Στο σκοτάδι οι Ευρωπαίοι ηγέτες

Μαύρα… μεσάνυχτα έχουν οι Ευρωπαίοι για το πότε, πού και πώς θα χτυπήσουν
οι Αμερικανοί ­ και το γεγονός έχει ενοχλήσει ιδιαίτερα τους Γερμανούς και
τους Γάλλους, αλλά και τους ιθύνοντες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως ο Χαβιέ
Σολάνα.

Ο μόνος Ευρωπαίος εταίρος που έχει ενημέρωση από την Ουάσιγκτον είναι ο Τόνι
Μπλερ – για τον απλούστατο λόγο ότι η Βρετανία είναι η μόνη χώρα που θα λάβει
μέρος στην αμερικανική επιχείρηση.

Ανώτερη διπλωματική πηγή έλεγε πως ενδέχεται ­ για λόγους… αβρότητας ­
περίπου μια ώρα πριν από το τελικό χτύπημα, ο Αμερικανός πρόεδρος να
ενημερώσει τον Ζακ Σιράκ και τον Γκέρχαρντ Σρέντερ. Κι αυτό, όμως, αφού η όλη
επιχείρηση θα έχει ξεκινήσει και θα βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.

Ως εκ τούτου, οι Ευρωπαίοι πολιτικοί ­ περιλαμβανομένων των Ελλήνων ­
περιορίζονται να κάνουν εκτιμήσεις. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, το χτύπημα
της Ουάσιγκτον κατά πάσα πιθανότητα θα πραγματοποιηθεί σε μία με δύο εβδομάδες
– κι όχι άμεσα. Και τούτο, διότι η Ουάσιγκτον θέλει να είναι απολύτως βέβαιη
για τον ή τους στόχους που θα πληγούν.

Επιλεγμένα χτυπήματα

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να σημειωθεί η εκτίμηση που έχει η Ευρώπη για τα
τεκταινόμενα στην Ουάσιγκτον. Σύμφωνα με αυτήν, επί του παρόντος έχει περάσει
η γραμμή του υπουργού Εξωτερικών, Κόλιν Πάουελ, που είναι επιλεγμένα
χτυπήματα, εκστρατεία εις βάθος χρόνου και οικοδόμηση πολιτικής συμμαχίας
εναντίον της τρομοκρατίας. Ωστόσο, όπως σημείωνε διπλωματική πηγή, αυτό δεν
σημαίνει πως οι «αντίπαλοι» του κ. Πάουελ ­ που αρχικά είχαν εισηγηθεί
πολλαπλούς πολέμους κατά χωρών-εχθρών ­ έχουν πεισθεί. Απλώς, έχουν δώσει
πίστωση χρόνου στον κ. Πάουελ ­ κι αν η «γραμμή» του δεν φέρει αποτελέσματα,
θα την ανατρέψουν εν ριπή οφθαλμού.

Το σκίτσο από τον «Eco-nomist»

Ως εκ τούτου, ο κ. Πάουελ κι οι συν αυτώ θέλουν να είναι απολύτως βέβαιοι πως
το πρώτο τους χτύπημα θα έχει αποτέλεσμα ­ και η πίστωση χρόνου που τους έχει
δοθεί να παραμείνει σε ισχύ. Είναι γι’ αυτό, άλλωστε, που οι «15» έσπευσαν να
στηρίξουν τον επικεφαλής του Στέιτ Ντηπάρτμεντ, δηλώνοντας τη συμμετοχή τους
στη «συμμαχία», αλλά και ότι οι στόχοι πρέπει να είναι «επιλεγμένοι» ­ δηλαδή
όχι επί όλων με ολέθριες καταστροφές, όπως είπε χαρακτηριστικά και ο Κώστας
Σημίτης.

Στο μεταξύ, πάντως, Παρίσι και Βερολίνο δεν κρύβουν στις επαφές τους την
δυσφορία τους για το «μπλακ – άουτ» πληροφόρησης που έχουν από την Ουάσιγκτον.
Και σημειώνουν πως αντιστοίχως οι γερμανικές και οι γαλλικές υπηρεσίες δεν θα
είναι τόσο πρόθυμες να μοιραστούν τη δική τους πληροφόρηση με τους
Αμερικανούς, όταν οι ΗΠΑ τους κρατούν, από τη μεριά τους, στο σκοτάδι.

