Κατάδυση στα μυστικά της Μελισσάνης

Το πρώτο πράγμα που νιώθεις μόλις καταδυθείς στο λιμνοσπήλαιο της
Μελισσάνης, στην Κεφαλονιά, είναι το κρύο, αφού η θερμοκρασία του νερού δεν
υπερβαίνει τους 14 βαθμούς Κελσίου. Στη συνέχεια, όμως, αυτό που βλέπεις, και
κυρίως αυτά που βιώνεις, σε αποζημιώνουν με το παραπάνω για την απόφαση που
πήρες να βουτήξεις στα σκοτεινά γαλαζοπράσινα νερά.

Τα τοιχώματα του λιμνοσπήλαιου είναι γεμάτα από σταλακτίτες οι οποίοι έχουν
πάρει κλίση (χαρακτηριστικό φαινόμενο περιοχών όπου γίνονται συχνά σεισμοί),
ενώ κάτω από τη στάθμη του νερού υπάρχουν πολλές πηγές.

Ο βυθός είναι γεμάτος από βράχους που έπεσαν από την οροφή και τα τοιχώματα
του σπηλαίου, ενώ χέλια και κέφαλοι (σ.σ.: τους κέφαλους τους έριξαν στη λίμνη
πριν από χρόνια και τώρα ο αριθμός τους έχει αυξηθεί) σε συνοδεύουν στο ταξίδι
στον σκοτεινό υπόγειο θάλαμο, που το μήκος του φθάνει τα 540 μέτρα, ενώ το
βάθος του νερού αγγίζει τα 36 μέτρα.

Σταλακτίτες 20.000 χρόνων

Για να μπεις στο σπήλαιο της Μελισσάνης, που βρίσκεται δύο χιλιόμετρα έξω από
τη Σάμη, πρέπει να κατέβεις μια τεχνητή σήραγγα μήκους 70 μέτρων. Μόλις τα
αντικρύζεις, μένεις άφωνος. Η εικόνα, ανεπανάληπτη. Σταλακτίτες 20 χιλιάδων
χρόνων ­ σύμφωνα με τους ειδικούς ­ κατά μήκος των τοιχωμάτων. Προς τα πάνω,
άγρια βλάστηση σκεπάζει το χείλος του γκρεμού, απ’ όπου μπαίνει το φως στον
υπόγειο χώρο, ενώ η ηρεμία ταράζεται κάπου κάπου μόνο από τα αγριοπερίστερα,
τις νυχτερίδες, αλλά και τα κουπιά των ξύλινων βαρκών που υπάρχουν εδώ.

Στο κέντρο της λίμνης ξεπροβάλλει ένα νησάκι μήκους περίπου 30 μέτρων.
Δημιουργήθηκε από την πτώση των βράχων και των σταλακτιτών της οροφής. Πάνω σε
αυτό έχουν σχηματιστεί δύο «δίδυμα» βουναλάκια. Ο θάλαμος του βαράθρου έχει
μήκος 160 μέτρων. Από αυτά, περισσότερο από το ένα τρίτο καλύπτονται από λίμνη
η οποία δεν έχει οροφή.

Ένα στενό υδάτινο πέρασμα μεταξύ του νησιού και των τοιχωμάτων της λίμνης
οδηγεί στο υπόλοιπο λιμνοσπήλαιο, το οποίο έχει οροφή. Το ρεύμα εδώ είναι πολύ
ισχυρό. Τόσο, που οι βαρκάρηδες αφήνουν τα κουπιά και τραβούν ένα σχοινί, που
έχει τοποθετηθεί κατά μήκος του βράχου.

Το βάθος του νερού δεν ξεπερνά τα τρία μέτρα στο πέρασμα, και μπορείς να
αφεθείς να σε παρασύρει το ρεύμα. Στην επιστροφή όμως, επειδή το ρεύμα είναι
πολύ ισχυρό, πρέπει να κρατιέσαι από τους βράχους, αλλιώς θα χρειαστείς πολλή
ώρα για να τα καταφέρεις χρησιμοποιώντας μόνο τα πέδιλά του.

Χώρος πένθους

Θα μπορούσε ίσως να πει κανείς ότι μυστικά αιώνων κρατούνται πολύ καλά στο
λιμνοσπήλαιο, επειδή είναι χώρος «πένθους», αφού κατά τη μυθολογία εδώ
αυτοκτόνησε η νύμφη Μελισσάνη, επειδή ο Πάνας δεν ανταποκρίθηκε στον έρωτά
της.

Έως τώρα, από την αρχαιολογική έρευνα που έχει γίνει έχουν βρεθεί, μεταξύ
άλλων, ένα ειδώλιο του θεού Πάνα και ένας δίσκος του Πάνα, περιτριγυρισμένου
από Νύμφες που χορεύουν.

Η μοναδική χαρτογράφηση που έχει γίνει έως σήμερα, είναι αυτή του εφόρου
Σπηλαιολογίας – Παλαιοανθρωπολογίας κ. Βασίλη Γιαννόπουλου. Έκτοτε, κανείς δεν
έχει σχηματίσει ξεκάθαρη άποψη για την εικόνα του βαράθρου κάτω από την
επιφάνεια του νερού.

Μυστικά αιώνων

Σταλακτίτες 20.000 χρόνων αποκαλύπτονται στα μάτια του καταδύτη που εξερευνά το σπήλαιο της Μελισσάνης

Αυτά τα μυστικά αιώνων προσπαθεί από την περασμένη Κυριακή να αποκαλύψει μια
ομάδα δυτών, οι Underwater Explorers (ανάμεσά τους και ένας
ωκεανογράφος-βιολόγος από το Πανεπιστήμιο Αθηνών, ο κ. Στέλιος Κατσανεβάκης,
και ειδικοί στις διεισδύσεις σπηλαίων), με επικεφαλής τον κ. Γιώργο Πέτρου,
εκπαιδευτή στις τεχνικές καταδύσεις.

