκε να αναλάβει «τσάρος» της οικονομίας της τριτοκοσμικής χώρας του, δεν
περίμενε ασφαλώς να βρεθεί στη δίνη μιας απίστευτης κρίσης για τη Δύση αλλά
και για τον μουσουλμανικό κόσμο.

«Κι όμως, από αυτή την κρίση το Πακιστάν μπορεί να βγει ωφελημένο! Ύστερα από
το ραντεβού μας θα δω τον Ιάπωνα πρέσβη. Περιμένω να ανακοινώσει ότι θα
σταματήσουν τα μέτρα αποκλεισμού ιαπωνικών επενδύσεων στη χώρα μου, αλλά και
την υπόσχεση για 40 εκατομμύρια δολάρια άμεση οικονομική βοήθεια στο Πακιστάν
από το Τόκιο. Και τη Δευτέρα θα υπογραφεί συμφωνία με την Αμερική πολλών
εκατομμυρίων δολαρίων». Ο Αζίζ, πατέρας τριών παιδιών, έμπιστος φίλος πολλών
Αμερικανών τραπεζιτών, λάτρης του γκολφ και πάνω απ’ όλα «φίλος του στρατηγού»
που διοικεί τη χώρα από τότε που ο στρατός έκλεισε το Κοινοβούλιο, δίνει στα
«ΝΕΑ» από το γραφείο του στο Ισλαμαμπάντ την «άλλη όψη» του νομίσματος ενός
πολέμου που ξεκίνησε χωρίς να ξέρει κανείς πού θα βγάλει.

«Ασφαλώς, αν η κρίση κρατήσει πολύ θα έχει αρνητικές επιπτώσεις για όλους μας.
Όμως, περιμένω να εισρεύσουν πολλές ξένες επενδύσεις στη χώρα από την Αμερική
και την Ευρώπη και είμαι βέβαιος ότι η διαπραγμάτευση για καλύτερους όρους με
το διεθνές νομισματικό ταμείο, σχετικά με το εξωτερικό χρέος της χώρας, κάπου
36 δισεκατομμυρίων δολαρίων, θα πάει καλά».

Όσες μέρες βρίσκομαι στο Ισλαμαμπάντ, μυριζόμουν, όπως και άλλοι ­ ασφαλώς ­
συνάδελφοι ότι το Πακιστάν περιμένει οικονομικά ανταλλάγματα για «να συνταχθεί
στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας, ακόμα και κατά των αγαπημένων παιδιών του,
των Ταλιμπάν του Αφγανιστάν».

Όσο, όμως, μου μιλούσε ­ με πολλή αγάπη για την Ελλάδα στην οποία βρέθηκε το
1976 ­ για τα οικονομικά σχέδια και «τα κέρδη από τον “πόλεμο” και την κρίση»,
όλο και περισσότερο καταλάβαινα, από τα πιο επίσημα χείλη, πως μπορεί η
επίθεση στις ΗΠΑ να βύθισε στο πένθος χιλιάδες οικογένειες και να σήμανε,
ίσως, μία ακόμα τραγωδία για το Αφγανιστάν, ωστόσο κάποιοι, και στην Ασία, θα
κέρδιζαν!

Τα πλεονεκτήματα

Οι πρόσφυγες. Αφγανή με το παιδί της ελπίζουν σε καλύτερες ημέρες

«Έχουμε πολλά πλεονεκτήματα. Το Πακιστάν έχει την πιο φτηνή εργατική δύναμη
στην ήπειρο. Πρόκειται για εργατικούς ανθρώπους, την ώρα που η Δύση
παρουσιάζει ύφεση, κυρίως μετά την επίθεση στην Αμερική. Για παράδειγμα,
μπορεί η Δύση να μεταφέρει εδώ την παραγωγή υφασμάτων, δερμάτινων ειδών,
φασόν, ελαφρές μηχανουργίες. Υπάρχει το συγκριτικό πλεονέκτημα για όποιον
επενδύσει. Και νομίζω ότι η υπάρχουσα κατάσταση βοηθάει, εφόσον φυσικά, όπως
σας είπα και στην αρχή, δεν κρατήσει πολύ. Πρέπει να σας εξηγήσω ότι τα
τελευταία χρόνια, που υπήρξε και πολιτική σταθερότητα και δεν σημειώθηκε
διαφθορά σε επίπεδο κορυφής, το Πακιστάν πέτυχε σταθεροποίηση, δημοσιονομική
πειθαρχία και μια αύξηση των αποθεμάτων του σε 3,3 δισεκατομμύρια δολάρια.

Παρά το ότι μας χτύπησε η ξηρασία τον περασμένο χρόνο, και αυτό προκάλεσε
προβλήματα στην αγροτική παραγωγή, μπορέσαμε να ξεκινήσουμε την εφαρμογή
προγραμμάτων αντιμετώπισης της φτώχειας».