Σημειώνεται πως αμερικανικές πηγές έχουν υπογραμμίσει πόσο αναγκαία είναι η
ανταλλαγή πληροφοριών με ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες για τον εντοπισμό
φανατικών ισλαμιστών τρομοκρατών. Και τούτο διότι ακόμη και οι τρομοκράτες που
πραγματοποίησαν την αιματηρή επίθεση στη Νέα Υόρκη και την Ουάσιγκτον φέρονται
να έχουν «περάσει» κατά καιρούς από τη Γερμανία ή και την Ιταλία και το
Παρίσι. Το ίδιο το Βερολίνο έχει κάνει λόγο για «εν υπνώσει» πυρήνες
τρομοκρατών στο γερμανικό έδαφος.

Από την άλλη μεριά, οι Αμερικανοί δεν έχουν ζητήσει και τη συμμετοχή κανενός
Ευρωπαίου στην όποια επιχείρηση κάνουν ­ με την εξαίρεση του Λονδίνου.

Το μόνο που έχουν ζητήσει είναι άδειες υπέρπτησης και χρήσεις βάσεων στις
οποίες ήδη βρίσκονται αμερικανικά στρατεύματα. Και η Ευρώπη τους έχει πει
«ναι», στο πλαίσιο της απόφασής της να στηρίξει πολιτικά τις ΗΠΑ.

Πάντως, σε μια έμμεση απάντηση προς την απόφαση της Ουάσιγκτον να μην «παίξει»
κανέναν από τους εταίρους στα επιχειρησιακά της σχέδια, οι «15» ξεκαθάρισαν
κατά τη σύνοδο κορυφής ότι οι ΗΠΑ νομιμοποιούνται να αντιδράσουν ­ αλλά από
κει και πέρα έδωσαν όλη τους την έμφαση στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας εντός
του εδάφους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και, όπως έλεγε σκωπτικά πηγή της
προεδρίας, «η συνεργασία που μας ενδιαφέρει πρωτίστως είναι η συνεργασία των
δικών μας, των ευρωπαϊκών, υπηρεσιών».

Νέα διαβατήρια

Ελληνική κυβερνητική πηγή σημείωνε πως ασχέτως των αποτελεσμάτων που έχουν
επιτευχθεί ή μη στο παρελθόν, η Αθήνα τουλάχιστον «δεν έχει κανένα παράπονο
από την πληροφόρηση που μας έχουν παράσχει οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες».

Στο μεταξύ, σε μια πρώτη ένδειξη της κινητοποίησης που υπάρχει μετά την 11η
Σεπτεμβρίου, έχει γίνει γνωστό πως προωθείται η υπόθεση των νέων διαβατηρίων ­
που είναι αδύνατον να πλαστογραφηθούν. Το υπουργείο Δημόσιας Τάξης εξασφάλισε
τελικώς τα απαραίτητα κονδύλια ­ και οσονούπω, μόλις τεθεί σε εφαρμογή η νέα
ρύθμιση, αναμένεται να προχωρήσουν και οι Αμερικανοί στην κατάργηση της βίζας.

Θα δοκιμαστεί η συνοχή των «15»

Σπάνια οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραμέρισαν τα εθνικά τους συμφέροντα
ώστε να απαντήσουν με την ταχύτητα και τη συνοχή με τις οποίες απάντησαν στην
επίθεση εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών και στο φάσμα του πολέμου και της
ύφεσης. Οι ηγέτες της Ε.Ε. υποσχέθηκαν στην Ουάσιγκτον την πλήρη υποστήριξή
τους, έπειτα από τις έκτακτες συνομιλίες που είχαν την Παρασκευή στις
Βρυξέλλες, εκδίδοντας μια κοινή δήλωση στην οποία υπογραμμίζουν ότι «μια
απάντηση από τις ΗΠΑ είναι θεμιτή». Νωρίτερα, τα ευρωπαϊκά κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ
είχαν δεσμευθεί, για πρώτη φορά στην ιστορία της συμμαχίας, να εγγυηθούν τη
συλλογική άμυνα των ΗΠΑ ενεργοποιώντας μια διάταξη του καταστατικού χάρτη του
ΝΑΤΟ που ανάγεται στην εποχή του Ψυχρού Πολέμου.