Είναι η ίδια ομάδα που τον περασμένο Σεπτέμβριο εξερεύνησε τη λίμνη του Αγίου
Νικολάου στην Κρήτη και «ψάρεψε» όπλα από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο,
συνεχίζοντας το έργο που άφησε στη μέση το 1958 η ομάδα του Ζακ Κουστώ. Η όλη
επιχείρηση κινηματογραφείται από τον κινηματογραφιστή της TDI (παγκόσμια
ομοσπονδία τεχνικής κατάδυσης) κ. Κώστα Σερπάνο.

Δέος και αγωνία

Όταν αντικρύζεις τη μαύρη είσοδο του θαλάμου (μια περιοχή απαγορευμένη για
όσους δεν έχουν την απαιτούμενη εμπειρία), σε βάθος περίπου 20 μέτρων, δεν
μπορείς να μη νιώσεις ανάμεικτα συναισθήματα δέους, αλλά και αγωνίας αν θα
καταφέρεις να ολοκληρώσεις τη διείσδυση και να φθάσεις την άκρη του μίτου.

Όσο προχωράς στο εσωτερικό του σπηλαίου τόσο λιγότερο είναι το φως από το
άνοιγμα του βαράθρου, ενώ το φως του φακού προσπαθεί να διαπεράσει το βαθύ
σκοτάδι. Πάνω από το κεφάλι σου σταλακτίτες διαφόρων μεγεθών που, στο μυαλό
σου, όσο πιο βαθιά προχωράς στον θάλαμο που μοιάζει με φαράγγι, παίρνουν
διάφορα σχήματα.

Εδώ αν δεν έχεις ειδικό προστατευτικό κράνος εύκολα μπορεί να τραυματιστείς.
Λάθη δεν δικαιολογούνται, αφού εύκολα μπορούν να αποβούν μοιραία. Μια
στιγμιαία θετική πλευστότητα (σ.σ.: η δική μου) σε ένα στενό πέρασμα είχε ως
αποτέλεσμα το κεφάλι να ακουμπήσει έναν μυτερό σταλακτίτη. Το κράνος εδώ
στάθηκε σωτήριο…

Ευτυχώς, η παρέμβαση των τριών υπολοίπων μελών της ομάδας ήταν έγκαιρη και το
πρόβλημα λύθηκε αμέσως (σ.σ.: η βοήθεια του ομοσπονδιακού εκπαιδευτή
καταδύσεων-βιολόγου, ειδικευμένου στην υπερβαρική φυσιολογία, κ. Νίκου
Αναστασιάδη, στάθηκε πολύτιμη).

Κίνδυνος εγκλωβισμού

Πρωτόγνωρη εικόνα αντικρύζει ο καταδύτης που προσπαθεί να αποκαλύψει τα μυστικά της Μελίσσας

Η διείσδυση της πρώτης ομάδας σταμάτησε στα 270 μέτρα, αφού από το στενό
πέρασμα δεν μπορούσε να περάσει δύτης με τον εξοπλισμό του, και της τρίτης ­
της δικής μας ­ λίγο πριν από τα 100 μέτρα. Χωρίς μίτο, τέτοιου είδους
διεισδύσεις είναι ανέφικτες, αφού από το ίζημα που σηκώνεται χάνεις τον
προσανατολισμό σου και χάνεσαι, με αποτέλεσμα να ξεμείνεις από αέρα και να
εγκλωβιστείς σε κάποια σπηλιά.

«Είναι η πρώτη μαζική αποστολή που γίνεται στο βάραθρο Μελισσάνη», λέει ο
επικεφαλής της αποστολής κ. Γιώργος Πέτρου. «Στο πλαίσιο αυτής της
εξερεύνησης, θα προσπαθήσουμε να πάμε βαθύτερα και να αποκαλύψουμε νέους,
ανεξερεύνητους χώρους».

Ωστόσο, εκτός από την καινούργια χαρτογράφηση, παίρνονται και δείγματα νερού
από τον ωκεανογράφο-βιολόγο κ. Στέλιο Κατσανεβάκη και τη γεωλόγο κ. Αλεξία
Γραμπά για να μετρηθούν η αλατότητα, η θερμοκρασία και το ΡΗ, αλλά και
δείγματα από τους μικροοργανισμούς που ζουν στον βυθό της λίμνης.

Και σε άλλα σπήλαια

Στο πλαίσιο αυτών των εξερευνήσεων θα γίνει χαρτογράφηση και των υποβρυχίων
σπηλαίων Ζερβάτη και Χιριδόνη.

Τα πρώτο, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νέα Βλαχάτα, έχει διαστάσεις 75Χ30 μ.
και το μέγιστο βάθος τού νερού φθάνει τα 18 μέτρα. Το δεύτερο βρίσκεται κοντά
στην περιοχή της Σάμης, έχει μήκος 100 μ., ενώ το βάθος του νερού φθάνει τα 40
μέτρα.

Υπάρχει όμως και μια άλλη πτυχή. Όπως λέει ένα από τα μέλη της αποστολής, ο κ.
Σταύρος Οκταποδάς, «η εξερεύνηση του λιμνοσπήλαιου της Μελισσάνης, αλλά και
των άλλων δύο υποβρυχίων σπηλαίων, θα μπορούσε να σταθεί η αρχή για την
ανάπτυξη της σπηλαιοκατάδυσης στην Ελλάδα και να αποτελέσει η Κεφαλονιά κέντρο
για την ανάπτυξη ειδικών μορφών κατάδυσης».