Βεβαίως, η φτώχεια στο Πακιστάν είναι μεγάλη. Ένας αστυνομικός, για
παράδειγμα, μπορεί να παίρνει 1.200 ρουπίες τον μήνα, δηλαδή κάπου 7.200
δραχμές, οπότε με ένα δολάριο να σου σβήνει όχι απλά την κλήση από παράβαση,
αλλά και από σοβαρότερα αδικήματα!

«Αυτό που έχει σημασία για μας αυτό τον καιρό είναι ότι μέσα στην κρίση που
υπάρχει διεθνώς με όσα συνέβησαν στην Αμερική εμείς επαναδιαπραγματευόμαστε
από τις αρχές Οκτωβρίου το εξωτερικό χρέος μας, κυρίως τους κανόνες
αποπληρωμής του».

Ο κ. Σουκάτ Αζίζ, ο «τσάρος» της πακιστανικής οικονομίας, γνωρίζει ότι αυτό
είναι και το μεγάλο διαπραγματευτικό ατού προς τους Αμερικανούς, οι οποίοι
ζητούν σήμερα από τον στρατηγό Μουσάραφ «πλήρη συνεργασία για την αντιμετώπιση
της τρομοκρατίας».

«Ξέρω ότι οικονομικά λάθη της περασμένης δεκαετίας δεν διορθώνονται μέσα στα
τελευταία δύο χρόνια, αλλά η σταθεροποίηση που ξεκινήσαμε το 1999, οι
ιδιωτικοποιήσεις, οι ευνοϊκοί όροι για ξένες επενδύσεις, θα φέρουν αποτέλεσμα.
Παρά τα δύο “σοκ” για την οικονομία μας, από την αύξηση των τιμών πετρελαίου
και την ξηρασία, εμείς επιβάλλαμε ακόμα και 13% αύξηση στις εισπράξεις από
φόρους, κάτι που βοηθάει στην εξοικονόμηση πόρων, τελικώς στην ανάπτυξη.

Ακούστε, το Πακιστάν θα ωφεληθεί και εσωτερικά από τη συμμαχία ­ σε διεθνές
επίπεδο ­ κατά της τρομοκρατίας. Ο Μουσάραφ πολύ σωστά “έπιασε” το θέμα από
την αρχή. Είναι εθνικό συμφέρον να συμπαραταχθούμε με τις ΗΠΑ, διότι εκτός
όλων των άλλων μάς φέρνει σε πλεονεκτική θέση η κρίση».

Στρατηγική σημασία

Ο Σουκάτ Αζίζ αναφέρεται στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» και στο Αφγανιστάν και
στη στρατηγική σημασία του.

«Είναι μια αποκλεισμένη χώρα. Δεν έχει θάλασσα. Χρησιμοποιεί τα λιμάνια μας.
Εμείς την τροφοδοτούμε με προϊόντα. Είναι όμως μια χώρα με πλούσιο υπέδαφος.
Και από αυτή μπορούν να περάσουν αγωγοί πετρελαίου και φυσικού αερίου και να
φθάνουν στα λιμάνια του Πακιστάν. Άρα είναι κοινό όφελος και για τις δύο χώρες
να υπάρχει συνεννόηση και πολιτική σταθερότητα. Μία σωστά αναπτυσσόμενη
οικονομία του Πακιστάν αποτελεί και καλή εγγύηση για το οικονομικό μέλλον του
Αφγανιστάν που σήμερα δεινοπαθεί. Και οι πρόσφυγες; Αυτή η τραγική ιστορία των
Αφγανών προσφύγων, που θέλουν να περάσουν τα σύνορα διασχίζοντας ακόμα και
βουνά; Αυτοί οι 1.500.000 πρόσφυγες, «της γης οι κολασμένοι», όπως τους έχει
αποκαλέσει έκθεση του ΟΗΕ;

«Ακόμα κι αυτό το θέμα μπορεί να αποβεί σε όφελός μας. Αν η Ε.Ε. και ο ΟΗΕ
υλοποιήσουν τις υποσχέσεις τους, οι πρόσφυγες θα πάρουν χρήματα να επιβιώσουν.
Έπειτα θα δουλέψουν, μπορεί με χαμηλά ημερομίσθια, αλλά έτσι θα ζήσουν
καλύτερα. Και η πακιστανική οικονομία, ενώ από πρώτη ματιά αυτό θα σήμαινε
καταστροφή, θα ωφεληθεί. Σκεφθείτε με τη διεθνή οικονομική κρίση έναν κόσμο
ολόκληρο να ψάχνει για φτηνά αγαθά και εμείς να έχουμε τη δυνατότητα να τα
προσφέρουμε.

Ασφαλώς, υπάρχει οικονομική κρίση μεγαλύτερη μετά την επίθεση στις ΗΠΑ. Ο
κόσμος μένει σπίτι του, το 20% της αεροπορικής κίνησης χάθηκε, τα μαγαζιά
άδειασαν, τα ξενοδοχεία είναι μισοάδεια. Και όμως το Πακιστάν βρίσκεται
μπροστά σε μια μεγάλη ευκαιρία. Θα κερδίσει η χώρα, θα το δείτε. Μονάχα να μην
κρατήσει πολύ αυτή η περιπέτεια».