Μακροχρόνια εκστρατεία

Οι ηγέτες της Ε.Ε. ανακοίνωσαν, επίσης, την έναρξη μιας μακροπρόθεσμης
εκστρατείας κατά της τρομοκρατίας, υποσχόμενοι να θεσπίσουν σύντομα ένα
ένταλμα σύλληψης που θα ισχύει σε ολόκληρη την Ε.Ε. ώστε να διευκολυνθεί το
κυνήγι των εξτρεμιστών, και δεσμεύθηκαν πως θα βελτιώσουν την παγκόσμια
συνεργασία στον τομέα της συλλογής πληροφοριών. Οι υπουργοί Οικονομικών τους,
που συνεδρίασαν το Σαββατοκύριακο, ακολούθησαν με υποσχέσεις να εντοπίσουν και
να εξαφανίσουν τους χρηματοδότες του εξτρεμισμού, καθώς και να προσφέρουν
έκτακτη βοήθεια στις αεροπορικές εταιρείες που πλήττονται από την κάθετη
αύξηση των ασφαλίστρων και τη μείωση της ζήτησης αεροπορικών εισιτηρίων που
προκάλεσαν οι επιθέσεις στη Νέα Υόρκη και την Ουάσιγκτον.

Ωστόσο, η συνοχή και η αλληλεγγύη της Ε.Ε., επισημαίνουν παρατηρητές, θα
δοκιμασθούν πραγματικά όταν αρχίσουν να εκδηλώνονται τα αμερικανικά
στρατιωτικά αντίποινα. Πριν από τις δηλώσεις αλληλεγγύης της Παρασκευής,
πολλοί Ευρωπαίοι υπουργοί είχαν εκφράσει φόβους για μεγαλύτερη αστάθεια αν οι
ΗΠΑ πραγματοποιήσουν επιδρομές εναντίον «ύποπτων» μουσουλμάνων και
υπογράμμιζαν ότι ο «πόλεμος κατά της τρομοκρατίας», που κήρυξε ο Μπους, είναι
πάνω απ’ όλα μια μακροπρόθεσμη μάχη που θα δοθεί σε πολιτικό και οικονομικό
επίπεδο, καθώς και σε εκείνο της συλλογής πληροφοριών. «Το χειρότερο που θα
μπορούσαμε να κάνουμε θα ήταν να αντιπαραταχθεί η Δύση στον ισλαμικό κόσμο»,
είχε δηλώσει πρόσφατα ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόσκα Φίσερ. «Ο στόχος
αυτών των εγκληματιών είναι να προκαλέσουν έναν πόλεμο πολιτισμών». Ο Γάλλος
ομόλογός του Ιμπέρ Βεντρίν είχε προειδοποιήσει «η απάντηση να μην προκαλέσει
περισσότερη αστάθεια απ’ όση προκάλεσε η επίθεση». Ο Χαβιέρ Σολάνα, υπεύθυνος
για την εξωτερική πολιτική της Ε.Ε., προσυπέγραψε τη θέση αυτή δηλώνοντας: «Η
μάχη κατά της τρομοκρατίας δεν είναι μάχη στρατιωτικού τύπου».

Σύμφωνα με δημοσίευμα του περιοδικού «Ικόνομιστ», η ευρωπαϊκή υποστήριξη προς
τις ΗΠΑ έχει πιθανόν όρια. Ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αισθάνονται άβολα,
καθώς οι ΗΠΑ δεν έχουν παρουσιάσει αποδείξεις για την ενοχή τού Οσάμα Μπιν
Λάντεν. Ανησυχούν, επίσης, ότι η πρόθεση των Αμερικανών να πλήξουν κράτη που
υποστηρίζουν την τρομοκρατία θα προκαλέσει ανάφλεξη σε όλη τη Μέση Ανατολή.

Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Κόλιν Πάουελ θεωρείται φωνή μετριοπάθειας,
φοβούνται όμως τις διαθέσεις του υπουργού Άμυνας Ντόναλντ Ράμσφελντ και του
Πενταγώνου. Και αν οι ΗΠΑ επιλέξουν να επιτεθούν στο Ιράκ χωρίς να πείσουν με
στοιχεία για την ανάμειξή του στην τελευταία τρομοκρατική επίθεση, σημειώνει
το βρετανικό περιοδικό, η αλληλεγγύη της Ευρώπης μπορεί να παρουσιάσει ρωγμές.
Μια υψηλόβαθμη αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης αρχίζει, πάντως, σήμερα
διπλωματική περιοδεία μιας εβδομάδας στις ισλαμικές χώρες για να συγκεντρώσει
υποστήριξη για τον διεθνή συνασπισμό κατά της τρομοκρατίας και να αναζητήσει
νέους τρόπους αναβίωσης της ειρηνευτικής διαδικασίας στη Μέση Ανατολή.